મારું શહેર ગુજરાત એસ.ટી.માં ડિજિટલ ક્રાંતિ: એક વર્ષમાં 1.03 કરોડથી વધુ QR ટ્રાન્ઝેક્શન, 112 કરોડથી વધુની આવક; હવે 2,500 લોકલ બસ ટ્રિપ્સમાં પણ ઓનલાઈન રિઝર્વેશન.

ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહન વ્યવહાર નિગમ (GSRTC)એ રાજ્યના જાહેર પરિવહન ક્ષેત્રમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વધારી એક નવી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ‘ડિજિટલ ઈન્ડિયા’ અને ‘ડિજિટલ ગુજરાત’ના સંકલ્પને સાકાર કરતી GSRTC આજે માત્ર પરિવહન સેવા પૂરતી સીમિત રહી નથી, પરંતુ મુસાફરોને આધુનિક, પારદર્શક અને કેશલેસ સેવાઓ પૂરી પાડતી એક સ્માર્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ તરીકે ઉભરી રહી છે. નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવીના માર્ગદર્શન હેઠળ નિગમ દ્વારા અમલમાં મૂકાયેલી QR કોડ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને ઓનલાઈન રિઝર્વેશન સુવિધાએ રાજ્યભરના લાખો મુસાફરો માટે મુસાફરીને વધુ સરળ અને સુવિધાજનક બનાવી છે.

GSRTC દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડાઓ મુજબ એપ્રિલ-2025થી મે-2026 સુધીના માત્ર એક વર્ષના ગાળામાં નિગમની બસોમાં 1.03 કરોડથી વધુ QR કોડ આધારિત ટ્રાન્ઝેક્શન નોંધાયા છે. આ ડિજિટલ વ્યવહારોના કારણે નિગમને રૂ. 112.45 કરોડથી વધુની આવક પ્રાપ્ત થઈ છે. આ આંકડો માત્ર ડિજિટલ પેમેન્ટના વધતા ઉપયોગને જ નહીં, પરંતુ મુસાફરોમાં ટેકનોલોજી પ્રત્યે વધતા વિશ્વાસને પણ દર્શાવે છે.

કેશલેસ મુસાફરી તરફ સફળ પરિવર્તન

દેશભરમાં ડિજિટલ પેમેન્ટના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળ્યા બાદ GSRTCએ પણ મુસાફરો માટે બસોમાં QR કોડ આધારિત પેમેન્ટ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકી હતી. શરૂઆતમાં આ સુવિધા મર્યાદિત સેવાઓમાં ઉપલબ્ધ હતી, પરંતુ મુસાફરોના સારા પ્રતિસાદને ધ્યાનમાં રાખીને હવે રાજ્યની તમામ બસ સેવાઓમાં તેનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો છે.

અગાઉ બસમાં ટિકિટ લેવા માટે મુસાફરોને રોકડ રકમ રાખવી પડતી હતી. ઘણીવાર છૂટા પૈસાની સમસ્યા સર્જાતી હતી અને કંડક્ટરોને પણ ટિકિટ વિતરણ દરમિયાન મુશ્કેલી પડતી હતી. હવે મુસાફરો પોતાના મોબાઇલ ફોન દ્વારા UPI, QR કોડ સ્કેનિંગ અથવા અન્ય ડિજિટલ માધ્યમોથી સરળતાથી ભાડું ચૂકવી શકે છે. પરિણામે મુસાફરી વધુ ઝડપી, સરળ અને પારદર્શક બની છે.

એક વર્ષમાં ચાર ગણો વધારો

GSRTCના આંકડા દર્શાવે છે કે QR કોડ પેમેન્ટ સિસ્ટમને લોકોમાં ઝડપથી સ્વીકાર મળી રહ્યો છે. એપ્રિલ-2025 દરમિયાન જ્યાં માત્ર 4.60 લાખ QR ટ્રાન્ઝેક્શન નોંધાયા હતા, ત્યાં મે-2026માં આ સંખ્યા વધીને 17.34 લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે. એટલે કે માત્ર એક વર્ષમાં QR ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યામાં ચાર ગણાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે.

આ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે કે રાજ્યના મુસાફરો હવે કેશલેસ વ્યવહારને વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. ડિજિટલ પેમેન્ટથી ટિકિટ ખરીદવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બની છે અને રોકડ વ્યવહારની જરૂરિયાતમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

દર મહિને 19 કરોડથી વધુની આવક

QR કોડ આધારિત પેમેન્ટ સિસ્ટમથી GSRTCને માત્ર પારદર્શિતા જ મળી નથી, પરંતુ આવકના સંચાલનમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફાયદો થયો છે. આ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન દ્વારા નિગમને દર મહિને સરેરાશ રૂ. 19.37 કરોડની આવક થઈ રહી છે.

