મારું ગુજરાત ગુજરાતમાં હૃદયરોગનો હાહાકાર: 6 મહિનામાં 53 હજારથી વધુ ઈમરજન્સી કેસ.
ગુજરાતમાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓને લઈને ચિંતાજનક સ્થિતિ સામે આવી રહી છે. રાજ્યમાં છેલ્લા છ મહિનાના આંકડા પર નજર કરીએ તો હૃદયની સમસ્યાના ઈમરજન્સી કેસમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. આરોગ્ય તંત્રના આંકડા મુજબ, ચાલુ વર્ષે પ્રથમ છ મહિનામાં રાજ્યમાં હૃદયની સારવાર માટે 53,226 જેટલા ઈમરજન્સી કેસ નોંધાયા છે. જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 48,141 કેસ નોંધાયા હતા. એટલે કે એક વર્ષમાં હૃદય સંબંધિત ઈમરજન્સી કેસમાં 10 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં હૃદયરોગ હવે માત્ર વૃદ્ધો સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ યુવાનોમાં પણ તેની અસર ઝડપથી વધી રહી છે. ખાસ કરીને અચાનક હાર્ટ એટેક જેવી ઘટનાઓમાં વધારો થતાં તબીબી ક્ષેત્રે પણ ચિંતા વધી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બદલાતી જીવનશૈલી, તણાવ, અનિયમિત ખોરાક, શારીરિક શ્રમનો અભાવ અને વધતી જતી માનસિક ચિંતાઓ હૃદયરોગના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ છે. રાજ્યમાં દરરોજ સરેરાશ 294 જેટલા લોકોને હૃદય સંબંધિત ઈમરજન્સી માટે તાત્કાલિક સારવારની જરૂર પડી રહી છે, જે આરોગ્ય વ્યવસ્થા માટે પણ મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
રાજ્યમાં નોંધાયેલા કુલ હૃદય ઈમરજન્સી કેસોમાં અમદાવાદ શહેર સૌથી આગળ છે. છેલ્લા છ મહિનામાં અમદાવાદમાં જ 13,760 કેસ નોંધાયા છે. એટલે કે ગુજરાતમાં નોંધાતા કુલ હૃદય ઈમરજન્સી કેસોમાં આશરે 26 ટકા કેસ માત્ર અમદાવાદ શહેરમાંથી સામે આવ્યા છે. અમદાવાદ બાદ સુરત, રાજકોટ, ભાવનગર અને વડોદરા જેવા મોટા શહેરોમાં પણ હૃદયરોગના કેસમાં વધારો નોંધાયો છે. અમદાવાદમાં વધતા કેસ પાછળ શહેરની મોટી વસ્તી, ઝડપી જીવનશૈલી, વધતો તણાવ અને કામના દબાણ જેવા પરિબળો જવાબદાર માનવામાં આવે છે. શહેરોમાં લોકો લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરે છે, કસરત માટે પૂરતો સમય આપી શકતા નથી અને ફાસ્ટ ફૂડ તથા અનિયમિત આહાર તરફ વળી રહ્યા છે. આ તમામ પરિબળો હૃદયની તંદુરસ્તી પર સીધી અસર કરે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો વારંવાર સલાહ આપી રહ્યા છે કે લોકો હૃદયની તપાસને ગંભીરતાથી લે અને નિયમિત ચેકઅપ કરાવે. કારણ કે ઘણી વખત હૃદયમાં બ્લોકેજ હોવા છતાં શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી અને અચાનક ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
આંકડા મુજબ, અમદાવાદમાં ગયા વર્ષે પ્રથમ છ મહિનામાં હૃદય ઈમરજન્સીના 13,292 કેસ નોંધાયા હતા, જે ચાલુ વર્ષે વધીને 13,760 થયા છે. સુરતમાં 3,754થી વધીને 4,014 કેસ થયા છે. રાજકોટમાં 2,912થી વધીને 3,142 કેસ નોંધાયા છે. ભાવનગરમાં 2,421 કેસથી વધીને 2,873 કેસ થયા છે, જ્યારે વડોદરામાં 2,468થી વધીને 2,636 કેસ નોંધાયા છે. અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ હૃદયરોગના કેસમાં વધારો નોંધાયો છે. ખાસ કરીને બોટાદ જિલ્લામાં સૌથી વધુ ટકાવારીનો વધારો જોવા મળ્યો છે. અહીં ગયા વર્ષે 272 કેસ નોંધાયા હતા, જે ચાલુ વર્ષે વધીને 403 થયા છે. એટલે કે લગભગ 48 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. કચ્છ જિલ્લામાં પણ 35 ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે. જામનગરમાં પણ હૃદય ઈમરજન્સીના કેસમાં વધારો નોંધાયો છે. અહીં ગયા વર્ષે 1,507 કેસની સામે ચાલુ વર્ષે 1,839 