એજ્યુકેશન નમો લક્ષ્મી અને નમો સરસ્વતી યોજનાઓનો શિક્ષણ ક્ષેત્રે પ્રભાવ: એક વર્ષમાં વિદ્યાર્થિનીઓની હાજરીમાં 73% અને વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં 125%નો વધારો.

નમો લક્ષ્મી યોજના હેઠળ ₹1664.06 કરોડ અને નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજના હેઠળ ₹290 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ

ગાંધીનગર, તા. 22 જૂન: મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાત સરકાર દ્વારા અમલી બનાવવામાં આવેલી નમો લક્ષ્મી યોજના અને નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજનાના હકારાત્મક પરિણામો હવે સ્પષ્ટપણે સામે આવવા લાગ્યા છે. રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગ અને વિદ્યા સમીક્ષા કેન્દ્ર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓ મુજબ, આ બંને યોજનાઓએ વિદ્યાર્થીઓની શાળામાં હાજરી વધારવા, શિક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા મજબૂત બનાવવા અને ખાસ કરીને દીકરીઓ તથા વિજ્ઞાન પ્રવાહના વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

રાજ્ય સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, નમો લક્ષ્મી યોજના અમલમાં આવ્યા બાદ ધોરણ 9 થી 12માં અભ્યાસ કરતી વિદ્યાર્થિનીઓની શાળામાં નિયમિત હાજરીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. બીજી તરફ, નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજનાએ વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને વધુ પ્રોત્સાહિત કર્યા છે, જેના પરિણામે વિજ્ઞાન વિષયમાં હાજરી અને પ્રવેશ બંનેમાં વધારો નોંધાયો છે.

નમો લક્ષ્મી યોજનાથી દીકરીઓની હાજરીમાં 73 ટકાનો વધારો

વિદ્યા સમીક્ષા કેન્દ્રના ઓનલાઈન મોનિટરિંગ મુજબ વર્ષ 2024-25 દરમિયાન ધોરણ 9થી 12ના વર્ગોમાં 80 ટકા કે તેથી વધુ હાજરી આપતી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યા 1,71,988 હતી. વર્ષ 2025-26માં આ સંખ્યા વધીને 2,96,495 થઈ ગઈ છે.

અર્થાત માત્ર એક વર્ષમાં જ 1,24,507 વિદ્યાર્થિનીઓનો વધારો નોંધાયો છે, જે લગભગ 73 ટકાના વૃદ્ધિદરને દર્શાવે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે સરકારની આર્થિક સહાય અને પ્રોત્સાહક યોજનાઓના કારણે દીકરીઓમાં શિક્ષણ પ્રત્યેની રુચિ અને નિયમિતતા વધી છે.

આ ઉપરાંત 100 ટકા હાજરી આપતી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યામાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. એક વર્ષ દરમિયાન સંપૂર્ણ હાજરી આપનારી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યામાં 62,059નો વધારો નોંધાયો છે.

વિદ્યાર્થિનીઓના પ્રવેશમાં પણ વધારો

નમો લક્ષ્મી યોજનાનો લાભ માત્ર હાજરી સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ શાળામાં પ્રવેશ લેનારી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો છે.

વર્ષ 2024-25માં માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણમાં પ્રવેશ મેળવનારી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યા 13,29,762 હતી, જે વર્ષ 2025-26માં વધીને 13,91,308 થઈ છે. એટલે કે અંદાજે 4.63 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.

ખાસ કરીને ધોરણ-12માં વિદ્યાર્થિનીઓના પ્રવેશમાં 13.59 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે વધુ દીકરીઓ હવે ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કરવા તરફ આગળ વધી રહી છે.

₹1664 કરોડથી વધુની સહાય

રાજ્ય સરકાર દ્વારા નમો લક્ષ્મી યોજના અંતર્ગત અત્યાર સુધીમાં લાભાર્થીઓને કુલ ₹1664.06 કરોડની સહાય ચૂકવવામાં આવી છે. આ સહાયનો મુખ્ય હેતુ આર્થિક મુશ્કેલીઓને કારણે દીકરીઓનું શિક્ષણ અધવચ્ચે ન અટકે અને તેઓ ધોરણ-12 સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી શકે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

નમો સરસ્વતી યોજનાથી વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં ઉત્સાહ

રાજ્યમાં વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે વધુ વિદ્યાર્થીઓ આગળ આવે તે માટે શરૂ કરાયેલી નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજનાએ પણ સકારાત્મક પરિણામો આપ્યા છે.

