ઈકોનોમી ઈરાન-અમેરિકા તણાવથી ક્રૂડમાં ઉછાળો, સોનામાં ઘટાડા બાદ ફરી તેજી.

વૈશ્વિક બજારમાં વધતા ભૌગોલિક તણાવની સીધી અસર કોમોડિટી માર્કેટ પર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ફરી વધેલા તણાવ તથા હોર્મુઝ રૂટને લઈને ઉભી થયેલી ચિંતાઓના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો નોંધાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં લગભગ 16 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે અને બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પ્રતિ બેરલ 87 ડોલરની સપાટી પાર કરી ગયા હતા. બીજી તરફ સોનાના ભાવમાં ઘટાડા બાદ ફરી સુધારો જોવા મળ્યો છે, જોકે વૈશ્વિક બજારમાં ડોલરની મજબૂતી અને વ્યાજદર વધવાની શક્યતાઓને કારણે સોનામાં અસ્થિરતા યથાવત રહી છે.

મળતી માહિતી મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી તણાવ વધ્યો છે અને હોર્મુઝ રૂટ પર જહાજોની અવરજવર અંગે ચિંતા વધી છે. હોર્મુઝ રૂટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે, જ્યાંથી મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઈલનું પરિવહન થાય છે. આ માર્ગ પર કોઈપણ પ્રકારની અડચણ ઊભી થવાની શક્યતા વૈશ્વિક ક્રૂડ બજાર માટે મોટો પડકાર બની શકે છે. અમેરિકી પગલાં અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનો બાદ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે, જેના કારણે ક્રૂડના ભાવમાં ઝડપી ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

વિશ્વ બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ અગાઉ 78.54 ડોલર પ્રતિ બેરલથી વધીને ઊંચામાં 87.55 ડોલર સુધી પહોંચ્યા હતા, ત્યારબાદ ભાવ 86.22 ડોલરની આસપાસ રહ્યા હતા. બીજી તરફ અમેરિકન ક્રૂડ (WTI)ના ભાવ પણ વધીને ઊંચામાં 81.27 ડોલર સુધી પહોંચ્યા હતા અને બાદમાં 79.66 ડોલર આસપાસ ટ્રેડ થયા હતા. બજાર નિષ્ણાતોના મતે જો હોર્મુઝ રૂટ પર વધુ પ્રતિબંધો અથવા ચાર્જ વધારવામાં આવશે તો ક્રૂડના ભાવમાં વધુ ઉછાળો આવી શકે છે.

બીજી તરફ સોનાના બજારમાં પણ ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવ શરૂઆતમાં ઘટાડા સાથે ટ્રેડ થયા હતા, પરંતુ બાદમાં ફરી સુધારો નોંધાયો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ 4059-4060 ડોલરના સ્તરેથી ઘટીને 3983 ડોલર સુધી પહોંચ્યો હતો, ત્યારબાદ ભાવ 4027-4028 ડોલરની આસપાસ સ્થિર રહ્યા હતા. ડોલર ઇન્ડેક્સમાં મજબૂતી અને અમેરિકામાં ફુગાવો વધવાની શક્યતાઓને કારણે વ્યાજદરમાં વધારો થવાની ચર્ચાએ સોનામાં દબાણ ઊભું કર્યું હતું.

ભારતીય ઝવેરી બજારમાં પણ સોના-ચાંદીના ભાવમાં મિશ્ર વલણ જોવા મળ્યું હતું. મુંબઈ બુલિયન માર્કેટમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. 10 ગ્રામ 99.5 ટકાની શુદ્ધતાવાળા સોનાના ભાવમાં આશરે રૂ.300નો ઘટાડો થતાં ભાવ રૂ.1,41,314 રહ્યા હતા, જ્યારે 99.9 ટકા શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ રૂ.1,41,882 નોંધાયો હતો. જોકે ચાંદીના ભાવમાં ફરી તેજી જોવા મળી હતી. મુંબઈમાં ચાંદીના ભાવમાં પ્રતિ કિલો રૂ.1,200નો વધારો થતાં ભાવ રૂ.2,19,975 સુધી પહોંચી ગયા હતા.

અમદાવાદના ઝવેરી બજારમાં પણ સોનાના ભાવ મજબૂત સ્તરે રહ્યા હતા. અહીં 99.5 ટકા શુદ્ધતાવાળા સોનાના ભાવ રૂ.1,46,200 અને 99.9 ટકા શુદ્ધતાવાળા સોનાના ભાવ રૂ.1,46,500 પ્રતિ 10 ગ્રામ નોંધાયા હતા, જ્યારે ચાંદીના ભાવ રૂ.2,23,000 પ્રતિ કિલો રહ્યા હતા. જીએસટી સાથેના ભાવ આ સ્તર કરતાં વધુ રહ્યા હતા.

કરન્સી બજારમાં પણ હલચલ જોવા મળી હતી. મુંબઈ બજારમાં ડોલરના ભાવમાં વધારો થતાં રૂપિયો નબળો પડ્યો હતો અને ડોલર રૂ.96ની સપાટી ઉપર પહોંચી ગયો હતો. રૂપિયાની નબળાઈ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં થતા ફેરફારની અસર સ્થાનિક બુલિયન બજાર પર જોવા મળી રહી છે.

અન્ય કિંમતી ધાતુઓમાં પણ ઉતાર-ચઢાવ નોંધાયો હતો. વિશ્વ બજારમાં પ્લેટિનમના ભાવ 1625 ડોલર પ્રતિ ઔંસથી ઘટીને 1600-1601 ડોલરની આસપાસ રહ્યા હતા, જ્યારે પેલેડિયમના ભાવ 1250-1251 ડોલરની સપાટીએ રહ્યા હતા. કોપરના ભાવમાં પણ આશરે 1.79 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો.

બજાર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલ કોમોડિટી માર્કેટ પર સૌથી મોટી અસર ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, અમેરિકાની નાણાકીય નીતિ અને ડોલરની ચાલની છે. જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધુ વધશે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે, જ્યારે સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે ફરી ટેકો મળી શકે છે. આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિ અને અમેરિકાના આર્થિક નિર્ણયો સોના, ચાંદી અને ક્રૂડના ભાવની દિશા નક્કી કરશે.