મારું શહેર ગાંધીનગરના કુડાસણમાં નિર્માણાધીન કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગમાં મોટો અકસ્માત: લોખંડનો સ્લેબ તૂટી પડતા 15 શ્રમિકોનું સફળ રેસ્ક્યૂ, 12 ઈજાગ્રસ્ત.
ગાંધીનગર શહેરના ઝડપથી વિકસતા કુડાસણ વિસ્તારમાં બુધવારે રાત્રે એક ગંભીર બાંધકામ દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી. નવી બની રહેલી 'બોસકી ધ એમ્પાયર' નામની કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગ સાઇટ પર ચોથા માળે ચાલી રહેલા બાંધકામ દરમિયાન અચાનક લોખંડનો સ્લેબ ધડાકાભેર તૂટી પડતાં સમગ્ર વિસ્તારમાં ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી. રાત્રે અંદાજે 9:15 વાગ્યે બનેલી આ ઘટનામાં ત્યાં કામ કરી રહેલા અનેક શ્રમિકો કાટમાળ નીચે દટાઈ ગયા હતા. દુર્ઘટનાની જાણ થતાં જ સ્થાનિક લોકો, ફાયર બ્રિગેડ, પોલીસ અને 108 એમ્બ્યુલન્સની ટીમો તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગઈ હતી. કલાકો સુધી ચાલેલી રાહત અને બચાવ કામગીરી બાદ તમામ 15 શ્રમિકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનામાં 12 શ્રમિકો ઈજાગ્રસ્ત થયા, જેમની સારવાર સિવિલ હોસ્પિટલમાં ચાલી રહી છે, જ્યારે ત્રણ શ્રમિકોને પ્રાથમિક સારવાર બાદ હોસ્પિટલમાંથી રજા આપવામાં આવી હતી. સૌથી મોટી રાહતની વાત એ રહી કે આ અકસ્માતમાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નહોતી.
પ્રાથમિક માહિતી મુજબ બિલ્ડિંગના ચોથા માળે સેન્ટિંગ અને સ્લેબનું કામ ચાલી રહ્યું હતું. બે યુનિટ વચ્ચે ઊભા કરાયેલા લોખંડના સ્ટ્રક્ચર પર કામ દરમિયાન અચાનક સ્લેબનો એક મોટો ભાગ તૂટી પડ્યો હતો. ઘટનાના કારણે ભારે અવાજ સાથે આખું માળખું ધરાશાયી થતાં આસપાસના લોકોમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો હતો. શ્રમિકોને બહાર નીકળવાની તક પણ મળી નહોતી અને તેઓ કાટમાળ નીચે ફસાઈ ગયા હતા. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર અકસ્માત સમયે આશરે 15 જેટલા મજૂરો બિલ્ડિંગમાં કામ કરી રહ્યા હતા. દુર્ઘટનાના અવાજથી આસપાસના વેપારીઓ અને રહેવાસીઓ દોડી આવ્યા અને પ્રાથમિક બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી. થોડા જ સમયમાં સમગ્ર વિસ્તાર લોકોની ભીડથી છલકાઈ ગયો હતો.
ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ગાંધીનગર ફાયર બ્રિગેડે તાત્કાલિક મોટા પાયે બચાવ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. પાંચથી વધુ ફાયર ટેન્ડરો, રેસ્ક્યૂ વાહનો અને વિશેષ બચાવ ટીમોને સ્થળ પર મોકલવામાં આવી હતી. ફાયર જવાનોએ ભારે લોખંડના ગર્ડર અને કાટમાળને હટાવવા માટે આધુનિક સાધનોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. દરેક શ્રમિક સુધી સુરક્ષિત રીતે પહોંચી શકાય તે માટે અત્યંત સાવધાની સાથે કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. એક પછી એક કાટમાળમાંથી શ્રમિકોને બહાર કાઢીને તાત્કાલિક એમ્બ્યુલન્સ મારફતે હોસ્પિટલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. અનેક કલાકોની સતત મહેનત બાદ તમામ 15 શ્રમિકોને જીવતા બહાર કાઢવામાં સફળતા મળી હતી. બચાવ કામગીરી દરમિયાન ફાયર બ્રિગેડ, પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગ વચ્ચે સતત સંકલન જાળવવામાં આવ્યું હતું.
