મારું શહેર જામનગરમાં પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટ અંતર્ગત જિલ્લા સલાહકાર સમિતિની મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ.

ભૃણહત્યા રોકવા કડક અમલ, નવા રજીસ્ટ્રેશન, ક્લિનિક વેરિફિકેશન અને તબીબોની નિમણૂંક મુદ્દે ચર્ચા

જામનગર જિલ્લામાં ભૃણહત્યા જેવા ગંભીર સામાજિક ગુનાઓને રોકવા અને પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટના અસરકારક અમલીકરણ માટે જિલ્લા પંચાયત કચેરી ખાતે જિલ્લા સલાહકાર સમિતિની મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં જિલ્લામાં કાર્યરત સોનોગ્રાફી સેન્ટરો, ક્લિનિક્સ અને આરોગ્ય સંસ્થાઓની કામગીરીની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. સાથે જ નવા રજીસ્ટ્રેશન, રિન્યુઅલ, ક્લિનિક વેરિફિકેશન અને નવા તબીબોની નિમણૂંક સહિતના મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ ઉપર વિસ્તૃત ચર્ચા-વિચારણા હાથ ધરવામાં આવી હતી.

જિલ્લા સ્તરે યોજાયેલી આ બેઠકનો મુખ્ય હેતુ ભૃણલિંગ નિર્ધારણ અને ગેરકાયદેસર ભૃણહત્યા અટકાવવા કાયદાની જોગવાઈઓને વધુ કડક અને અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકવાનો હતો. આરોગ્ય વિભાગ અને સમિતિના સભ્યોએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે મહિલા ભૃણહત્યા સમાજ માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે અને તેને રોકવા માટે સતત દેખરેખ તથા કડક કાર્યવાહી જરૂરી છે.

બેઠકની શરૂઆત ગત બેઠકના અહેવાલના વાંચન સાથે કરવામાં આવી હતી. અગાઉ લેવામાં આવેલા નિર્ણયો અને તેમની અમલવારી અંગે વિગતવાર સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. ગત બેઠક દરમિયાન આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ અને તેના આધારે હાથ ધરાયેલી કાર્યવાહી અંગે સભ્યોને માહિતી આપવામાં આવી હતી.

બેઠક દરમિયાન જિલ્લામાં કાર્યરત વિવિધ ક્લિનિક્સ અને સેન્ટરો દ્વારા કરવામાં આવેલા નવા રજીસ્ટ્રેશનના પ્રસ્તાવો અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સંબંધિત નિયમો અને માપદંડોને ધ્યાને રાખીને કેટલાક કેન્દ્રોને નવા રજીસ્ટ્રેશન મંજૂર કરવા અંગે સર્વાનુમતે નિર્ણય લેવામાં આવ્યા હતા.

આ ઉપરાંત જે ક્લિનિક્સના રજીસ્ટ્રેશનની સમયમર્યાદા પૂર્ણ થઈ રહી હતી, તેવા કેન્દ્રોના રિન્યુઅલ મુદ્દે પણ ચર્ચા હાથ ધરાઈ હતી. સમિતિ દ્વારા નિયમોનું પાલન, જરૂરી દસ્તાવેજો અને સ્થળ તપાસના આધારે રિન્યુઅલ પ્રક્રિયા અંગે નિર્ણય લેવામાં આવ્યા હતા.

સમિતિ સમક્ષ એવા કેટલાક કેસ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા જેમાં નિયમોનું પાલન ન થતું હોવાના મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હતા. આ મામલાઓમાં કાયદાકીય જોગવાઈઓ મુજબ જરૂરી કાર્યવાહી કરવા અંગે સભ્યો દ્વારા ગંભીર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા અથવા માપદંડો પૂર્ણ ન કરતા કેન્દ્રોના રજીસ્ટ્રેશન રદ કરવા અંગે પણ વિચારણા કરવામાં આવી હતી.

બેઠકમાં ખાસ કરીને ક્લિનિક વેરિફિકેશન રિવ્યુને મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું. જિલ્લામાં ચાલતા સોનોગ્રાફી સેન્ટરો અને ક્લિનિક્સની તપાસણી કામગીરીની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. સ્થળ તપાસ દરમિયાન મળેલી વિગતો, રેકોર્ડ જાળવણી, જરૂરી પરવાનગીઓ અને એક્ટના પાલન અંગેની સ્થિતિ ઉપર સભ્યો દ્વારા ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટનો મુખ્ય હેતુ ગર્ભસ્થ શિશુના લિંગ નિર્ધારણ ઉપર પ્રતિબંધ મૂકવાનો અને ભૃણહત્યા રોકવાનો છે. આ માટે નિયમિત ચેકિંગ, દસ્તાવેજોની ચકાસણી અને તકેદારી રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.