ડિજિટલ પેમેન્ટના કારણે રોકડ રકમની હેરફેર ઓછી થઈ છે, જેના કારણે હિસાબી પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને ચોકસાઈભરી બની છે. સાથે જ આવકના વાસ્તવિક આંકડા તાત્કાલિક ઉપલબ્ધ થતા વહીવટી નિયંત્રણ પણ મજબૂત બન્યું છે.

125 ડેપોમાં 10,500 નવા ETM મશીનો

GSRTCના પી.આર.ઓ. શ્રી શ્રદ્ધા ભટ્ટે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યના 16 વિભાગો હેઠળ આવેલા 125 ડેપોમાં કુલ 10,500 નવા ઈલેક્ટ્રોનિક ટિકિટિંગ મશીનો (ETM) ફાળવવામાં આવ્યા છે.

આ નવા મશીનો QR કોડ પેમેન્ટ સહિતની આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ છે. અગાઉ પ્રીમિયમ બસોમાં મળેલા સફળ અનુભવ બાદ હવે તમામ ડેપો અને તમામ બસ સેવાઓમાં આ મશીનોનો ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

નવા ETM મશીનોના કારણે ટિકિટ ઇસ્યુ કરવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બની છે. કંડક્ટર ટિકિટ ઇસ્યુ કરતી વખતે તરત જ QR કોડ દ્વારા પેમેન્ટ સ્વીકારી શકે છે, જેના કારણે મુસાફરોનો સમય બચે છે અને સેવા વધુ અસરકારક બને છે.

છૂટા પૈસાની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ

જાહેર પરિવહનમાં સૌથી સામાન્ય સમસ્યા છૂટા પૈસાની રહેતી હતી. ઘણીવાર મુસાફરો પાસે ચોક્કસ ભાડાની રકમ ન હોવાને કારણે વિવાદો સર્જાતા હતા. QR કોડ પેમેન્ટના અમલ બાદ આ સમસ્યાનો લગભગ કાયમી ઉકેલ આવી ગયો છે.

હવે મુસાફરો પોતાના મોબાઇલ દ્વારા ચોક્કસ રકમની ચુકવણી કરી શકે છે. પરિણામે કંડક્ટરોને છૂટા પૈસા આપવાની કે શોધવાની જરૂર રહેતી નથી. આ સુવિધાએ મુસાફરો અને કર્મચારીઓ બંને માટે કામગીરી સરળ બનાવી છે.

ઓનલાઈન બુકિંગને મળ્યો જબરદસ્ત પ્રતિસાદ

GSRTC દ્વારા મુસાફરોને બસ સ્ટેન્ડ સુધી જવાની જરૂર ન પડે તે માટે ઓનલાઈન એડવાન્સ બુકિંગની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. આ સુવિધાને રાજ્યભરના મુસાફરો તરફથી સારો પ્રતિસાદ મળી રહ્યો છે.

વર્ષ 2026ના પ્રથમ છ મહિનામાં નિગમ દ્વારા પ્રીમિયમ અને નોન-પ્રીમિયમ મળીને કુલ 39,372 ટ્રિપ્સનું સંચાલન કરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મુસાફરોએ ઓનલાઈન ટિકિટ બુકિંગનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

મુસાફરો હવે મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા વેબસાઇટ દ્વારા ઘરે બેઠા જ ટિકિટ બુક કરી શકે છે, બસનો સમય જાણી શકે છે અને પોતાની પસંદગીની બેઠક પણ આરક્ષિત કરી શકે છે.

હવે લોકલ બસોમાં પણ ઓનલાઈન રિઝર્વેશન

GSRTCએ મુસાફરો માટે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરતાં 100 કિલોમીટરથી વધુ અંતર કાપતી અંદાજે 2,500 લોકલ બસ ટ્રિપ્સને પણ ઓનલાઈન રિઝર્વેશન પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવાનો નિર્ણય લીધો છે.

અત્યાર સુધી લોકલ બસોમાં મુસાફરી કરતા લોકોને બસ સ્ટેન્ડ પર જઈને ટિકિટ લેવી પડતી હતી. હવે લાંબા અંતરની લોકલ બસોમાં પણ ઓનલાઈન બુકિંગની સુવિધા ઉપલબ્ધ બનતા ગ્રામ્ય અને અંતરિયાળ વિસ્તારોના મુસાફરોને વિશેષ લાભ મળશે.

