હેલ્થ ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને જાહેરાતોમાં સાચી માહિતી આપવી જરૂરી : FSSAIનું કડક વલણ, અનેક કંપનીઓને નોટિસ.

ભ્રામક દાવા અને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો સામે ફૂડ સેફ્ટી ઓથોરિટીની કાર્યવાહી, કંપનીઓ પાસેથી માંગાયો ખુલાસો

નવી દિલ્હી : ગ્રાહકોને ખાદ્ય ઉત્પાદનો અંગે સાચી અને પારદર્શક માહિતી મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે **ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI)**એ ભ્રામક દાવાઓ અને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ખાદ્ય ઉત્પાદનોના પેકેજિંગ, બ્રાન્ડિંગ, લેબલિંગ અને જાહેરાતોમાં કરવામાં આવતા દાવાઓની ગંભીરતાથી નોંધ લઈને FSSAIએ અનેક ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટર્સ (FBOs)ને નોટિસ પાઠવી સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.

ઓથોરિટીએ જણાવ્યું છે કે ગ્રાહકોને ખાદ્ય ઉત્પાદનો વિશે ખોટી, અધૂરી અથવા વધારાની માહિતી આપવી ગ્રાહક અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે. તેથી ઉત્પાદકો અને માર્કેટિંગ કંપનીઓએ તેમના ઉત્પાદનો અંગે કરવામાં આવતા દરેક દાવાને વૈજ્ઞાનિક પુરાવા અને નિયમો અનુસાર સાબિત કરવો જરૂરી છે.

પેકેજિંગ અને લેબલિંગમાં અનિયમિતતાઓ પર કાર્યવાહી

FSSAIને મળેલી ફરિયાદો અને નિયમિત નિરીક્ષણ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે કેટલીક કંપનીઓ તેમના ઉત્પાદનોના પેકેટ પર એવા દાવાઓ કરી રહી છે જે ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે. કેટલાક ઉત્પાદનોને "100 ટકા નેચરલ", "સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્યવર્ધક", "શુગર ફ્રી", "ઈમ્યુનિટી બૂસ્ટર" અથવા "વિશેષ ઔષધીય ગુણધર્મ ધરાવતા" તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તે દાવાઓ માટે પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ ન હોવાની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

આવા કિસ્સાઓમાં FSSAIએ સંબંધિત કંપનીઓને નોટિસ પાઠવીને તેમની પાસેથી દસ્તાવેજી પુરાવા અને સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.

ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરતા દાવા સહન નહીં થાય

ખાદ્ય સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આજના સમયમાં ગ્રાહકો આરોગ્ય પ્રત્યે વધુ જાગૃત બન્યા છે. જેના કારણે તેઓ પેકેજિંગ પર લખાયેલી માહિતીના આધારે ઉત્પાદનો ખરીદે છે. જો કંપનીઓ ખોટા અથવા વધારાના દાવા કરે તો ગ્રાહકો ખોટા નિર્ણય લઈ શકે છે, જે તેમના આરોગ્ય પર પણ અસર કરી શકે છે.

FSSAIએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ જાળવવા માટે દરેક ખાદ્ય ઉત્પાદન પર આપવામાં આવતી માહિતી સંપૂર્ણપણે સચોટ, સ્પષ્ટ અને નિયમોને અનુરૂપ હોવી જોઈએ.

સુધારાત્મક પગલાં લેવા કંપનીઓને નિર્દેશ

નોટિસ સાથે FSSAIએ સંબંધિત કંપનીઓને જરૂરી સુધારાત્મક પગલાં લેવા પણ નિર્દેશ આપ્યા છે. જો કોઈ દાવો નિયમો વિરુદ્ધ હોવાનું સાબિત થાય તો કંપનીઓએ તરત જ પેકેજિંગ, લેબલિંગ અને જાહેરાતોમાં ફેરફાર કરવા પડશે.

ઓથોરિટીએ ચેતવણી આપી છે કે નિયમોનું પાલન ન કરનાર કંપનીઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. જેમાં દંડ, લાઇસન્સ સંબંધિત કાર્યવાહી અથવા અન્ય કાનૂની પગલાંનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

ભ્રામક જાહેરાતો પર પણ નજર

FSSAI માત્ર પેકેજિંગ પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ ટીવી, સોશિયલ મીડિયા, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને અન્ય માધ્યમોમાં પ્રસારિત થતી ખાદ્ય ઉત્પાદનોની જાહેરાતો પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં આરોગ્ય અને પોષણ સંબંધિત દાવાઓ ધરાવતી જાહેરાતોની સંખ્યા વધી છે. આવા સંજોગોમાં કોઈપણ કંપની ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે ખોટા અથવા વધારાના દાવા ન કરે તે માટે FSSAI સતત દેખરેખ રાખી રહ્યું છે.

ગ્રાહક સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું

ખાદ્ય સુરક્ષા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે FSSAIનું આ પગલું ગ્રાહક હિતોની સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ખાદ્ય ઉત્પાદનો અંગે સાચી માહિતી ઉપલબ્ધ થશે તો ગ્રાહકો વધુ જાગૃત નિર્ણય લઈ શકશે અને બજારમાં પારદર્શિતા વધશે.

આ ઉપરાંત જવાબદાર ઉત્પાદકોને પણ ફાયદો થશે, કારણ કે નિયમોનું પાલન કરતી કંપનીઓને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો કરનાર કંપનીઓ સામે સમાન સ્પર્ધાત્મક તક મળશે.

ગ્રાહકોને પણ સતર્ક રહેવાની સલાહ

FSSAIએ ગ્રાહકોને પણ ખાદ્ય ઉત્પાદનો ખરીદતી વખતે લેબલ પર દર્શાવાયેલી માહિતી ધ્યાનપૂર્વક વાંચવાની સલાહ આપી છે. ઉત્પાદનની સામગ્રી, પોષક તત્વો, ઉત્પાદન તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ અને અન્ય વિગતો ચકાસ્યા બાદ જ ખરીદી કરવી જોઈએ.

જો કોઈ ઉત્પાદન અંગે ભ્રામક માહિતી અથવા શંકાસ્પદ દાવો જોવા મળે તો ગ્રાહકો FSSAIના સંબંધિત પ્લેટફોર્મ પર ફરિયાદ પણ નોંધાવી શકે છે.

ખાદ્ય ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ

ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણનું આ કડક વલણ ખાદ્ય ઉદ્યોગમાં વધુ જવાબદારી, પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા લાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ગ્રાહકોને સાચી માહિતી મળે અને તેઓ આરોગ્યપ્રદ પસંદગી કરી શકે તે માટે FSSAI દ્વારા ભ્રામક દાવાઓ અને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો સામેની કાર્યવાહી આગામી સમયમાં પણ વધુ સઘન બનાવવામાં આવશે.

ખાદ્ય ઉત્પાદનો અંગે સાચી માહિતી આપવાની જવાબદારી માત્ર કંપનીઓની જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ખાદ્ય ઉદ્યોગની છે. FSSAIની આ કાર્યવાહી ગ્રાહક સુરક્ષા અને ખાદ્ય ગુણવત્તાના ધોરણોને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહી છે.