બિઝનેસ ગુજરાતના નાના-મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે મોટી ભેટ: ‘વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ-૨૦૨૬’ હેઠળ નવી સહાય યોજના.

ગુજરાતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને વધુ મજબૂત બનાવવા, નવા રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા અને રાજ્યના ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવવાના હેતુથી રાજ્ય સરકારે ‘વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ-૨૦૨૬ : MSME માટે સહાય યોજના’ જાહેર કરી છે. ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલી આ યોજના ૧ જૂન, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવી હોવાનું સરકારી વિગતોમાં જણાવાયું છે અને તેનો અમલ ૩૧ મે, ૨૦૩૧ સુધી પાંચ વર્ષ માટે રહેશે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના નેતૃત્વ અને ઉદ્યોગ વિભાગનો હવાલો ધરાવતા નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના માર્ગદર્શન હેઠળ આ પહેલનો હેતુ માત્ર નાણાકીય સહાય આપવાનો નથી, પરંતુ નાના ઉદ્યોગોને મૂડી રોકાણ, ટેક્નોલોજી, ગુણવત્તા, ઊર્જા બચત, રોજગાર અને બજારમાં મૂડી ઊભી કરવાની ક્ષમતા જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આગળ વધારવાનો છે. આ યોજના દ્વારા માઇક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝ એટલે કે MSME ક્ષેત્રને વિકાસની નવી તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

યોજના હેઠળ પાત્ર ઉદ્યોગો એક અથવા એકથી વધુ સહાય ઘટકોનો લાભ લઈ શકે છે. તાલુકાની કેટેગરી અને ઉદ્યોગના પ્રકારના આધારે મૂડી સહાય, ટર્મ લોન પર વ્યાજ સહાય અને વીજદર સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કેટેગરી-એમાં પાત્ર મૂડી રોકાણના આધારે સંયુક્ત પ્રોત્સાહનની મહત્તમ મર્યાદા ૪૫ ટકા સુધી અને કેટેગરી-બીમાં ૩૫ ટકા સુધી રાખવામાં આવી છે. પસંદગીના થ્રસ્ટ સેક્ટર્સ માટે આ મર્યાદા અનુક્રમે ૫૦ ટકા અને ૪૫ ટકા સુધી હોઈ શકે છે. પાત્ર ટર્મ લોન પર પાંચ વર્ષ માટે સાત ટકા વ્યાજ સહાયની જોગવાઈ છે. વીજદર સહાય હેઠળ કેટેગરી-એમાં પ્રતિ યુનિટ બે રૂપિયા અને કેટેગરી-બીમાં પ્રતિ યુનિટ એક રૂપિયા સુધી સહાય મળી શકે છે. જોકે, આ તમામ લાભો માટે યોજનાની પાત્રતા, રોકાણની મર્યાદા અને અન્ય નિર્ધારિત શરતો લાગુ પડશે.

માઇક્રો ઉદ્યોગો, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો, મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રના નોંધાયેલા સ્ટાર્ટઅપ્સ અને પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગકારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ ખાસ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો, પાત્ર સ્ટાર્ટઅપ્સ અને પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગકારોને નિર્ધારિત મર્યાદામાં એક ટકા વધારાની વ્યાજ સહાય મળી શકે છે. માઇક્રો ઉદ્યોગો માટે શરૂઆતના વર્ષોમાં પ્રોત્સાહનની વાર્ષિક મર્યાદા વધુ અનુકૂળ રાખવામાં આવી છે, જેથી નવા ઉદ્યોગોને સ્થાપનાના પ્રારંભિક તબક્કામાં નાણાકીય ટેકો મળી શકે. નાના ઉદ્યોગો માટે શરૂઆતના સમયમાં મૂડી, લોનના હપ્તા, વીજળી અને અન્ય ખર્ચ મોટો પડકાર બને છે. આવી પરિસ્થિતિમાં સરકારી સહાયથી વ્યવસાય શરૂ કરવા, ઉત્પાદન વધારવા અને બજારમાં ટકી રહેવાની ક્ષમતા મજબૂત થઈ શકે છે.

