ઈકોનોમી નીતિ આયોગના ‘ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સ 2026’માં ગુજરાત દેશનું નંબર-1 રાજ્ય: રોકાણકારોની પ્રથમ પસંદગી બન્યું ગુજરાત.
ભારતમાં રોકાણ માટે સૌથી વિશ્વસનીય અને ઉદ્યોગલક્ષી રાજ્ય તરીકે ગુજરાતે વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ નોંધાવી છે. નીતિ આયોગ દ્વારા પ્રથમ વખત જાહેર કરાયેલા **‘ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સ 2026’**માં ગુજરાતે 56.6ના સર્વોચ્ચ સ્કોર સાથે દેશના મોટા રાજ્યોમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. 17 અગ્રણી રાજ્યોના મૂલ્યાંકનમાં ગુજરાતે મહારાષ્ટ્ર (53.7) અને તમિલનાડુ (53.3)ને પાછળ રાખીને રોકાણકારો માટે સૌથી અનુકૂળ રાજ્ય તરીકે પોતાની આગવી ઓળખ વધુ મજબૂત બનાવી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના **‘વિકસિત ભારત @2047’**ના વિઝનને સાકાર કરવાની દિશામાં ગુજરાતની આ સિદ્ધિને મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં રાજ્ય સરકારની ઉદ્યોગલક્ષી નીતિઓ, પારદર્શક વહીવટ અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપતી પહેલોને આ રેન્કિંગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા મળી છે.
નીતિ આયોગનો આ સૂચકાંક કુલ 84 સૂચકાંકો અને 8 મુખ્ય સ્તંભોના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં રાજ્યોની નીતિગત સ્થિરતા, વહીવટી કાર્યક્ષમતા, ઔદ્યોગિક માળખું, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નાણાકીય સ્થિતિ, ઊર્જા, નવીનતા અને વ્યવસાય માટેની સરળતા જેવા વિવિધ પાસાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર ગુજરાતે લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં સંતુલિત અને મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું છે. રાજ્યની લાંબા ગાળાની ઔદ્યોગિક નીતિઓ, ઝડપી નિર્ણય પ્રક્રિયા અને રોકાણકારો પ્રત્યેનો વિશ્વાસપૂર્ણ અભિગમ ગુજરાતને દેશના સૌથી આકર્ષક રોકાણ સ્થળ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં સફળ રહ્યો છે.
ગુજરાતની સફળતામાં **iNDEXTb (Industrial Extension Bureau)**ની સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો છે. આ વ્યવસ્થા રોકાણકારોને પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવા માટે જરૂરી તમામ મંજૂરીઓ, NOC અને અન્ય વહીવટી પ્રક્રિયાઓ એક જ પ્લેટફોર્મ પર સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવે છે. પરિણામે ઉદ્યોગ સ્થાપવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી, પારદર્શક અને ખર્ચ અસરકારક બની છે. રાજ્યમાં સરળ નિયમો, સમયસર મંજૂરી, પારદર્શક વહીવટ અને ઉદ્યોગમૈત્રી નીતિઓના કારણે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ સતત વધ્યો છે. ઉપરાંત, આવશ્યક સેવાઓમાં હડતાલ પરના નિયંત્રણને કારણે રાજ્યમાં શ્રમ વિક્ષેપની સ્થિતિ ખૂબ જ ઓછી હોવાથી ઉદ્યોગોને સ્થિર અને સુરક્ષિત શ્રમિક વાતાવરણ પણ ઉપલબ્ધ બને છે.
રિપોર્ટમાં ગુજરાતના વિશ્વસ્તરીય ઔદ્યોગિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની પણ વિશેષ નોંધ લેવામાં આવી છે. ધોલેરા SIR, GIFT City, સાણંદ, દહેજ, ઝઘડિયા અને સાયખા જેવા આધુનિક ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટર્સ રોકાણકારોને પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઇકોસિસ્ટમ પૂરી પાડે છે, જેના કારણે ઉદ્યોગોની સ્થાપના ઝડપથી થઈ શકે છે. રાજ્યમાં યોજાતી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ દ્વારા દેશ-વિદેશના રોકાણકારોને આકર્ષવામાં સતત સફળતા મળી રહી છે. લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે પણ ગુજરાત આગળ છે. રાજ્યમાં દેશના કુલ સ્ટેટ હાઇવે નેટવર્કનો આશરે 10 ટકા હિસ્સો છે, જ્યારે રાષ્ટ્રીય એક્સપ્રેસવેની સૌથી વધુ લંબાઈ (આશરે 635 કિમી) ગુજરાતમાં આવેલી છે. ઉપરાંત દેશના કુલ રેલવે નેટવર્કનો લગભગ 7 ટકા હિસ્સો પણ ગુજરાતમાં હોવાથી સપ્લાય ચેઇન વધુ ઝડપી અને સ્પર્ધાત્મક બની છે.
ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે વીજળી સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિબળોમાંનું એક છે અને આ ક્ષેત્રમાં પણ ગુજરાતે નોંધપાત્ર પ્રદર્શન કર્યું છે. રિપોર્ટ મુજબ રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો માટે વીજળીનો દર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં આશરે 29 ટકા ઓછો છે. સાથે જ સરેરાશ દરરોજ 23.8 કલાક અવિરત વીજ પુરવઠો ઉપલબ્ધ હોવાથી ઉદ્યોગોને ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં અવરોધનો સામનો કરવો પડતો નથી. સ્પર્ધાત્મક વીજ દરો અને વિશ્વસનીય વીજ વ્યવસ્થા રાજ્યને રોકાણ માટે વધુ અનુકૂળ બનાવે છે. આ પરિબળો નવા ઉદ્યોગોને આકર્ષવા ઉપરાંત હાલના ઉદ્યોગોના વિસ્તરણ માટે પણ પ્રેરક બની રહ્યા છે.
ગુજરાતનો મજબૂત આર્થિક આધાર પણ રાજ્યની વિશેષતા તરીકે સામે આવ્યો છે. ભારતની કુલ મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસમાં ગુજરાતનો 31 ટકા હિસ્સો છે, જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2019થી 2024 દરમિયાન રાજ્યનો GSDP વૃદ્ધિ દર દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં રહ્યો છે. રાજ્યનો પ્રતિ વ્યક્તિ GSDP ₹2.64 લાખ છે, જે મોટા રાજ્યોની સરેરાશ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે. MSME ક્ષેત્રમાં પણ ગુજરાતનું સ્થાન મજબૂત છે અને માઇક્રો તથા સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસની સંખ્યામાં રાજ્ય દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં સ્થાન ધરાવે છે. નાણાકીય શિસ્તની દૃષ્ટિએ પણ ગુજરાત આગળ રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2024માં રાજ્યની રાજકોષીય ખાધ માત્ર 2.81 ટકા રહી હતી, જ્યારે કુલ દેવાદારી મોટા રાજ્યોની સરેરાશ કરતાં આશરે 40 ટકા ઓછી નોંધાઈ હતી, જે રોકાણકારો માટે લાંબા ગાળાની સ્થિરતાનો વિશ્વાસ ઉભો કરે છે.
નવીનતા અને ટેક્નોલોજી આધારિત વિકાસમાં પણ ગુજરાત સતત આગળ વધી રહ્યું છે. રાજ્યમાં નાણાકીય વર્ષ 2025 સુધીમાં 614 અટલ ટિંકરિંગ લેબ્સ (ATLs) સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોમાં નવીનતા, સંશોધન અને સ્ટાર્ટઅપ સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે. પ્રતિ એક લાખની વસ્તીએ 1.24 ATL સાથે ગુજરાત મોટા રાજ્યોની સરેરાશ કરતાં આગળ છે. આ નવીનતા આધારિત ઇકોસિસ્ટમ ભવિષ્યના ટેક્નોલોજી આધારિત ઉદ્યોગો માટે મજબૂત પાયો તૈયાર કરી રહી છે. નીતિ આયોગના ‘ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સ 2026’માં પ્રથમ સ્થાન પ્રાપ્ત કરીને ગુજરાતે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે મજબૂત નીતિઓ, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પારદર્શક વહીવટ, નાણાકીય શિસ્ત અને નવીનતા આધારિત વિકાસના કારણે રાજ્ય દેશ-વિદેશના રોકાણકારો માટે સૌથી વિશ્વસનીય અને પસંદગીનું ગંતવ્ય બની રહ્યું છે.
