મારું ગુજરાત ગુજરાત બનશે ભારતનું સ્પેસ હબ! ખોરાજમાં 50 એકરમાં અત્યાધુનિક સ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ પાર્કની જાહેરાત, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEsને મળશે વૈશ્વિક સ્તરની સુવિધાઓ.
અમદાવાદ: ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડવાના સંકલ્પ સાથે ગુજરાત સરકારે વધુ એક ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. ગુજરાતની સ્પેસ ટેક પોલિસી (2025-30) અંતર્ગત અમદાવાદ નજીક GIDC ખોરાજ ખાતે અત્યાધુનિક સ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ પાર્ક વિકસાવવાની મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકાર અને IN-SPACeના સંયુક્ત સહયોગથી વિકસાવવામાં આવનારા આ પાર્કમાં વિશ્વસ્તરીય કોમન ટેકનિકલ ફેસિલિટીઝ (CTF) ઊભી કરવામાં આવશે, જે ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત સ્ટાર્ટઅપ્સ, MSMEs અને ઉદ્યોગોને નવી તાકાત આપશે.
ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ભાગીદારી વધારવાના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને સાકાર કરવા માટે સ્થાપિત IN-SPACe સાથે ગુજરાત સરકારે આ મહત્વાકાંક્ષી યોજના હાથ ધરી છે. IN-SPACe Industry Connectની 10મી આવૃત્તિ દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રી પીયુષ ગોયલની ઉપસ્થિતિમાં રાજ્યના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ આ પ્રોજેક્ટની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી.
ખોરાજમાં બનશે હાઈ-ટેક સ્પેસ ઈકોસિસ્ટમ
ગુજરાત સરકારે આ પ્રોજેક્ટ માટે GIDC ખોરાજ ખાતે 50 એકર જમીન ફાળવી છે, જેને ભવિષ્યમાં 100 એકર સુધી વિસ્તારી શકાશે. આ પાર્કમાં સેટેલાઇટ, પેલોડ સિસ્ટમ્સ, સ્પેસક્રાફ્ટ અને સ્પેસ આધારિત ટેક્નોલોજીના ડિઝાઇન, વિકાસ અને ઉત્પાદન માટે જરૂરી તમામ સુવિધાઓ એક જ સ્થળે ઉપલબ્ધ થશે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે આ પાર્ક ગુજરાતને માત્ર રાષ્ટ્રીય નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ નકશા પર પણ આગવું સ્થાન અપાવશે.
સ્ટાર્ટઅપ્સને મળશે કરોડો રૂપિયાની સુવિધાનો લાભ
અવકાશ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEs માટે સૌથી મોટો પડકાર મોંઘી ટેસ્ટિંગ અને વેલિડેશન સુવિધાઓ ઉભી કરવાનો હોય છે. આ સમસ્યાને દૂર કરવા માટે રાજ્ય સરકાર કોમન ટેકનિકલ ફેસિલિટીઝ ઊભી કરી રહી છે, જેથી નાના ઉદ્યોગો અને નવી કંપનીઓને પણ ઉચ્ચ ગુણવત્તાની તકનીકી સુવિધાઓ સરળતાથી મળી રહે.
આ પગલાથી સ્ટાર્ટઅપ્સના સંશોધન અને ઉત્પાદન વિકાસનો સમય ઘટશે તેમજ ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
પાર્કમાં મળશે વિશ્વસ્તરીય સુવિધાઓ
ખોરાજ સ્પેસ પાર્કમાં અનેક અત્યાધુનિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેમાં:
- ક્લાસ 100,000 ધોરણનું ક્લીનરૂમ
- થર્મો-વેક્યૂમ ચેમ્બર
- 12 ટન સુધી પેલોડ ક્ષમતા ધરાવતી વાઇબ્રેશન ટેસ્ટિંગ સિસ્ટમ
- EMI/EMC ટેસ્ટિંગ લેબ
- ક્લાઇમેટ ટેસ્ટ ચેમ્બર
- માસ પ્રોપર્ટી માપન પ્રણાલીઓ
- મેગ્નેટિક ફિલ્ડ ટેસ્ટિંગ સુવિધા
- અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન ઓપ્ટિક્સ કેલિબ્રેશન સિસ્ટમ
જેવી અદ્યતન સુવિધાઓનો સમાવેશ થશે.
IN-SPACe આપશે ₹100 કરોડ સુધીનું યોગદાન
આ પ્રોજેક્ટમાં IN-SPACe તકનીકી માર્ગદર્શન ઉપરાંત કોમન ટેકનિકલ ફેસિલિટીઝ માટે રૂ.100 કરોડ સુધીનું નાણાકીય યોગદાન પણ આપશે. જ્યારે રાજ્ય સરકાર પાર્કના બાંધકામ, સંચાલન અને અન્ય માળખાકીય વિકાસ માટે જરૂરી નાણાં ફાળવશે.
આ ભાગીદારી ભારતના સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્ર વચ્ચેના સફળ સહયોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ માનવામાં આવી રહી છે.
ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈની ભૂમિને મળશે નવી ઓળખ
અવકાશ વિજ્ઞાનના પિતામહ ગણાતા Vikram Sarabhaiની કર્મભૂમિ ગુજરાત માટે આ પ્રોજેક્ટ ગૌરવની વાત છે. રાજ્ય સરકારે અવકાશ ક્ષેત્ર માટે સમર્પિત નીતિ જાહેર કરનાર પ્રથમ રાજ્યોમાં સ્થાન મેળવ્યું છે અને હવે આ પાર્ક દ્વારા ગુજરાત દેશના સ્પેસ ઈનોવેશન કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
યુવાનો અને ઉદ્યોગોને મળશે નવી તકો
મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતના યુવાનોમાં અસીમ પ્રતિભા છે અને આ સ્પેસ પાર્ક તેમને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની ક્ષમતાઓ સાબિત કરવાની તક આપશે. રાજ્ય સરકાર IN-SPACe અને ઉદ્યોગજગત સાથે મળીને ગુજરાતની સ્પેસ ઇકોનોમીને નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચાડવા પ્રતિબદ્ધ છે.
ગુજરાત માટે ગેમચેન્જર સાબિત થશે યોજના
વિશ્લેષકોના મતે ખોરાજ સ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ પાર્ક માત્ર એક ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ નહીં પરંતુ ગુજરાતના ભવિષ્ય માટેનું ટેક્નોલોજીકલ વિઝન છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા રોકાણ, રોજગારી, સંશોધન અને નવીનતાના નવા દ્વાર ખુલશે. સાથે જ ગુજરાત ભારતના ઝડપથી વિકસતા સ્પેસ સેક્ટરમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવવા માટે વધુ સજ્જ બનશે.
ભારત 2047 સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે ત્યારે ગુજરાતનો આ સ્પેસ પાર્ક દેશની અવકાશ યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