રોજગારીનું સર્જન કરનારા ઉદ્યોગો માટે પણ યોજનામાં મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ છે. પાત્ર નવા કર્મચારીઓ માટે ઉદ્યોગસાહસિક દ્વારા ચૂકવવામાં આવેલા એમ્પ્લોયર EPF યોગદાનની ૧૦૦ ટકા સુધી ભરપાઈ પાંચ વર્ષ સુધી મળી શકે છે. જોકે, દરેક કર્મચારી માટે પગાર અને શ્રેણી પ્રમાણે મર્યાદા લાગુ પડશે. પુરુષ કર્મચારી માટે મહત્તમ ૧,૮૦૦ રૂપિયા, મહિલા કર્મચારી માટે ૨,૫૦૦ રૂપિયા અને દિવ્યાંગ કર્મચારી માટે ૩,૦૦૦ રૂપિયા પ્રતિ માસ સુધીની મર્યાદાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે સંબંધિત પગારના ૧૨ ટકા અથવા નિર્ધારિત મર્યાદામાંથી ઓછું હોય તે પ્રમાણે લાગુ થશે. વિસ્તરણ અથવા વૈવિધ્યકરણ દ્વારા વધારાની રોજગારી ઊભી કરનારા પાત્ર ઉદ્યોગો પણ નિર્ધારિત શરતોને આધીન આ સહાય મેળવી શકે છે. આ જોગવાઈનો હેતુ ઉદ્યોગ વિકાસની સાથે રોજગારીની તકો વધારવાનો છે.

ગુજરાતના MSME ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવા માટે ગુણવત્તા અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજી પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ERP સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવા માટે પાત્ર મૂડી ખર્ચના ૬૫ ટકા સુધી, મહત્તમ એક લાખ રૂપિયાની સહાય મળી શકે છે. રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તા પ્રમાણપત્ર માટે પ્રમાણપત્ર ફી તથા જરૂરી પરીક્ષણ સાધનોના ખર્ચના ૫૦ ટકા સુધી, મહત્તમ દસ લાખ રૂપિયાની સહાયની જોગવાઈ છે. ZED એટલે કે ‘ઝીરો ડિફેક્ટ, ઝીરો ઇફેક્ટ’ પ્રમાણપત્ર માટે કેન્દ્ર સરકારની સહાય બાદ બાકી રહેતા ચાર્જના ૫૦ ટકા સુધી, મહત્તમ ૫૦ હજાર રૂપિયાની સહાય મળી શકે છે. આ ઉપરાંત Industry 4.0 અને AI આધારિત વ્યવસ્થાઓ માટે ICT સુવિધાઓના મૂડી ખર્ચના ૬૫ ટકા સુધી, મહત્તમ પાંચ લાખ રૂપિયાની સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. પસંદગીના થ્રસ્ટ સેક્ટર્સમાં માન્ય સંસ્થાઓ પાસેથી ટેક્નોલોજી મેળવવા માટે ૬૫ ટકા સુધી, મહત્તમ એક કરોડ રૂપિયાની સહાય પણ મળી શકે છે.

નવીનતા અને બૌદ્ધિક સંપદાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પેટન્ટ નોંધણીના ખર્ચના ૭૫ ટકા સુધી, મહત્તમ ૨૫ લાખ રૂપિયાની સહાયનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. પસંદગીના થ્રસ્ટ સેક્ટર્સમાં પેટન્ટ, ડિઝાઇન, કૉપિરાઇટ, ટ્રેડમાર્ક અને જિયોગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન જેવા બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો માટે ખર્ચના ૭૫ ટકા સુધી, મહત્તમ એક કરોડ રૂપિયાની સહાયની જોગવાઈ છે. પાત્ર માઇક્રો ઉદ્યોગો અને પસંદગીના ક્ષેત્રોના કારીગરોને AI સબ્સ્ક્રિપ્શન ફીના ૮૦ ટકા સુધી, વાર્ષિક એક લાખ રૂપિયા સુધી ત્રણ વર્ષ માટે સહાય મળી શકે છે. ઊર્જા અને પાણી બચાવવા માટે ઓડિટ ખર્ચના ૭૫ ટકા સુધી, મહત્તમ ૫૦ હજાર રૂપિયા તથા ભલામણ કરાયેલા સાધનોના ખર્ચના ૨૫ ટકા સુધી, મહત્તમ ૨૦ લાખ રૂપિયાની એક વખતની સહાય મળી શકે છે. આ માટે ઓછામાં ઓછી ૧૦ ટકા ઊર્જા અથવા પાણીની બચત જેવી શરતો લાગુ પડે છે.

