મારું શહેર જૂનાગઢમાં ગેરકાયદેસર બાંધકામ સામે જાગૃત નાગરિકની બૂમ : “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” વિરુદ્ધ તાત્કાલિક સીલિંગ અને ઉચ્ચસ્તરીય તપાસની માંગ

જૂનાગઢ શહેર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપી શહેરી વિકાસ અને આધુનિકીકરણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકાર અને મહાનગરપાલિકા દ્વારા શહેરના માર્ગો, ડ્રેનેજ, પર્યટન, ટ્રાફિક વ્યવસ્થા અને શહેરી સુવિધાઓના વિકાસ માટે મોટા પાયે કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસો ધરાવતા જૂનાગઢને આધુનિક શહેર તરીકે વિકસાવવાના પ્રયાસો વચ્ચે હવે ગેરકાયદેસર બાંધકામો અને નિયમોના ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘનના મુદ્દાઓ ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને કાળવા ચોક પાસે પેટ્રોલ પંપ સામે આવેલ “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” નામના બાંધકામને લઈને એક જાગૃત નાગરિક દ્વારા ગંભીર આક્ષેપો સાથે તંત્ર સમક્ષ વિગતવાર રજૂઆત કરવામાં આવતા શહેરમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

જાગૃત નાગરિક દ્વારા કરવામાં આવેલી રજૂઆતમાં જણાવાયું છે કે વિકાસના નામે કેટલાક લોકો કાયદાકીય નિયમો અને શહેરી આયોજનની મર્યાદાઓને અવગણી ગેરકાયદેસર બાંધકામો ઊભા કરી રહ્યા છે. શહેરના સુનિયોજિત વિકાસ માટે બનાવાયેલા GDCR (General Development Control Regulations) ના નિયમો, પર્યાવરણ સુરક્ષા, ફાયર સેફ્ટી અને જાહેર સુરક્ષાને અવગણીને કરવામાં આવતા આવા બાંધકામો ભવિષ્યમાં ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

આ સમગ્ર રજૂઆતનું કેન્દ્રબિંદુ “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” નામનું Ground + First Floor (G+F) બાંધકામ છે, જે કાળવા ચોક નજીક પેટ્રોલ પંપ સામે આવેલ હોવાનું જણાવાયું છે. રજૂઆતમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે આ બાંધકામ અંગે મહાનગરપાલિકાની ટાઉન પ્લાનિંગ શાખા અને સંબંધિત વિભાગો દ્વારા અગાઉ અનેકવાર નોટિસો પાઠવવામાં આવી હોવા છતાં બાંધકામ કરનારાઓ દ્વારા આજદિન સુધી કોઈ યોગ્ય કાયદાકીય પુરાવા કે મંજૂરીના દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા નથી.

સૌથી ગંભીર મુદ્દો વોકળા એટલે કે કુદરતી પાણીના નિકાલના માર્ગની નજીક બાંધકામ થવાનો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. રજૂઆતમાં જણાવાયું છે કે શહેરોમાં કુદરતી નાળા અને પાણીના પ્રવાહના માર્ગો પર કે તેની નજીક થતા બાંધકામો ભવિષ્યમાં પૂર અને જળબંબાકાર જેવી ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે. ખાસ કરીને ચોમાસાના સમયમાં પાણીના કુદરતી વહેણને અવરોધતા બાંધકામો શહેર માટે જોખમી સાબિત થાય છે.

જાગૃત નાગરિકે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે જો આ બાંધકામ ખરેખર વોકળાની નજીક છે તો તેને મંજૂરી કયા આધારે આપવામાં આવી? કયા અધિકારીઓની સહીથી અને કયા નિયમો હેઠળ આ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી? શું પર્યાવરણ અને ડ્રેનેજ સિસ્ટમને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય તપાસ કરવામાં આવી હતી? આ સમગ્ર બાબત ઊંડી તપાસનો વિષય હોવાનું રજૂઆતમાં જણાવાયું છે.

આ ઉપરાંત GDCR નિયમોના સંભવિત ઉલ્લંઘન અંગે પણ ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. રજૂઆતમાં જણાવાયું છે કે કોઈપણ વ્યાપારી બાંધકામ માટે FSI (Floor Space Index), રોડ માર્જિન, પાર્કિંગ સુવિધા અને બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂરી જેવી બાબતો ફરજિયાત હોય છે. પરંતુ “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” મામલે આ નિયમોનું પાલન થયું છે કે નહીં તે અંગે ગંભીર શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

ખાસ કરીને વ્યાપારી ગેસ્ટ હાઉસ માટે પાર્કિંગ અને માર્જિનની પૂરતી જગ્યા છોડવી કાયદેસર રીતે જરૂરી હોવા છતાં, અહીં કાયદા મુજબનું માર્જિન છોડવામાં આવ્યું નથી તેવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જો આ આક્ષેપ સાચા હોય તો ભવિષ્યમાં આ વિસ્તાર ટ્રાફિક અને પાર્કિંગની ગંભીર સમસ્યાનો ભોગ બની શકે છે.

સાથે જ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે શું બાંધકામનો વાસ્તવિક પ્લાન મહાનગરપાલિકાની મંજૂરી મુજબનો છે? કે પછી મંજૂર થયેલા પ્લાન કરતાં વધુ અને વધારાનું ગેરકાયદેસર બાંધકામ ઉભું કરવામાં આવ્યું છે? જો આવું હોય તો તે સીધું કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાય છે.

