ઈન્ડિયા આવતીકાલે ગુજરાતભરમાં દવાની દુકાનો બંધ :કેમિસ્ટ-ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશનનું ભારત બંધને સમર્થન, 35 હજારથી વધુ મેડિકલ સ્ટોર્સ રહેશે બંધ

દેશભરમાં ઓનલાઈન અને ગેરકાયદેસર ઈ-ફાર્મસી વિરુદ્ધ વધી રહેલા વિરોધ વચ્ચે હવે કેમિસ્ટ અને ડ્રગિસ્ટ સંગઠનોએ મોટું આંદોલન શરૂ કર્યું છે. ઓલ ઇન્ડિયા કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશન દ્વારા આપવામાં આવેલા “ભારત બંધ”ના એલાનને હવે ગુજરાતમાં પણ વ્યાપક સમર્થન મળ્યું છે. ગુજરાત સ્ટેટ કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશન દ્વારા આવતીકાલે રાજ્યવ્યાપી એક દિવસીય હડતાળની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જેના કારણે ગુજરાતભરની 35 હજારથી વધુ દવાની દુકાનો બંધ રહેવાની શક્યતા છે.
આ હડતાળના કારણે સામાન્ય લોકો પર પણ અસર પડી શકે છે, જોકે એસોસિએશન દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઇમરજન્સી અને જીવ બચાવતી દવાઓ માટે કેટલીક મેડિકલ સ્ટોર્સ અને જરૂરી સેવાઓ ચાલુ રાખવામાં આવશે. સંગઠનનું કહેવું છે કે આ હડતાળનો હેતુ દર્દીઓને મુશ્કેલીમાં મૂકવાનો નથી, પરંતુ દવા વ્યવસાય અને જન આરોગ્ય સાથે જોડાયેલા ગંભીર મુદ્દાઓ તરફ સરકારનું ધ્યાન દોરવાનો છે.
કેમિસ્ટ સંગઠનોનો મુખ્ય વિરોધ ઓનલાઈન અને ગેરકાયદેસર ઈ-ફાર્મસી વિરુદ્ધ છે. તેમનું કહેવું છે કે ઘણા ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ નિયમોનું પાલન કર્યા વગર દવાઓનું વેચાણ કરી રહ્યા છે, જે લોકોના આરોગ્ય માટે જોખમકારક બની શકે છે. દવાઓના વેચાણમાં ડૉક્ટરની પ્રિસ્ક્રિપ્શન, યોગ્ય સ્ટોરેજ, એક્સપાયરી ચેક અને લાયસન્સ જેવી બાબતો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોય છે. પરંતુ ગેરકાયદેસર ઈ-ફાર્મસીમાં આ નિયમોની અવગણના થતી હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવી રહ્યો છે.
સંગઠનોએ ખાસ કરીને કેન્દ્ર સરકારના GSR 817(E) અને GSR 220(E) નોટિફિકેશન સામે કડક વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. કેમિસ્ટ સંગઠનોનું કહેવું છે કે આ નિયમો નાના અને પરંપરાગત મેડિકલ સ્ટોર સંચાલકોના હિત વિરુદ્ધ છે અને તેનો લાભ મોટી ઓનલાઈન કંપનીઓને થઈ શકે છે. તેઓ માંગ કરી રહ્યા છે કે આ નોટિફિકેશનો તાત્કાલિક પાછા ખેંચવામાં આવે.
ગુજરાત સ્ટેટ કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશનના પ્રતિનિધિઓનું કહેવું છે કે દવા વેચાણ માત્ર વેપાર નથી, પરંતુ તે સીધો લોકોના આરોગ્ય સાથે જોડાયેલો વિષય છે. જો નિયમો વગર ઓનલાઈન દવાઓનું વેચાણ વધશે તો નકલી, ડુપ્લિકેટ અને ખોટી દવાઓના જોખમમાં વધારો થઈ શકે છે. જેના કારણે દર્દીઓના જીવ પર પણ ખતરો ઊભો થઈ શકે છે.
હડતાળ દરમિયાન ડુપ્લિકેટ દવાઓ બનાવનાર અને વેચનાર વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવાની પણ માંગ ઉઠાવવામાં આવી છે. કેમિસ્ટ સંગઠનોનું કહેવું છે કે બજારમાં નકલી દવાઓનો વેપાર એક ગંભીર સમસ્યા બની રહ્યો છે. ઘણી વખત લોકો અજાણતા નકલી દવાઓ ખરીદી લે છે, જેના કારણે આરોગ્ય પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. સંગઠનોએ સરકારને અપીલ કરી છે કે આવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
આ હડતાળને કારણે ગુજરાતના શહેરો તેમજ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ દવાની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી શકે છે. અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા, જામનગર, ભાવનગર અને અન્ય મોટા શહેરોમાં મોટાભાગની મેડિકલ સ્ટોર્સ બંધ રહેવાની શક્યતા છે. જોકે હોસ્પિટલ નજીકની કેટલીક દુકાનો અને ઇમરજન્સી સેવાઓ માટે જરૂરી સ્ટોર્સ મર્યાદિત સમય માટે ચાલુ રાખવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
સામાન્ય લોકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ જરૂરી દવાઓ અગાઉથી ખરીદી રાખે અને કોઈપણ ઇમરજન્સી પરિસ્થિતિ માટે સાવચેત રહે. ખાસ કરીને ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, હાર્ટ અને અન્ય ક્રોનિક બીમારીઓના દર્દીઓને જરૂરી દવાઓનો સ્ટોક રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
દવા વેપારીઓનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સના વધતા પ્રભાવને કારણે પરંપરાગત મેડિકલ સ્ટોર્સ પર ભારે અસર પડી રહી છે. નાના વેપારીઓ માટે સ્પર્ધા મુશ્કેલ બની રહી છે. સાથે જ કેટલાક ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ ડિસ્કાઉન્ટ અને હોમ ડિલિવરીના નામે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યા હોવાના આક્ષેપો પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
આ મુદ્દે આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઓનલાઈન ફાર્મસી વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે ખોટી નથી, પરંતુ તેની માટે કડક નિયમન અને પારદર્શિતા જરૂરી છે. કારણ કે દવાઓ સામાન્ય ઉપભોક્તા વસ્તુ નથી. ખોટી દવા અથવા ગેરરીતિપૂર્વક વેચાયેલી દવાઓ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
હાલ માટે સમગ્ર ગુજરાતમાં આવતીકાલની હડતાળને લઈને તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. દવા વેપારીઓ સંગઠિત રીતે આ વિરોધ કાર્યક્રમમાં જોડાવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ સામાન્ય લોકોમાં પણ ચિંતા જોવા મળી રહી છે કે જો લાંબા સમય સુધી આંદોલન ચાલશે તો દવાઓની ઉપલબ્ધતા પર મોટી અસર પડી શકે છે.
આ હડતાળ હવે માત્ર વેપારી વિરોધ સુધી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ તે ઓનલાઈન ફાર્મસી, દવા સુરક્ષા અને આરોગ્ય વ્યવસ્થાના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલો મોટો મુદ્દો બની ગઈ છે. હવે સરકાર આ મુદ્દે શું વલણ અપનાવે છે અને કેમિસ્ટ સંગઠનોની માંગણીઓ અંગે શું નિર્ણય લેવામાં આવે છે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.