મારું ગુજરાત દિવાળીએ રેશનકાર્ડ ધારકોને સિંગતેલનો ઝટકો: 20થી 40 ટકા ઓછો જથ્થો મળ્યાની ફરિયાદ.
વડોદરા શહેર અને જિલ્લામાં દિવાળીના તહેવારો નજીક આવતાં જ રેશનકાર્ડ ધારકો માટે સિંગતેલની અછતનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. તહેવારો દરમિયાન સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને રાહત મળે તે હેતુથી વ્યાજબી ભાવની દુકાનો મારફતે સિંગતેલનું વિતરણ કરવામાં આવે છે, પરંતુ આ વખતે અનેક રેશનિંગ દુકાનોમાં પાત્રતા ધરાવતા તમામ લાભાર્થીઓને સિંગતેલનો પૂરતો જથ્થો મળી શકશે કે નહીં તે અંગે ચિંતા વધી છે. દુકાનદારોના જણાવ્યા અનુસાર, પુરવઠા વિભાગ દ્વારા તેમની દુકાનોમાં જરૂરિયાતની સરખામણીએ અંદાજે 20થી 40 ટકા ઓછો જથ્થો ફાળવવામાં આવ્યો છે. પરિણામે અનેક ગ્રાહકોને તેલ મળવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે અને દુકાનદારો તથા ગ્રાહકો વચ્ચે ઘર્ષણ થવાની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. દિવાળી જેવા મહત્વના તહેવાર સમયે જ આવશ્યક ચીજવસ્તુના વિતરણમાં આવી સ્થિતિ સર્જાતાં લાભાર્થી પરિવારોમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને મોંઘવારીના સમયમાં સરકારી રાહતના ભાવે મળતા સિંગતેલ પર નિર્ભર પરિવારો માટે આ સમસ્યા વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
દુકાનદારોનો મુખ્ય આક્ષેપ છે કે ઓક્ટોબર મહિનામાં દિવાળીના તહેવાર માટે સિંગતેલનું વિતરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, ત્યારે તેમની પાસેથી 100 ટકા જથ્થા મુજબની રકમ વસૂલવામાં આવી છે, પરંતુ વાસ્તવમાં દુકાનો સુધી માત્ર 60થી 80 ટકા જેટલો જ જથ્થો પહોંચાડવામાં આવ્યો છે. એટલે કે, દુકાનદારોને જેટલા તેલની જરૂરિયાત છે અને જે પ્રમાણે નાણાં ભરાવવામાં આવ્યાં છે, તેની સરખામણીએ તેમને ઓછો માલ મળ્યો હોવાની ફરિયાદ છે. દુકાનદારોના જણાવ્યા મુજબ, બાકી રહેલા જથ્થા માટે ચૂકવેલી રકમ અંગે પણ અનિશ્ચિતતા છે. તહેવારના સમયમાં જ નાણાં ભરવા છતાં પૂરતો માલ ન મળવાથી દુકાન સંચાલકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. એક તરફ ગ્રાહકોને સરકારી યોજનાનો લાભ આપવાની જવાબદારી છે, તો બીજી તરફ દુકાનમાં પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તમામ કાર્ડધારકોને તેલ આપવું શક્ય બનતું નથી. આવી સ્થિતિમાં દુકાનદારોને ગ્રાહકોના પ્રશ્નો અને આક્રોશનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
સૌથી વધુ મુશ્કેલી ત્યારે સર્જાઈ રહી છે, જ્યારે રેશનિંગ દુકાનો પર સિંગતેલનું વિતરણ ‘વહેલા તે પહેલા’ના ધોરણે કરવામાં આવે છે. દુકાનમાં ઉપલબ્ધ જથ્થો મર્યાદિત હોવાથી શરૂઆતમાં આવનારા ગ્રાહકોને તેલ મળી જાય છે, પરંતુ મોડેથી આવનારા લાભાર્થીઓને ખાલી હાથે પરત ફરવું પડે તેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. જો કોઈ દુકાનમાં 100 ટકા પાત્ર કાર્ડધારકોને સિંગતેલ આપવાનું હોય અને તેની સામે માત્ર 60થી 80 ટકા જ જથ્થો ઉપલબ્ધ હોય, તો બાકીના લાભાર્થીઓને તેલ આપવું મુશ્કેલ બને છે. દિવાળીના દિવસોમાં તેલની જરૂરિયાત વધતી હોવાથી ગ્રાહકો વહેલી તકે દુકાનો પર પહોંચી રહ્યા છે. તેમ છતાં જથ્થો ઓછો હોવાથી કેટલાક પરિવારોને નિરાશા સાંપડી રહી છે. ગ્રાહકોને પુરવઠા વિભાગ દ્વારા જથ્થો ઓછો ફાળવવામાં આવ્યો હોવાની વાસ્તવિકતા સમજાવવી દુકાનદારો માટે પણ પડકારરૂપ બની છે. પરિણામે રેશનિંગ દુકાનો પર બોલાચાલી અને વિવાદની શક્યતા વધી રહી છે.
