ઈકોનોમી 43 મહિનાની સૌથી ઊંચી મોંઘવારી! જથ્થાબંધ ભાવમાં આગ, સામાન્ય માણસનું બજેટ ખોરવાયું

દેશમાં સામાન્ય જનતા માટે ફરી એકવાર મોંઘવારીનો મોટો આંચકો સામે આવ્યો છે. રોજિંદા જીવનમાં વપરાતી ચીજવસ્તુઓના વધતા ભાવ વચ્ચે હવે જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર એટલે કે WPI (Wholesale Price Index) ના નવા આંકડાઓએ ચિંતા વધારી દીધી છે. મે મહિનામાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર વધીને 9.68 ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે છેલ્લા 43 મહિનામાં સૌથી ઊંચો સ્તર માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ પહેલાં એપ્રિલ મહિનામાં આ દર 8.26 ટકા હતો. માત્ર એક મહિનામાં જ મોંઘવારીમાં નોંધાયેલો આ વધારો અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા મુજબ જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં આટલો મોટો ઉછાળો સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આગામી મહિનાઓમાં વધુ મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે. કારણ કે જથ્થાબંધ સ્તરે ભાવ વધે છે ત્યારે તેની સીધી અસર રિટેલ બજારમાં પણ જોવા મળે છે. એટલે કે વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો પર વધેલા ખર્ચનો બોજ અંતે ગ્રાહકો પર જ આવે છે.

જો ઐતિહાસિક આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો સપ્ટેમ્બર 2022માં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર 10.70 ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો. ત્યારબાદ તેમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો અને અર્થતંત્ર ધીમે ધીમે સ્થિર થઈ રહ્યું હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ હવે મે મહિનાના આંકડાઓએ ફરી એકવાર મોંઘવારીના જોખમને જીવંત કરી દીધું છે. 43 મહિનાના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચેલી મોંઘવારી કેન્દ્ર સરકાર અને નીતિ નિર્માતાઓ માટે પણ પડકારરૂપ બની છે.

મોંઘવારીમાં આ વધારાનું સૌથી મોટું કારણ ઈંધણ અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં થયેલો ભાવવધારો હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઈંધણ ઉત્પાદનો પર પડી છે. પરિવહન ખર્ચ વધતા લગભગ દરેક ચીજવસ્તુના ઉત્પાદન અને વિતરણનો ખર્ચ વધી ગયો છે. જેના કારણે બજારમાં વસ્તુઓના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

ખાસ કરીને ડીઝલના વધતા ખર્ચની અસર કૃષિ અને માલ પરિવહન ક્ષેત્ર પર વધુ જોવા મળી રહી છે. ખેડૂતો માટે સિંચાઈ, ખેતી અને પાકના પરિવહનનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે. પરિણામે અનાજ, શાકભાજી અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. આ સ્થિતિ સામાન્ય પરિવારોના રસોડા પર સીધી અસર કરી રહી છે.

અનાજના ભાવમાં થયેલા વધારાએ પણ મોંઘવારીને વધુ વેગ આપ્યો છે. ઘઉં, ચોખા અને દાળ જેવી આવશ્યક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. અનેક રાજ્યોમાં ઉત્પાદન અને પુરવઠા સંબંધિત પડકારો તેમજ પરિવહન ખર્ચના કારણે બજારમાં ભાવ ઊંચા રહ્યા છે. પરિણામે મધ્યમ વર્ગ અને ગરીબ પરિવારો માટે ઘરખર્ચ ચલાવવો વધુ મુશ્કેલ બન્યો છે.

ખાદ્ય તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો પણ ચિંતાનો વિષય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પામ તેલ, સોયાબીન તેલ અને સનફ્લાવર તેલના ભાવમાં આવેલા ફેરફારોની અસર ભારતીય બજારમાં પણ જોવા મળી રહી છે. રસોઈ માટે જરૂરી તેલના વધતા ભાવને કારણે ઘરેલુ બજેટ પર વધારાનો બોજ આવી રહ્યો છે. અનેક પરિવારોને પોતાના ખર્ચમાં કાપ મૂકવાની ફરજ પડી રહી છે.

જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધવાથી ઉદ્યોગો માટે પણ ઉત્પાદન ખર્ચ વધી રહ્યો છે. કાચા માલ, વીજળી, ઈંધણ અને પરિવહનના વધેલા ખર્ચને કારણે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો પર દબાણ વધી રહ્યું છે. ઘણા ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે જો મોંઘવારીનો આ ટ્રેન્ડ લાંબો સમય ચાલુ રહેશે તો ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધુ વધારો થશે અને તેની અસર રોજગાર તથા રોકાણ પર પણ પડી શકે છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં થયેલો વધારો આગામી મહિનાઓમાં ગ્રાહક મોંઘવારી દર (CPI) ને પણ અસર કરી શકે છે. જો રિટેલ સ્તરે પણ ભાવ વધતા રહેશે તો સામાન્ય લોકોની ખરીદ શક્તિમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સ્થિર આવક ધરાવતા કર્મચારીઓ, પેન્શનરો અને નાના વેપારીઓ માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ પડકારજનક બની શકે છે.

કેન્દ્ર સરકાર અને રિઝર્વ બેંક માટે પણ આ આંકડા મહત્વપૂર્ણ છે. મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે નાણાકીય અને આર્થિક નીતિઓમાં જરૂરી ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે. વ્યાજદરો, પુરવઠા વ્યવસ્થાપન અને આયાત-નિકાસ સંબંધિત નિર્ણયો દ્વારા મોંઘવારીને કાબૂમાં લાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી શકે છે. જોકે વૈશ્વિક બજારમાં ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં ભાવવધારાના કારણે પડકારો હજુ પણ યથાવત છે.

આર્થિક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આગામી મહિનાઓમાં ઈંધણ અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં રાહત નહીં મળે તો મોંઘવારીનો દર વધુ ઊંચો જઈ શકે છે. જેના કારણે સામાન્ય લોકોના ઘરખર્ચમાં વધારો થશે અને અર્થતંત્રના વિકાસની ગતિ પર પણ અસર પડી શકે છે.

હાલમાં દેશના કરોડો લોકો માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આવકમાં ખાસ વધારો નથી, પરંતુ ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. પેટ્રોલ-ડીઝલથી લઈને અનાજ, ખાદ્ય તેલ, દાળ, શાકભાજી અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થતાં સામાન્ય પરિવારોનું માસિક બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે. 43 મહિનાની સૌથી ઊંચી જથ્થાબંધ મોંઘવારીના આંકડાઓએ ફરી એકવાર એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે મોંઘવારી સામેની લડાઈ હજુ પૂરી થઈ નથી અને આગામી દિવસોમાં સરકાર માટે આ સૌથી મોટો આર્થિક પડકાર બની શકે છે.