વિદ્યાર્થીઓ, નોકરીયાત વર્ગ, વેપારીઓ, મહિલાઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકો હવે ઘરે બેઠા જ પોતાની મુસાફરીનું આયોજન કરી શકશે. તહેવારો, વેકેશન અને ભીડભાડના દિવસોમાં બેઠક ન મળવાની ચિંતા પણ ઘટશે.

ગ્રામ્ય ગુજરાતને મળશે સીધો લાભ

આ નવી વ્યવસ્થાનો સૌથી વધુ લાભ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને મળશે. ગામડાંઓમાંથી શહેરોમાં રોજગારી, શિક્ષણ અને આરોગ્ય સેવાઓ માટે જતાં લોકો હવે અગાઉથી ટિકિટ બુક કરી શકશે.

અંતરિયાળ વિસ્તારોના મુસાફરોને બસ સ્ટેન્ડ સુધી વારંવાર જવું નહીં પડે અને બેઠકની ખાતરી સાથે મુસાફરી કરી શકશે. આ પગલું ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ડિજિટલ સેવાઓના વ્યાપને પણ વધુ મજબૂત બનાવશે.

વહીવટી પારદર્શિતામાં વધારો

ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ઓનલાઈન રિઝર્વેશનના કારણે GSRTCના વહીવટમાં નોંધપાત્ર પારદર્શિતા આવી છે. રોકડા નાણાંની હેરફેરમાં ઘટાડો થતાં ગેરરીતિઓની શક્યતા ઓછી થઈ છે.

દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન ડિજિટલ રીતે નોંધાતું હોવાથી આવક અને ખર્ચના આંકડાઓનું સંચાલન વધુ ચોકસાઈથી થઈ શકે છે. સાથે જ કંડક્ટરો અને કર્મચારીઓનો સમય પણ બચે છે, જેનો ઉપયોગ તેઓ મુસાફરોને વધુ સારી સેવા આપવા માટે કરી શકે છે.

પ્રીમિયમ બસ સેવાઓને પણ મળ્યો જોરદાર પ્રતિસાદ

GSRTCની પ્રીમિયમ બસ સેવાઓ પણ મુસાફરોમાં સતત લોકપ્રિય બની રહી છે. મે-2026 દરમિયાન ઉનાળાના વેકેશન દરમિયાન પ્રીમિયમ AC બસોમાં બુકિંગનો દર 78.85 ટકા નોંધાયો હતો.

વોલ્વો બસોમાં એપ્રિલ અને મે મહિનામાં અનુક્રમે 50 ટકા અને 57.81 ટકા બુકિંગ નોંધાયું હતું. જ્યારે નોન-પ્રીમિયમ સ્લીપર બસોમાં છેલ્લા છ મહિનામાં સરેરાશ 77.53 ટકા બુકિંગ નોંધાયું હતું.

આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે રાજ્યના મુસાફરો GSRTCની આધુનિક અને વિશ્વસનીય સેવાઓને પ્રથમ પસંદગી આપી રહ્યા છે.

ડિજિટલ પરિવહન ક્ષેત્રે ગુજરાતનો નવો માપદંડ

QR કોડ પેમેન્ટ, નવા ETM મશીનો, ઓનલાઈન રિઝર્વેશન અને લોકલ બસોમાં ડિજિટલ સુવિધાઓના વિસ્તરણ સાથે GSRTCએ જાહેર પરિવહન ક્ષેત્રમાં એક નવી દિશા દર્શાવી છે. એક વર્ષમાં 1.03 કરોડથી વધુ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને રૂ. 112.45 કરોડથી વધુની આવક સાથે નિગમે સાબિત કર્યું છે કે ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને મુસાફરોની સુવિધા, વહીવટી પારદર્શિતા અને આવક ત્રણેયમાં વધારો શક્ય છે.

આગામી સમયમાં વધુ સ્માર્ટ સેવાઓ, આધુનિક ટેકનોલોજી અને મુસાફરલક્ષી પહેલો સાથે GSRTC રાજ્યના પરિવહન ક્ષેત્રને વધુ આધુનિક અને વિશ્વસ્તરીય બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. ગુજરાત એસ.ટી.ની આ ડિજિટલ સફર હવે રાજ્યના લાખો મુસાફરો માટે વધુ સરળ, સુરક્ષિત અને સુવિધાસભર મુસાફરીનો પર્યાય બની રહી છે.