આ સમગ્ર મામલે ફરિયાદની પ્રક્રિયા અંગે પણ દુકાનદારોમાં ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો સિંગતેલ ન મળતાં કોઈ કાર્ડધારક ઓનલાઈન ફરિયાદ કરે, તો પુરવઠા વિભાગ દ્વારા દુકાનદારને જ જવાબ આપવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે. દુકાનદારોનું કહેવું છે કે જ્યારે તેમની પાસે પૂરતો જથ્થો જ ઉપલબ્ધ નથી, ત્યારે દરેક લાભાર્થીને તેલ આપવું કેવી રીતે શક્ય બને? એક તરફ ઓછો જથ્થો મળ્યો હોવાની ફરિયાદ છે અને બીજી તરફ ગ્રાહકોને તેલ ન આપી શકવા બદલ જવાબદારી દુકાનદારો પર આવી શકે છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે દુકાન સંચાલકો મૂંઝવણમાં મુકાયા છે. જોકે, જિલ્લા પુરવઠા અધિકારી સિદ્ધિ વર્માએ જણાવ્યું હતું કે કોઈ પણ દુકાનદારને ઓછું તેલ આપવામાં આવ્યું નથી અને જો આવી સ્થિતિ હશે તો સંબંધિત દુકાનદારની માગણી મુજબનો પૂરો જથ્થો પૂરો પાડવામાં આવશે. અધિકારીના આ નિવેદન બાદ હવે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિની તપાસ કરીને દુકાનદારોની ફરિયાદોનો ઉકેલ આવે છે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે.
સિંગતેલના ભાવ અંગે વાત કરીએ તો પુરવઠા વિભાગ દ્વારા રેશનિંગ દુકાનદારોને એક લિટરનું પાઉચ રૂ. 97ના દરે આપવામાં આવે છે, જ્યારે દુકાનદારો દ્વારા લાભાર્થીઓને આ પાઉચ રૂ. 100ના દરે વેચવામાં આવે છે. એટલે કે, પ્રતિ લિટર રૂ. 3નો તફાવત રહે છે. રાજ્યભરમાં રેશનિંગ દુકાનો મારફતે વિતરણ કરવામાં આવતું સિંગતેલ ‘ગોકુલ એગ્રી ઈન્ટરનેશનલ લિમિટેડ’ બ્રાન્ડનું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ કંપની પાટણ જિલ્લામાં આવેલી છે. કંપનીના ચેરમેન બલવંતસિંહ ચંદનસિંહ રાજપૂત છે, જેઓ રાજ્ય સરકારમાં પૂર્વ કેબિનેટ મંત્રી તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે, જ્યારે તેમના પુત્ર ધર્મેન્દ્રસિંહ કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર છે. આ વિગતો વચ્ચે હાલનો મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે રેશનકાર્ડ ધારકો માટે નક્કી કરાયેલો સિંગતેલનો જથ્થો સમયસર અને પૂરતી માત્રામાં દુકાનો સુધી કેમ પહોંચતો નથી તેની સ્પષ્ટતા થવી જરૂરી છે.
દિવાળી જેવા મોટા તહેવાર દરમિયાન ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને રાહત મળે તે માટે સરકારી વિતરણ વ્યવસ્થા સરળતાથી ચાલે તે અત્યંત જરૂરી છે. જો દુકાનદારો પાસેથી સંપૂર્ણ જથ્થાની રકમ લેવામાં આવી હોય, પરંતુ તેમને ઓછો માલ મળ્યો હોવાની ફરિયાદ સાચી હોય, તો પુરવઠા વિભાગે તાત્કાલિક તપાસ કરીને બાકીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ કરાવવો જોઈએ. સાથે જ જે લાભાર્થીઓને ઓછા જથ્થાના કારણે સિંગતેલ મળ્યું નથી, તેમને પણ યોગ્ય રીતે તેલ મળી રહે તેવી વ્યવસ્થા થવી જોઈએ. બીજી તરફ, પુરવઠા વિભાગના જણાવ્યા મુજબ જો કોઈ દુકાનદારને ખરેખર ઓછો જથ્થો મળ્યો હોય તો તેની માગણી પ્રમાણે પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવશે, તેથી દુકાનદારોની ફરિયાદોનો ઝડપથી નિકાલ કરવો જરૂરી છે. દિવાળીના તહેવારમાં સિંગતેલ મેળવવા માટે રેશનકાર્ડ ધારકોને દુકાનદારો સાથે માથાકૂટ કરવાની ફરજ ન પડે અને દરેક પાત્ર લાભાર્થીને તેનો હકનો જથ્થો મળી રહે તે માટે તંત્રે સમયસર પગલાં લેવાની જરૂર છે.
