ઈન્ડિયા પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ATF પર સરકારનો મોટો નિર્ણય: ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો, જાણો સામાન્ય ગ્રાહક પર શું થશે અસર.
વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રને લઈને મોટો નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા વધી છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત સરકારે ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF)ની નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો કર્યો છે. સરકારના નવા નિર્ણય બાદ ડીઝલ અને ATFના નિકાસકારો પર લાગતો ટેક્સ પ્રતિ લિટર રૂ. 7 સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
સરકારી આદેશ અનુસાર, આ ટેક્સ વધારો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર સમયાંતરે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ફેરફાર કરતી રહે છે. આ વખતે 16 જુલાઈથી નવા કર દર અમલમાં આવ્યા છે. જોકે, મહત્વની વાત એ છે કે આ નિર્ણયથી દેશમાં વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સીધી અસર થવાની શક્યતા નથી.
ડીઝલ નિકાસ પર ટેક્સમાં મોટો વધારો
સરકાર દ્વારા ડીઝલની નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સને વધારીને રૂ. 15.5 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ આ ટેક્સ રૂ. 8.5 પ્રતિ લિટર હતો. એટલે કે ડીઝલ નિકાસ પર રૂ. 7 પ્રતિ લિટરનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધેલા ભાવનો કંપનીઓ દ્વારા વધુ પડતો લાભ લેવામાં ન આવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
તેવી જ રીતે એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ એટલે કે વિમાનમાં વપરાતા ઈંધણ પર પણ વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ATF પરનો ટેક્સ રૂ. 7.5 પ્રતિ લિટરથી વધારીને રૂ. 14.5 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. આ વધારાને કારણે પેટ્રોલિયમ નિકાસ કરતી કંપનીઓ પર વધારાનો કરભાર પડશે.
પેટ્રોલ પર વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ઘટાડો
એક તરફ ડીઝલ અને ATF પર ટેક્સ વધારવામાં આવ્યો છે, ત્યારે બીજી તરફ પેટ્રોલની નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. પેટ્રોલ પરનો વિન્ડફોલ ટેક્સ રૂ. 4 પ્રતિ લિટર ઘટાડવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા આ નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને પેટ્રોલિયમ કંપનીઓના નફાના સંતુલનને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.
શું સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર પડશે અસર?
કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણય બાદ સામાન્ય ગ્રાહકોમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થશે? પરંતુ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આ વિન્ડફોલ ટેક્સ સીધો ગ્રાહકો પર લાગતો નથી. આ ટેક્સ પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ અને નિકાસકારો પર લાદવામાં આવે છે.
વિન્ડફોલ ટેક્સનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક વધારો થાય અને કંપનીઓને અસામાન્ય નફો મળે ત્યારે સરકાર તે નફાનો એક હિસ્સો ટેક્સ તરીકે વસૂલે. આથી દેશમાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં તાત્કાલિક કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી.
વૈશ્વિક તણાવથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર અસર
છેલ્લા કેટલાક સમયથી મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે તેલના સપ્લાયને લઈને ચિંતા વધી છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો ક્રૂડ ઓઈલની આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની હલચલ પર સરકાર અને પેટ્રોલિયમ કંપનીઓની સતત નજર રહે છે.
અગાઉ પણ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટા ફેરફાર થયા હતા ત્યારે સરકારે વિન્ડફોલ ટેક્સમાં અનેક વખત ફેરફાર કર્યા હતા. જુલાઈમાં પણ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ ટેક્સમાં ઘટાડા અને વધારાના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા.
દેશના ચાર મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ
ગુરુવારના ભાવ અનુસાર દેશના મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી.
- નવી દિલ્હી: પેટ્રોલ રૂ. 102.12 પ્રતિ લિટર, ડીઝલ રૂ. 95.20 પ્રતિ લિટર
- કોલકાતા: પેટ્રોલ રૂ. 113.48 પ્રતિ લિટર, ડીઝલ રૂ. 99.82 પ્રતિ લિટર
- મુંબઈ: પેટ્રોલ રૂ. 111.21 પ્રતિ લિટર, ડીઝલ રૂ. 97.83 પ્રતિ લિટર
- ચેન્નાઈ: પેટ્રોલ રૂ. 107.78 પ્રતિ લિટર, ડીઝલ રૂ. 99.56 પ્રતિ લિટર
એકંદરે, કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયથી પેટ્રોલિયમ નિકાસ કરતી કંપનીઓ પર અસર પડશે, પરંતુ સામાન્ય વાહનચાલકો માટે હાલ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ સીધી અસર થવાની શક્યતા નથી. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં સતત વધઘટ થતી રહે તો ભવિષ્યમાં ઈંધણના ભાવ પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