108 ઈમરજન્સી એમ્બ્યુલન્સ સેવા પણ ઘટના સ્થળે ઝડપથી પહોંચી ગઈ હતી. ઈજાગ્રસ્ત શ્રમિકોને પ્રાથમિક સારવાર આપીને તરત જ ગાંધીનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. ડોક્ટરોની ટીમે તમામ ઘાયલોની તાત્કાલિક સારવાર શરૂ કરી હતી. હોસ્પિટલના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર મોટા ભાગના ઈજાગ્રસ્તોને હાથ, પગ અને શરીરના અન્ય ભાગોમાં ઈજાઓ પહોંચી હતી, પરંતુ કોઈની સ્થિતિ ગંભીર હોવાનું પ્રાથમિક તબક્કે જાણવા મળ્યું નહોતું. ત્રણ શ્રમિકોની સ્થિતિ સામાન્ય હોવાથી તેમને સારવાર બાદ ડિસ્ચાર્જ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના 12 શ્રમિકો ડોક્ટરોની દેખરેખ હેઠળ સારવાર લઈ રહ્યા છે. સમયસર મળેલી મદદને કારણે મોટી જાનહાનિ ટળી હોવાનું આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.
આ અકસ્માત બાદ કેટલાક શ્રમિકોએ બિલ્ડિંગના બાંધકામ અંગે ગંભીર આક્ષેપો પણ કર્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ બિલ્ડિંગનું બાંધકામ ત્રણ કોન્ટ્રાક્ટરો – પ્રવીણ મેડા, શાહીલ અને યશ ચૌધરી – દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઘટનાના સમયે આ પૈકી કોઈપણ કોન્ટ્રાક્ટર સ્થળ પર હાજર નહોતા, જેના કારણે શ્રમિકોમાં નારાજગી જોવા મળી હતી. શ્રમિકોએ એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે સલામતીના જરૂરી ધોરણો અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પૂરતું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું નહોતું. જોકે આ તમામ આક્ષેપોની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી. પોલીસ અને સંબંધિત વિભાગો સમગ્ર મામલે તપાસ શરૂ કરી રહ્યા છે અને અકસ્માતના સાચા કારણો જાણવા માટે ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોની પણ મદદ લેવામાં આવશે.
બાંધકામ ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કેટલું જરૂરી છે તે આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ઉજાગર કર્યું છે. મોટા પ્રોજેક્ટોમાં કામ કરતા શ્રમિકોની સુરક્ષા માટે ગુણવત્તાયુક્ત સેન્ટિંગ, મજબૂત સ્ટ્રક્ચર, સુરક્ષા સાધનો, નિયમિત તકનિકી ચકાસણી અને અનુભવી સુપરવિઝનની જરૂરિયાત રહે છે. જો બાંધકામ દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી રાખવામાં આવે તો આવા ગંભીર અકસ્માતો સર્જાઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે દરેક નિર્માણાધીન બિલ્ડિંગમાં સલામતીના નિયમોનું કડક પાલન થાય તેની જવાબદારી બિલ્ડર, કોન્ટ્રાક્ટર અને સંબંધિત તંત્રની હોય છે. આ ઘટના બાદ રાજ્યના અન્ય બાંધકામ પ્રોજેક્ટોમાં પણ સુરક્ષા ધોરણોની સમીક્ષા કરવાની માંગ ઉઠી રહી છે.
ગાંધીનગરના કુડાસણ વિસ્તારમાં બનેલી આ દુર્ઘટનાએ શહેરના વિકાસ સાથે સુરક્ષા વ્યવસ્થાની આવશ્યકતા તરફ સૌનું ધ્યાન દોર્યું છે. સદભાગ્યે તમામ 15 શ્રમિકોનું સફળ રેસ્ક્યૂ થઈ ગયું અને કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ આ ઘટના ભવિષ્ય માટે ચેતવણી સમાન છે. હવે સૌની નજર તંત્રની તપાસ પર છે કે અકસ્માત પાછળનું સાચું કારણ શું હતું અને જો કોઈ બેદરકારી સામે આવશે તો જવાબદારો સામે શું કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સ્થાનિક લોકો અને શ્રમિક સંગઠનોએ પણ નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી છે જેથી ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ ફરી ન બને. આ ઘટનાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિકાસના દરેક પ્રોજેક્ટમાં ઝડપ જેટલી જરૂરી છે, એટલી જ જરૂરી સુરક્ષા અને જવાબદારી પણ છે.