વિદ્યા સમીક્ષા કેન્દ્રના આંકડા મુજબ, વર્ષ 2024-25માં વિજ્ઞાન પ્રવાહના વર્ગોમાં 80થી 100 ટકા હાજરી આપનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 19,324 હતી, જે વર્ષ 2025-26માં વધીને 43,533 થઈ ગઈ છે.

આ રીતે માત્ર એક વર્ષમાં 24,209 વિદ્યાર્થીઓનો વધારો નોંધાયો છે, જે લગભગ 125 ટકાના વૃદ્ધિદરને દર્શાવે છે.

વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં પ્રવેશમાં નોંધપાત્ર વધારો

વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં પણ વધારો નોંધાયો છે. વર્ષ 2024-25માં 2,40,556 વિદ્યાર્થીઓએ વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં પ્રવેશ લીધો હતો, જ્યારે વર્ષ 2025-26માં આ સંખ્યા વધીને 2,55,804 થઈ છે.

આ પ્રમાણે અંદાજે 6.34 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. ખાસ કરીને ધોરણ-12ના વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં પ્રવેશ લેનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 11.04 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ગુજરાતના યુવાનોમાં વિજ્ઞાન, ટેક્નોલોજી, સંશોધન અને નવીનતા પ્રત્યેનો રસ સતત વધી રહ્યો છે.

₹290 કરોડની સહાય વિતરણ

નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા કુલ ₹290 કરોડની સહાય લાભાર્થી વિદ્યાર્થીઓને ચૂકવવામાં આવી છે.

આ સહાય દ્વારા વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવાની સાથે ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

શિક્ષણ ક્ષેત્રે ગુજરાતનું મોડલ બન્યું ઉદાહરણ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન શિક્ષણ ક્ષેત્રે અનેક સુધારાત્મક પહેલો શરૂ કરી હતી. શાળા પ્રવેશોત્સવ અને કન્યા કેળવણી અભિયાન દ્વારા રાજ્યમાં શિક્ષણનો વ્યાપ વધારવામાં સફળતા મળી હતી.

તે જ દિશામાં આગળ વધતા મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ નમો લક્ષ્મી યોજના, નમો સરસ્વતી વિજ્ઞાન સાધના યોજના, મુખ્યમંત્રી જ્ઞાનસેતુ મેરિટ સ્કોલરશીપ યોજના અને મુખ્યમંત્રી જ્ઞાન સાધના મેરિટ સ્કોલરશીપ જેવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે.

વિકસિત ભારતના વિઝન તરફ આગળ વધી રહ્યું ગુજરાત

રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે શિક્ષણમાં રોકાણ એટલે ભવિષ્યમાં રોકાણ. દીકરીઓને શિક્ષણમાં આગળ લાવવા અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે વધુ યુવાનોને પ્રોત્સાહન આપવાથી ગુજરાતનું માનવસંસાધન વધુ મજબૂત બનશે.

નમો લક્ષ્મી અને નમો સરસ્વતી જેવી યોજનાઓ માત્ર આર્થિક સહાય પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વિદ્યાર્થીઓમાં આત્મવિશ્વાસ, નિયમિતતા અને ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા વધારવાનું કાર્ય પણ કરી રહી છે.

એક વર્ષના આંકડાઓ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે આ યોજનાઓના કારણે શાળાઓમાં હાજરી વધી છે, દીકરીઓના શિક્ષણને નવી દિશા મળી છે અને વિજ્ઞાન પ્રવાહ પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓનો ઝોક પણ મજબૂત બન્યો છે. ગુજરાત સરકારનું લક્ષ્ય હવે આ સફળતાને વધુ વિસ્તૃત બનાવી વિકસિત ગુજરાતથી વિકસિત ભારત-2047ના સંકલ્પને સાકાર કરવાનો છે.