સબરસ ચોમાસું સક્રિય બનતા ખરીફ વાવણીને મળી ગતિ, છતાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ 21 ટકા ઓછું વાવેતર.
જૂન મહિનામાં નબળા ચોમાસાને કારણે ધીમી પડેલી ખરીફ પાકોની વાવણીમાં હવે જુલાઈના પ્રારંભથી નોંધપાત્ર ગતિ જોવા મળી રહી છે. દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં વરસાદ સક્રિય બનતાં ખેડૂતો ફરીથી ખેતરોમાં ઉતર્યા છે. જોકે, અત્યાર સુધીના આંકડાઓ મુજબ ખરીફ વાવણી હજુ પણ ગયા વર્ષની સરખામણીએ નોંધપાત્ર રીતે પાછળ છે.
કૃષિ મંત્રાલયના તાજેતરના આંકડા મુજબ વર્તમાન ખરીફ મોસમમાં અત્યાર સુધી દેશમાં 350.85 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં વાવણી પૂર્ણ થઈ છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 442.80 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં વાવણી થઈ હતી. એટલે કે, આ વર્ષે ખરીફ વાવેતરમાં હજુ પણ આશરે 21 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
કૃષિ મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆત અપેક્ષા કરતાં નબળી રહી હતી. ઘણા રાજ્યોમાં જૂન દરમિયાન પૂરતો વરસાદ ન થતાં ખેડૂતો વાવણી શરૂ કરી શક્યા નહોતા. જોકે, જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહથી વરસાદમાં વધારો થતાં વાવણીની કામગીરીએ હવે ગતિ પકડી છે અને આગામી દિવસોમાં આ ઘટાડો વધુ ઘટવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
દેશના સૌથી મહત્વના ખરીફ પાક એવા **ડાંગર (ચોખા)**ના વાવેતરમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. અત્યાર સુધીમાં 60.24 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં ડાંગરનું વાવેતર પૂર્ણ થયું છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 69.30 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં ડાંગરનું વાવેતર થયું હતું. એટલે કે, ડાંગરના વાવેતરમાં પણ આશરે 13 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
કઠોળ પાકોના વાવેતરમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 37.15 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં કઠોળનું વાવેતર થયું છે, જ્યારે ગયા વર્ષે સમાન સમયગાળામાં 47.49 લાખ હેક્ટર વિસ્તાર આવરી લેવામાં આવ્યો હતો.
સૌથી વધુ ઘટાડો તેલીબિયાંના પાકોમાં નોંધાયો છે. કૃષિ મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, ગયા વર્ષે જુલાઈના પ્રારંભ સુધીમાં 109.27 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં તેલીબિયાંનું વાવેતર થયું હતું, જ્યારે આ વર્ષે તે ઘટીને માત્ર 66.30 લાખ હેક્ટર સુધી સીમિત રહ્યું છે. વરસાદની અછતને કારણે ખેડૂતો તેલીબિયાંના પાકનું વાવેતર શરૂ કરવામાં મોડા પડ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
કપાસના વાવેતરમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 63.15 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં કપાસનું વાવેતર થયું છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ આંકડો 82 લાખ હેક્ટર સુધી પહોંચ્યો હતો.
કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જો જુલાઈ દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં સારો અને નિયમિત વરસાદ ચાલુ રહેશે તો ખરીફ વાવણીમાં ઝડપથી વધારો થઈ શકે છે અને અત્યાર સુધીનો ઘટાડો ઘણો અંશે ભરપાઈ થઈ શકે છે. ખેડૂતો પણ વરસાદની અનુકૂળ સ્થિતિનો લાભ લઈને વાવણી પૂર્ણ કરવા માટે ખેતરોમાં વ્યસ્ત બન્યા છે.
આ વર્ષે **અલ નિનો (El Niño)**ની સંભાવનાને કારણે ચોમાસા પર અસર પડવાની શક્યતા અગાઉથી વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જો વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો રહેશે તો ખરીફ પાકોના ઉત્પાદન પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. જેના કારણે ખાદ્ય સુરક્ષા, કૃષિ ઉત્પાદન અને કૃષિ આધારિત અર્થતંત્ર પર પણ અસર થવાની શક્યતા છે.
ખરીફ વાવણી માટે જુલાઈ મહિનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાનો મોટો હિસ્સો આ મહિનામાં વરસે છે. ખેડૂતો માટે પણ આ સમયગાળો વાવણીનો મુખ્ય તબક્કો હોય છે. આગામી દિવસોમાં વરસાદનું પ્રમાણ યથાવત રહેશે તો ખરીફ વાવણીમાં વધુ તેજી આવવાની અને વાવેતરના કુલ વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