ઉદ્યોગોને મૂડી ઊભી કરવામાં પણ સહાય આપવાની જોગવાઈ છે. SEBIના નિયમો હેઠળ SME એક્સચેન્જ મારફતે ઇક્વિટી મૂડી ઊભી કરવાના ખર્ચના ૨૫ ટકા સુધી, મહત્તમ પાંચ લાખ રૂપિયાની એક વખતની સહાય મળી શકે છે. CGTMSE હેઠળ કોલેટરલ-ફ્રી ટર્મ લોન માટે ચૂકવાતી વાર્ષિક સર્વિસ ફીની ૧૦૦ ટકા સુધી પાંચ વર્ષ માટે ભરપાઈ કરવાની જોગવાઈ છે. GIDC અથવા મંજૂર ઔદ્યોગિક પાર્કની બહારના પાત્ર ઉદ્યોગોને નવા વીજ જોડાણ અથવા વધારાના લોડ માટે ચૂકવાયેલા ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લાઇસન્સ ચાર્જના ૩૫ ટકા સુધી, મહત્તમ પાંચ લાખ રૂપિયાની સહાય મળી શકે છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ભાડે અથવા લીઝ પર શેડ લેનારા પાત્ર MSMEને ભાડાના ૬૫ ટકા સુધી, જ્યારે ૧૦૦ ટકા મહિલા માલિકી ધરાવતા ઉદ્યોગોને ૭૫ ટકા સુધી, મહત્તમ ત્રણ લાખ રૂપિયા પ્રતિ વર્ષ અને પાંચ વર્ષ સુધી સહાય મળી શકે છે.

રમતગમતનાં સાધનો, રમકડાં, ફૂટવેર, રોબોટિક્સ અને ડ્રોન જેવા પસંદગીના થ્રસ્ટ સેક્ટર્સને વિશેષ પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવ્યાં છે. આ ક્ષેત્રોમાં જમીન ખરીદી અથવા લીઝ પર ચૂકવેલી સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને નોંધણી ચાર્જની ૧૦૦ ટકા ભરપાઈની જોગવાઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રમાણપત્ર ફી, ટેક્નોલોજી હસ્તાંતરણ, કર્મચારીઓની તાલીમ અને ક્રિએટિવ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો સ્થાપવા માટે પણ નિર્ધારિત મર્યાદામાં સહાય મળી શકે છે. આ ઉપરાંત યોજનાનો લાભ મેળવનારા ઉદ્યોગોએ કુલ કર્મચારીઓમાંથી ઓછામાં ઓછા ૮૫ ટકા ગુજરાતના રહેવાસીઓને રોજગાર આપવાનો રહેશે. મેનેજરીયલ અને સુપરવાઇઝરી સ્તરે ગુજરાતના રહેવાસીઓનો હિસ્સો ઓછામાં ઓછો ૬૦ ટકા રાખવાની શરત પણ દર્શાવવામાં આવી છે. પાત્ર રોકાણ માટે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬થી થયેલી સંપત્તિની ખરીદી અને ચુકવણીને પણ નિર્ધારિત શરતો હેઠળ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી શકે છે.

આ નવી સહાય યોજના ગુજરાતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને નાણાકીય ટેકો આપવા ઉપરાંત તેમને ટેક્નોલોજી અપનાવવા, ઉત્પાદનની ગુણવત્તા સુધારવા, ઊર્જા અને પાણી બચાવવા, રોજગારી વધારવા તથા વૈશ્વિક બજારમાં સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવવાના હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવી છે. જોકે, દરેક ઉદ્યોગને તમામ સહાય આપમેળે મળશે એવું નથી; લાભ માટે ઉદ્યોગની શ્રેણી, સ્થાન, પાત્ર રોકાણ અને યોજનાની શરતો લાગુ પડશે. તેથી ઉદ્યોગકારોએ અરજી કરતાં પહેલાં ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા તથા સંબંધિત ઠરાવની વિગતો તપાસવી જરૂરી છે. યોજના અસરકારક રીતે અમલમાં આવે તો ગુજરાતના MSME ક્ષેત્રને વિસ્તરણ, નવીનતા અને સ્થાનિક રોજગાર સર્જન માટે નવી તકો મળી શકે છે.