કેસ નોંધાયા છે, જે લગભગ 22 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે હવે નાના શહેરો અને જિલ્લાઓમાં પણ હૃદયરોગની સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં યુવાનોમાં હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓમાં ચિંતાજનક વધારો થયો છે. અગાઉ હૃદયરોગને વૃદ્ધોની બીમારી માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે 30થી 40 વર્ષની ઉંમરના લોકોમાં પણ હાર્ટ એટેકના કેસ સામે આવી રહ્યા છે. ઘણી વખત વ્યક્તિ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ દેખાતી હોય છે, નિયમિત જીવન જીવતી હોય છે છતાં અંદરથી હૃદયમાં ગંભીર સમસ્યા વિકસી રહી હોય છે. હૃદયરોગના ઘણા કેસોમાં શરૂઆતના તબક્કે કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી. જેના કારણે સમયસર તપાસ ન થતાં દર્દી ગંભીર સ્થિતિમાં પહોંચી જાય છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, વધુ થાક લાગવો, ચક્કર આવવા, હાથ કે ખભામાં દુખાવો જેવા લક્ષણોને અવગણવા જોઈએ નહીં. આવા કોઈપણ સંકેતો જણાય તો તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતો હવે લોકોને નિયમિત હૃદય તપાસ કરાવવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. ખાસ કરીને 17 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં પણ હૃદયની સ્થિતિ અંગે જાગૃતિ જરૂરી બની છે. સામાન્ય તપાસમાં બ્લડ ટેસ્ટ, બ્લડ પ્રેશર ચેક, ઈસીજી, ઈકોકાર્ડિયોગ્રામ અને જરૂરિયાત મુજબ કાર્ડિયાક સીટી સ્કેન જેવી તપાસનો સમાવેશ થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે હૃદયરોગના અનેક કેસોમાં અગાઉથી કોઈ ચેતવણી મળતી નથી, તેથી સમયાંતરે તપાસ કરાવવી વધુ સુરક્ષિત છે. ઘણા લોકો નિયમિત કસરત કરતા હોય, બહારથી સ્વસ્થ દેખાતા હોય છતાં હૃદયની અંદર બ્લોકેજ જેવી સમસ્યા હોઈ શકે છે. તેથી માત્ર બહારથી સ્વસ્થ દેખાવું પૂરતું નથી, પરંતુ અંદરની તંદુરસ્તી માટે પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
હૃદયરોગના વધતા કેસ વચ્ચે જીવનશૈલીમાં બદલાવ લાવવો ખૂબ જરૂરી બન્યો છે. તબીબોનું કહેવું છે કે રોજિંદા જીવનમાં થોડી કાળજી રાખવાથી હૃદયની બીમારીઓનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો ખૂબ મહત્વના છે. વધુ પડતું તળેલું, ચરબીયુક્ત અને ફાસ્ટ ફૂડ ટાળવું જોઈએ. સાથે જ ધૂમ્રપાન અને અન્ય હાનિકારક આદતો છોડવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને યુવાનોમાં વધતા તણાવ અને અનિયમિત જીવનશૈલીને કારણે હૃદયની સમસ્યાઓ વધી રહી છે. પરિવારના સભ્યોમાં હૃદયરોગનો ઇતિહાસ હોય તો વધુ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. આરોગ્ય જાગૃતિ અને સમયસર તપાસ દ્વારા ગંભીર પરિસ્થિતિઓને ટાળી શકાય છે.
ગુજરાતમાં હૃદયરોગના વધતા કેસ હવે એક ગંભીર આરોગ્ય પડકાર બની રહ્યા છે. 2024માં રાજ્યમાં હૃદય ઈમરજન્સીના 84,738 કેસ નોંધાયા હતા, જ્યારે હાલના આંકડા જોતા આગામી સમયમાં આ સંખ્યા વધુ વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો હાલનો ટ્રેન્ડ યથાવત રહે તો વર્ષના અંત સુધીમાં હૃદય ઈમરજન્સીના કેસ 1 લાખથી વધુ પહોંચવાની સંભાવના છે. આ સ્થિતિમાં નાગરિકોએ પણ પોતાની આરોગ્ય પ્રત્યે વધુ જવાબદારી દાખવવાની જરૂર છે. હૃદયરોગ સામે લડવા માટે માત્ર તબીબી સારવાર પૂરતી નથી, પરંતુ જીવનશૈલીમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોનો સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે સાવચેતી, નિયમિત તપાસ અને યોગ્ય જીવનશૈલી અપનાવીને હૃદયને સ્વસ્થ રાખી શકાય છે.
