મારું ગુજરાત ઉનાળુ મગના ખેડૂતો માટે રાજ્ય સરકારની મોટી જાહેરાત, ટેકાના ભાવે વેચાણ માટે આવતીકાલથી ઓનલાઇન નોંધણી શરૂ થશે.
ગુજરાત રાજ્યના હજારો ખેડૂતો માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ઉનાળુ મગનું વાવેતર કરનાર ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ મળી રહે અને બજારમાં ભાવ ઘટવાના કારણે નુકસાન ન સહન કરવું પડે તે માટે રાજ્ય સરકારે ટેકાના ભાવે ખરીદી પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ માટે આવતીકાલ તારીખ ૨૭ મે, ૨૦૨૬થી ઓનલાઇન નોંધણી પ્રક્રિયા શરૂ થશે. ખેડૂતો આગામી તારીખ ૧૦ જૂન સુધી પોતાની નોંધણી કરાવી શકશે. ખાસ વાત એ છે કે ગ્રામ્ય સ્તરે ઈ-ગ્રામ કેન્દ્રો મારફતે ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ફેસ ઓથેન્ટીકેશન દ્વારા વિનામૂલ્યે નોંધણી કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી આ પ્રક્રિયા હેઠળ ઉનાળુ મગનું ઉત્પાદન કરનાર ખેડૂતોને ભારત સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા ટેકાના ભાવે પોતાની ઉપજ વેચવાની તક મળશે. હાલમાં બજારમાં મગના ભાવ ટેકાના ભાવ કરતાં ઓછા ચાલી રહ્યા હોવાથી ખેડૂતોને આર્થિક નુકસાન ન થાય તે માટે સરકાર દ્વારા આ ખરીદી વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. ખેડૂતોને સીધો લાભ મળે અને મધ્યસ્થીઓથી બચાવી શકાય તે માટે ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
ખેતી નિયામક કચેરી દ્વારા જણાવાયું છે કે ટેકાના ભાવે વેચાણનો લાભ લેવા માટે દરેક ખેડૂતે “ફાર્મર રજીસ્ટ્રેશન” કરાવવું ફરજિયાત રહેશે. જો ખેડૂતનું ફાર્મર રજીસ્ટ્રેશન પૂર્ણ નહીં હોય તો તે ટેકાના ભાવે મગ વેચાણ માટે પાત્ર ગણાશે નહીં. સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ કરાયું છે કે ફાર્મર રજીસ્ટ્રેશનમાં સમાવિષ્ટ થયેલા સર્વે નંબરને જ ખરીદી નોંધણી વખતે માન્ય ગણવામાં આવશે. તેથી ખેડૂતોને પોતાના તમામ ખેતીના સર્વે નંબર નોંધાવવા ખાસ અપીલ કરવામાં આવી છે.
આ વખતે નોંધણી પ્રક્રિયામાં આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ખેડૂતોનું બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટીકેશન અથવા ફેસ ઓથેન્ટીકેશન કરીને તેમની ઓળખ ચકાસવામાં આવશે. જેના કારણે ખોટી નોંધણી અથવા ગેરરીતિ અટકાવવામાં મદદ મળશે. રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે ડિજિટલ અને પારદર્શક પ્રક્રિયા દ્વારા ખરીદી વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ખેડૂતો પોતાની સુવિધા મુજબ બે અલગ અલગ રીતે ફાર્મર રજીસ્ટ્રેશન કરાવી શકશે. પ્રથમ પદ્ધતિ મુજબ ખેડૂત પોતે જ ઓનલાઇન પોર્ટલ પર જઈને નોંધણી કરી શકે છે. સરકાર દ્વારા આ માટે gjfr.agristack.gov.in નામનું પોર્ટલ કાર્યરત કરવામાં આવ્યું છે. ઉપરાંત ગુગલ પ્લે સ્ટોર પરથી “ફાર્મર રજીસ્ટ્રી ગુજરાત” મોબાઈલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરીને પણ નોંધણી કરી શકાશે. ટેક્નોલોજીથી પરિચિત યુવા ખેડૂતો માટે આ પ્રક્રિયા સરળ બની રહે તે રીતે એપ્લિકેશન વિકસાવવામાં આવી છે.