આ સમગ્ર પ્રકરણમાં ફાયર સેફ્ટીનો મુદ્દો પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવવામાં આવ્યો છે. ગેસ્ટ હાઉસ, હોટલ અથવા જાહેર ઉપયોગની કોઈપણ ઇમારત માટે Fire NOC ફરજિયાત હોય છે. આગ જેવી હોનારત સમયે લોકોના જીવ બચાવવા માટે ફાયર સેફ્ટી સાધનો અને ઇમરજન્સી એક્ઝિટની વ્યવસ્થા કાયદેસર રીતે જરૂરી છે.

રજૂઆતમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે શું “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” માટે સંબંધિત વિભાગ પાસેથી Fire NOC મેળવવામાં આવી છે? જો ફાયર સેફ્ટીના નિયમોનું પાલન કર્યા વિના ગેસ્ટ હાઉસ ચલાવવામાં આવશે તો તે જાહેર સુરક્ષા માટે ગંભીર જોખમ બની શકે છે.

તે ઉપરાંત Completion Certificate, BU Permission (Building Use Permission), Progress Report અને Development Charges સહિતના દસ્તાવેજોની પણ તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. રજૂઆતમાં જણાવાયું છે કે કોઈપણ ઇમારતનો વ્યાપારી ઉપયોગ શરૂ કરતા પહેલા BU Permission ફરજિયાત છે. જો BU સર્ટિફિકેટ વિના ગેસ્ટ હાઉસનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તે સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર ગણાય છે.

જાગૃત નાગરિકે સરકારની આવકની ચોરીનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. રજૂઆત મુજબ બાંધકામ સંબંધિત Development Charges, Tax, Administrative Fees અને અન્ય સરકારી વસુલાત યોગ્ય રીતે ભરવામાં આવી છે કે નહીં તેની પણ તપાસ થવી જોઈએ. જો કોઈ આર્થિક ગેરરીતિ થઈ હોય તો તે ગંભીર વહીવટી ગુનો બની શકે છે.

આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે અગાઉ મહાનગરપાલિકા દ્વારા આપવામાં આવેલી નોટિસો છતાં બાંધકામ કરનારાઓએ કોઈ યોગ્ય પુરાવા રજૂ કર્યા નથી. રજૂઆતમાં આ બાબતને ગંભીર ગણાવી કહેવામાં આવ્યું છે કે નોટિસોની અવગણના એ જ સાબિત કરે છે કે બાંધકામ ગેરકાયદેસર છે અને કાયદાનો ડર રાખ્યા વિના કામ ચાલુ રાખવામાં આવી રહ્યું છે.

આથી રજૂઆતમાં તાત્કાલિક પગલાં લેવા માટે ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ કરવામાં આવી છે. પ્રથમ માંગણી મુજબ “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ”ના સમગ્ર બાંધકામને તાત્કાલિક અસરથી Stop Work Notice આપી સીલ કરવામાં આવે જેથી વધુ ગેરકાયદેસર બાંધકામ અટકાવી શકાય.

બીજી માંગણી મુજબ GDCR મંજૂરી, FSI રિપોર્ટ, બિલ્ડિંગ પ્લાન, Fire NOC અને BU Permission સહિતના તમામ દસ્તાવેજોની જાહેર અને નિષ્પક્ષ તપાસ કરવામાં આવે.

ત્રીજી અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ માંગણી મુજબ જો તપાસમાં બાંધકામ ગેરકાયદેસર સાબિત થાય તો માત્ર બાંધકામ માલિકો જ નહીં પરંતુ મંજૂરી આપનાર અથવા નોટિસ બાદ પણ આંખ આડા કાન કરનાર અધિકારીઓ સામે પણ વહીવટી અને કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

શહેરના અનેક નાગરિકોનું માનવું છે કે જો આવા ગેરકાયદેસર બાંધકામોને સમયસર ન રોકવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં જૂનાગઢ શહેરનું આયોજન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગંભીર સંકટમાં મુકાઈ શકે છે. ખાસ કરીને કુદરતી નાળા અને વોકળાઓ પર થતા બાંધકામો શહેર માટે લાંબા ગાળે જોખમી બની શકે છે.

શહેરી આયોજન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે શહેરોમાં ગેરકાયદેસર બાંધકામો માત્ર કાયદાનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ તે પર્યાવરણ, ટ્રાફિક, જાહેર સુરક્ષા અને નાગરિક સુવિધાઓને પણ અસર કરે છે. ઘણીવાર રાજકીય દબાણ અથવા વહીવટી બેદરકારીના કારણે આવા બાંધકામો સામે સમયસર કાર્યવાહી થતી નથી.

હાલ “કેપિટલ ગેસ્ટ હાઉસ” મામલે થયેલી રજૂઆત બાદ શહેરમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે અને લોકો હવે મહાનગરપાલિકા તથા સંબંધિત વિભાગોની કાર્યવાહી પર નજર રાખી રહ્યા છે. હવે જોવાનું રહેશે કે તંત્ર આ ગંભીર રજૂઆતને કેટલી ગંભીરતાથી લઈને સ્થળ પર તપાસ કરે છે અને કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરે છે કે નહીં