આંતરરાષ્ટ્રીય ઈરાનની મોટી જાહેરાત: ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ 24 કલાક ખુલ્લો રહેશે, વૈશ્વિક વેપારને મળશે રાહત

વૈશ્વિક તેલ વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને લઈને ઈરાન તરફથી મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ઈરાનના સરકારી મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર હવે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર માટે 24 કલાકની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેથી તેલ ટેન્કરો, કન્ટેનર જહાજો અને અન્ય કાર્ગો વહાણો દિવસ-રાત અવરજવર કરી શકે.

ઈરાનના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર વૈશ્વિક વેપારને સરળ બનાવવા અને સમુદ્રી પરિવહનમાં વિલંબ ઘટાડવાના હેતુથી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી હોર્મુઝમાંથી જહાજોની અવરજવર પર નિયંત્રણો અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા અમલમાં હતી, પરંતુ હવે વધુ સતત અને સુવ્યવસ્થિત ટ્રાફિક વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વિશ્વ માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે હોર્મુઝ?

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગોમાંનો એક છે. પર્શિયન ગલ્ફમાંથી નિકાસ થતું મોટાભાગનું કાચું તેલ અને પ્રાકૃતિક ગેસ આ જ માર્ગ દ્વારા વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં પહોંચે છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કુવૈત, ઈરાક અને કતાર જેવા દેશોની ઊર્જા નિકાસ માટે આ જળમાર્ગ જીવનરેખા સમાન છે.

હોર્મુઝમાં કોઈપણ પ્રકારની અવરોધક સ્થિતિ સર્જાય તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક તેલના ભાવ, શિપિંગ ખર્ચ અને ઊર્જા પુરવઠા પર પડે છે. તેથી ઈરાનની આ જાહેરાતને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

જહાજોની અવરજવરમાં વધારો

તાજેતરના દિવસોમાં ઈરાની સત્તાવાળાઓએ દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝમાંથી દરરોજ અનેક વ્યાપારી જહાજો સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ રહ્યા છે. કેટલાક અહેવાલો અનુસાર છેલ્લા દિવસોમાં 20થી 30 જેટલા વેપારી જહાજોએ 24 કલાકના ગાળામાં આ માર્ગનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને જહાજોની સંખ્યામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

વૈશ્વિક બજારોની નજર

ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે હોર્મુઝમાં ટ્રાફિક સામાન્ય થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. ખાસ કરીને એશિયાના દેશો, જેમાં ભારત, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાનો સમાવેશ થાય છે, તેઓ માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેમની મોટી માત્રામાં ઊર્જાની આયાત આ જ રૂટ દ્વારા થાય છે.

ભારત માટે પણ મહત્વનો વિકાસ

ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટું પ્રમાણ કાચા તેલનું આયાત કરે છે. તેમાંનો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે. તેથી હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં સરળ અવરજવર ચાલુ રહેવી ભારત માટે પણ સકારાત્મક સમાચાર ગણાય છે. વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠામાં સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે તો તેની અસર સ્થાનિક બજારો અને ઇંધણના ભાવ પર પણ પડી શકે છે.

હાલ વૈશ્વિક શિપિંગ અને ઊર્જા ક્ષેત્રની નજર હોર્મુઝ પર કેન્દ્રિત છે અને ઈરાનની 24 કલાક અવરજવરની જાહેરાતને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે રાહતરૂપ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.