બીજી તરફ જે ખેડૂતોને ઓનલાઇન પ્રક્રિયામાં મુશ્કેલી પડે છે તેઓ પોતાના ગામના VCE, VLE ઓપરેટર, CSC સેન્ટર અથવા ગ્રામસેવકનો સંપર્ક કરીને પણ નોંધણી કરાવી શકશે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં વધુમાં વધુ ખેડૂતો સુધી યોજના પહોંચે તે માટે ઈ-ગ્રામ કેન્દ્રોને વિશેષ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ વર્ગના ખેડૂતોને સરળતાથી લાભ મળે તે માટે ગ્રામ્ય સ્તરે જ તમામ વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવી છે.
નોંધણી કરાવતી વખતે ખેડૂતોને કેટલીક જરૂરી વિગતો સાથે રાખવાની રહેશે. જેમાં આધાર કાર્ડ, આધાર સાથે લિંક થયેલો ચાલુ મોબાઈલ નંબર અને જમીનના સર્વે નંબરની વિગતોનો સમાવેશ થાય છે. કારણ કે બાયોમેટ્રિક અથવા ફેસ ઓથેન્ટીકેશન માટે આધાર આધારિત ચકાસણી જરૂરી રહેશે. જો આધાર સાથે મોબાઈલ નંબર લિંક ન હોય તો ખેડૂતોને OTP અથવા અન્ય ચકાસણીમાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ખેતી નિયામક કચેરીએ રાજ્યના તમામ ઉનાળુ મગ પકવતા ખેડૂતોને સમયસર નોંધણી કરાવી લેવા અપીલ કરી છે. કારણ કે નોંધણી માટે માત્ર ૧૫ દિવસનો સમયગાળો આપવામાં આવ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે અંતિમ દિવસોમાં ભીડ અને ટેક્નિકલ સમસ્યાઓ ટાળવા માટે ખેડૂતો વહેલી તકે પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લે તે જરૂરી છે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત સરકારે વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે ઉનાળુ મગનો ટેકાનો ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. ૮,૭૬૮ જાહેર કર્યો છે. પરંતુ હાલમાં બજારમાં મગના ભાવ તેમાં કરતાં ઓછા ચાલી રહ્યા છે. જેના કારણે ખેડૂતોને યોગ્ય વળતર મળતું નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં સરકાર દ્વારા ટેકાના ભાવે ખરીદી શરૂ કરવાથી ખેડૂતોને મોટી રાહત મળશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ભારત સરકાર દ્વારા “પ્રધાનમંત્રી અન્નદાતા આય સંરક્ષણ અભિયાન” અંતર્ગત ખેડૂતોને બજારના ઘટાડેલા ભાવથી સુરક્ષા મળે તે માટે MSP એટલે કે મિનિમમ સપોર્ટ પ્રાઈસ પર ખરીદી કરવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ સરકાર ખેડૂતો પાસેથી સીધી ખરીદી કરીને તેમને ન્યાયસંગત ભાવ આપવાનો પ્રયાસ કરે છે. મગ સહિત વિવિધ દાળ અને અનાજ પાકો માટે આ યોજના ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ઉનાળુ મગનું વાવેતર વધ્યું છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને મધ્ય ગુજરાતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં મગનું ઉત્પાદન કરે છે. મગનો પાક ઓછી અવધિમાં તૈયાર થતો હોવાથી અને બજારમાં માંગ હોવાને કારણે ઘણા ખેડૂતો આ પાક તરફ વળ્યા છે. પરંતુ બજારમાં ભાવ ઘટતા ખેડૂતોને નુકસાન સહન કરવું પડે છે. તેથી ટેકાના ભાવની યોજના ખેડૂતો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે.