આ બેઠકમાં એક્ટના રૂલ્સ-૧૩ અંતર્ગત નવા તબીબોની નિમણૂંક મુદ્દે પણ ચર્ચા હાથ ધરવામાં આવી હતી. કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓને વધુ અસરકારક બનાવવા અને તપાસ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે નવા તબીબોની નિમણૂંકની જરૂરિયાત અંગે સભ્યો દ્વારા વિચારવિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો.

આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે જિલ્લા સ્તરે અસરકારક મોનીટરીંગ માટે યોગ્ય સ્ટાફ અને તબીબી નિષ્ણાતોની ઉપલબ્ધતા ખૂબ જરૂરી છે. જેથી નિયમોનું પાલન વધુ સચોટ રીતે થઈ શકે.

સમિતિના સભ્યોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મહિલા ભૃણહત્યા સામેની લડત માત્ર કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સામાજિક જાગૃતિ સાથે પણ જોડાયેલી છે. સમાજમાં દીકરી પ્રત્યે સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ વિકસે તે માટે પણ સતત પ્રયત્નો જરૂરી હોવાનું જણાવાયું હતું.

બેઠક દરમિયાન વિવિધ સભ્યો દ્વારા સૂચનો પણ આપવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક સભ્યોએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં વધુ ચેકિંગ વધારવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી. જ્યારે કેટલાક સભ્યોએ ખાનગી સોનોગ્રાફી સેન્ટરોની નિયમિત તપાસ ઉપર ભાર મૂક્યો હતો.

આ બેઠકમાં મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી Dr. Pankajkumar Singh ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તેમણે જિલ્લામાં પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટના અમલીકરણ અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપી હતી.

તે ઉપરાંત Dr. R. B. Gupta સહિત સમિતિના અન્ય સરકારી અને બિન-સરકારી સભ્યો તેમજ આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તમામ સભ્યોએ વિવિધ મુદ્દાઓ ઉપર પોતાના સૂચનો અને અભિપ્રાયો રજૂ કર્યા હતા.

આરોગ્ય વિભાગના સૂત્રો મુજબ જિલ્લામાં નિયમિત રીતે સોનોગ્રાફી સેન્ટરોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. રેકોર્ડ જાળવણી, ફોર્મ-એફની નોંધણી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની સતત ચકાસણી કરવામાં આવે છે.

વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટ મહિલા ભૃણહત્યા રોકવા માટેનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. જો તેનો કડક અમલ કરવામાં આવે તો લિંગાનુપાત સુધારવામાં મોટી મદદ મળી શકે છે.

સામાજિક કાર્યકરોનું પણ માનવું છે કે દીકરીઓ પ્રત્યેની માનસિકતા બદલવા માટે કાયદા સાથે જાગૃતિ અભિયાન પણ જરૂરી છે. ઘણા વિસ્તારોમાં હજુ પણ પુત્ર પ્રાધાન્યની માનસિકતા જોવા મળે છે, જે ભૃણહત્યાનું એક મોટું કારણ બને છે.

આ બેઠક દરમિયાન આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા વિવિધ આંકડાકીય માહિતી પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી. જિલ્લામાં નોંધાયેલા સેન્ટરો, કરવામાં આવેલી તપાસો અને કાયદાકીય നടപടીઓ અંગેની માહિતી સભ્યો સમક્ષ મૂકાશે હોવાનું જાણવા મળે છે.

સમિતિના સભ્યોએ સૂચન કર્યું હતું કે નિયમિત મોનીટરીંગ અને અચાનક ચેકિંગ દ્વારા ગેરરીતિઓ ઉપર નિયંત્રણ મેળવી શકાય છે. ખાસ કરીને ખાનગી ક્ષેત્રમાં વધુ પારદર્શિતા જરૂરી હોવાનું જણાવાયું હતું.

જિલ્લા સ્તરે આ પ્રકારની બેઠકોને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેનાથી કાયદાના અમલીકરણની સમીક્ષા થાય છે અને જરૂરી સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં મદદ મળે છે.

જામનગર જિલ્લામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટના અમલીકરણ માટે વિવિધ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. નિયમિત નિરીક્ષણ, જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને કાયદાકીય કાર્યવાહી દ્વારા ભૃણહત્યા જેવા ગુનાઓ અટકાવવા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

બેઠકના અંતે સભ્યોએ એકમતથી નિર્ણય કર્યો હતો કે ભવિષ્યમાં પણ કાયદાના અમલીકરણમાં કોઈ બેદરકારી રાખવામાં નહીં આવે અને ગેરરીતિ સામે કડક કાર્યવાહી ચાલુ રાખવામાં આવશે.

આ સમગ્ર બેઠક દ્વારા ફરી એકવાર સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો કે દીકરી બચાવો અને મહિલા ભૃણહત્યા રોકો એ માત્ર સરકારની નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજની સામૂહિક જવાબદારી છે. જામનગર જિલ્લામાં પી.સી. એન્ડ પી.એન.ડી.ટી. એક્ટના વધુ સચોટ અમલીકરણ માટે તંત્ર હવે વધુ સક્રિય બન્યું હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે.