ઈન્ડિયા મોબાઇલ-લેપટોપ થઈ શકે સસ્તા: સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પાર્ટ્સ પર કસ્ટમ ડ્યુટી હટાવી, 2029 સુધી મળશે મોટી રાહત.
દેશમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવા અને સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. સરકાર દ્વારા સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, કમ્પ્યુટર, સ્માર્ટ ટીવી, સ્માર્ટવોચ, વાયરલેસ ચાર્જર અને ફિટનેસ બેન્ડ સહિતના અનેક ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન માટે જરૂરી વિવિધ પાર્ટ્સ પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ ડ્યુટી (BCD) સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવામાં આવી છે. આ સાથે જ આયાત ડ્યુટીમાં મળતી આ છૂટને 31 માર્ચ, 2029 સુધી લંબાવવાનો નિર્ણય પણ લેવામાં આવ્યો છે. આ નવી જોગવાઈ તાત્કાલિક અસરથી સમગ્ર દેશમાં અમલમાં આવી ગઈ છે.
સરકારના આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ભારતમાં અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવાનો, ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવાનો અને દેશમાં વધુ રોકાણ આકર્ષવાનો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ઉત્પાદકોને ઓછા ખર્ચે કાચો માલ અને જરૂરી કોમ્પોનન્ટ્સ મળશે તો તેની અસર આગામી સમયમાં ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનોની કિંમતો પર પણ જોવા મળી શકે છે. જોકે ગ્રાહકોને અંતિમ લાભ કેટલો મળશે તે દરેક કંપનીની કિંમત નક્કી કરવાની નીતિ પર આધાર રાખશે.
આ મહત્વપૂર્ણ પાર્ટ્સ પર મળશે કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ
કેન્દ્ર સરકારે જે કોમ્પોનન્ટ્સ પર કસ્ટમ ડ્યુટી દૂર કરી છે તેમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગ માટે અત્યંત મહત્વના અનેક પાર્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ખાસ કરીને ડિસ્પ્લે મોડ્યુલ, સ્માર્ટફોનની વાયરલેસ ચાર્જિંગ સિસ્ટમ, લિથિયમ-આયન બેટરીના ઉત્પાદન માટે જરૂરી પાર્ટ્સ તેમજ અન્ય અનેક હાઈ-ટેક ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોને આયાતી કાચા માલ પર ઓછો ખર્ચ કરવો પડશે, જેના કારણે ભારતમાં ઉત્પાદન વધશે અને દેશ વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનવાની દિશામાં વધુ ઝડપથી આગળ વધી શકશે.
કઈ કંપનીઓને સૌથી વધુ લાભ મળશે?
આ નિર્ણયનો સૌથી મોટો લાભ ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી અને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક કોમ્પોનન્ટ્સનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓને મળશે. ખાસ કરીને ઓટોમોટિવ, મેડિકલ સાધનો અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઇક્વિપમેન્ટ માટે ડિસ્પ્લે બનાવતી કંપનીઓ માટે આ નિર્ણય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
હવે ડિસ્પ્લે સેલ, બેકલાઇટ યુનિટ, ફ્લેક્સિબલ પ્રિન્ટેડ સર્કિટ એસેમ્બલી (FPCA), ફ્રેમ, તેમજ એનાઇસોટ્રોપિક કંડક્ટિવ ફિલ્મ (ACF) જેવા આયાતી કોમ્પોનન્ટ્સ પર કોઈ કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવાની રહેશે નહીં.
આ ઉપરાંત સ્માર્ટફોનના વાયરલેસ ચાર્જિંગ મોડ્યુલમાં ઉપયોગમાં લેવાતા NFC મોડ્યુલ, કંડક્ટર કોઇલ, નેનો-ક્રિસ્ટલાઇન એસેમ્બલી, E-શીલ્ડ, PET લાઇનર અને NdFeB મેગ્નેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ ભાગો પર પણ આયાત ડ્યુટીમાંથી રાહત આપવામાં આવી છે.
મોબાઇલ અને લેપટોપની કિંમતો પર શું પડશે અસર?
સરકારના આ નિર્ણય બાદ મોબાઇલ ફોન, લેપટોપ, સ્માર્ટ ટીવી, સ્માર્ટવોચ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. જો ઉત્પાદકો આ લાભ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડશે તો આગામી સમયમાં કેટલીક ઇલેક્ટ્રોનિક ચીજવસ્તુઓની કિંમતોમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
જો કે, બજારના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઉત્પાદન ખર્ચ ઉપરાંત અન્ય ઘણા પરિબળો પણ અંતિમ કિંમત નક્કી કરે છે. તેથી દરેક કંપની પોતાની વ્યાપારિક વ્યૂહરચના મુજબ કિંમતોમાં ફેરફાર કરશે.
તૈયાર આયાતી પાર્ટ્સને નહીં મળે આ છૂટ
સરકારે આ નીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા પણ કરી છે. કસ્ટમ ડ્યુટીમાં મળતી આ છૂટ માત્ર એવા કોમ્પોનન્ટ્સ અને કાચા માલ માટે જ લાગુ પડશે જેનો ઉપયોગ ભારતમાં ઉત્પાદન માટે થાય છે.
બીજી તરફ વિદેશમાંથી સીધા તૈયાર સ્વરૂપમાં આયાત કરવામાં આવતા ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી અથવા અન્ય પૂર્ણ બનેલા પાર્ટ્સને આ લાભ આપવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે મોબાઇલ ફોન, સ્માર્ટ ટીવી, સ્માર્ટવોચ, સ્માર્ટ મીટર અથવા ઇન્ટરેક્ટિવ ફ્લેટ-પેનલ માટે તૈયાર આયાત થતી ડિસ્પ્લે એસેમ્બલી પર પહેલાની જેમ જ કસ્ટમ ડ્યુટી લાગુ રહેશે.
સરકારનો આ અભિગમ સ્પષ્ટ કરે છે કે તે માત્ર આયાતને સસ્તી બનાવવા માંગતી નથી, પરંતુ દેશમાં જ ઉત્પાદન વધે અને વધુ મૂલ્યવર્ધન થાય તેવો હેતુ ધરાવે છે.
સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગને મળશે નવી ગતિ
સરકારનું માનવું છે કે આ નીતિથી ભારતની સ્થાનિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સપ્લાય ચેઇન વધુ મજબૂત બનશે. સાથે જ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાનને પણ નવી ગતિ મળશે.
નિષ્ણાતોના મતે આ નિર્ણયથી દેશમાં ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EV), કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર, મોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને અદ્યતન ડિસ્પ્લે ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં નવા રોકાણને પ્રોત્સાહન મળશે. વિદેશી કંપનીઓ પણ ભારતમાં ઉત્પાદન એકમો સ્થાપવા માટે વધુ રસ દાખવી શકે છે.
ભારતને વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ હબ બનાવવાનો પ્રયાસ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત મોબાઇલ ફોન અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. વિવિધ પ્રોત્સાહન યોજનાઓ, PLI સ્કીમ અને હવે કસ્ટમ ડ્યુટીમાં આપવામાં આવેલી આ રાહતથી ભારત વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
સરકારને આશા છે કે ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો, રોકાણમાં વધારો અને સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇન મજબૂત બનવાના કારણે દેશમાં રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે, નિકાસમાં વધારો થશે અને ભારત વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ બજારમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. સાથે જ લાંબા ગાળે ગ્રાહકોને પણ વધુ ગુણવત્તાવાળા અને સ્પર્ધાત્મક કિંમતે ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ થવાની શક્યતા વધશે.