ખેડૂત આગેવાનોનું કહેવું છે કે MSP પર ખરીદીની જાહેરાત ખેડૂતો માટે સકારાત્મક પગલું છે. જોકે, તેઓએ ખરીદી પ્રક્રિયા પારદર્શક અને સમયસર થાય તે અંગે પણ માંગ કરી છે. કેટલાક ખેડૂતોનું કહેવું છે કે અગાઉ કેટલીક જગ્યાએ ખરીદી કેન્દ્રો પર વિલંબ, લાંબી લાઈનો અને તકનીકી સમસ્યાઓ સર્જાતી હતી. તેથી આ વખતે સરકારે ખરીદી પ્રક્રિયા વધુ સુગમ બનાવવી જોઈએ.
કૃષિ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે MSP ખેડૂતો માટે સુરક્ષા કવચ સમાન છે. જો બજારમાં ભાવ ઘટે તો સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ ટેકાનો ભાવ ખેડૂતોને ન્યૂનતમ આવકની ખાતરી આપે છે. ખાસ કરીને દાળ પાકોમાં બજાર ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળતા હોય છે. તેથી MSP યોજના ખેડૂતોને સ્થિરતા આપે છે.
સરકાર દ્વારા ડિજિટલ રજીસ્ટ્રેશન વ્યવસ્થા અમલમાં મુકવાથી પારદર્શિતા વધશે તેવી પણ આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અગાઉ ક્યારેક ખોટી નોંધણી અથવા અન્ય ગેરરીતિઓ અંગે ફરિયાદો ઉઠતી હતી. પરંતુ હવે આધાર આધારિત ઓથેન્ટીકેશનથી વાસ્તવિક ખેડૂતોને જ લાભ મળશે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઈ-ગ્રામ કેન્દ્રોની ભૂમિકા પણ આ વખતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બનશે. ઘણા ખેડૂતો હજુ સુધી ઓનલાઇન પ્રક્રિયાથી સંપૂર્ણપણે પરિચિત નથી. તેથી VCE અને ગ્રામસેવકો ખેડૂતોને માર્ગદર્શન આપશે. સરકાર દ્વારા ગ્રામ્ય સ્તરે જ મફત નોંધણીની વ્યવસ્થા ઉભી કરાતા ખેડૂતોને શહેર સુધી જવાની જરૂર નહીં પડે.
ખેડૂતોમાં પણ આ જાહેરાતને લઈને ખુશીની લાગણી જોવા મળી રહી છે. ઘણા ખેડૂતોનું કહેવું છે કે બજારમાં ઓછા ભાવને કારણે તેઓ ચિંતિત હતા, પરંતુ હવે સરકાર દ્વારા MSP પર ખરીદી શરૂ થતા તેમને યોગ્ય ભાવ મળવાની આશા જાગી છે. ખાસ કરીને નાના ખેડૂતો માટે આ યોજના આર્થિક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
કેટલાક કૃષિ વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે સરકાર દ્વારા MSP ખરીદી વધારવાથી ખેડૂતોમાં દાળ પાકો પ્રત્યે વધુ વિશ્વાસ વધશે. જેના કારણે રાજ્યમાં દાળ ઉત્પાદન પણ વધારી શકાય છે. ભારત હાલમાં દાળ ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને આવી યોજનાઓ તેમાં મદદરૂપ બની શકે છે.
આવનારા દિવસોમાં હવે ખેડૂતોની નોંધણી પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ ખરીદી કેન્દ્રોની કામગીરી પર સૌની નજર રહેશે. સરકાર દ્વારા સમયસર ચુકવણી, સરળ પ્રક્રિયા અને પારદર્શક ખરીદી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે તો હજારો ખેડૂતોને તેનો સીધો લાભ મળશે.
એકંદરે જોઈએ તો ઉનાળુ મગના ખેડૂતો માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ ઓનલાઇન નોંધણી અને MSP ખરીદી યોજના ખેડૂતોને આર્થિક સુરક્ષા આપતું મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. હવે ખેડૂતોને સમયસર નોંધણી કરાવી સરકારની આ કલ્યાણકારી યોજનાનો વધુમાં વધુ લાભ લેવા અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.
