ગુજરાત પોલીસનું 'ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ' શરૂ, 28 દિવસીય રાજ્યવ્યાપી અભિયાનમાં સાયબર ગુનાઓ સામે કડક કાર્યવાહી

મહિલાઓ અને બાળકો માત્ર જાહેર સ્થળો પર જ નહીં પરંતુ ડિજિટલ દુનિયામાં પણ સુરક્ષિત અનુભવ કરી શકે તે માટે ગુજરાત પોલીસે એક મહત્વાકાંક્ષી અને રાજ્યવ્યાપી અભિયાન **'ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ'**નો પ્રારંભ કર્યો છે. 1 જુલાઈથી 28 જુલાઈ, 2026 સુધી ચાલનારા આ 28 દિવસીય વિશેષ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં મહિલાઓ અને બાળકો માટે ભયમુક્ત, સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ ઊભું કરવાનો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સાયબરસ્ટોકિંગ, ઓનલાઇન સતામણી, ફેક સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ, આઇડેન્ટિટી થેફ્ટ, નાણાકીય છેતરપિંડી અને બાળકોને નિશાન બનાવતા ઓનલાઇન ગુનાઓમાં વધારો નોંધાતા ગુજરાત પોલીસે ટેક્નોલોજી આધારિત પોલીસિંગ, જનજાગૃતિ અને ઝડપી કાનૂની કાર્યવાહીનો સમન્વય કરીને આ વિશેષ અભિયાન શરૂ કર્યું છે. આ પહેલ માત્ર ગુનાઓ બન્યા પછી કાર્યવાહી કરવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગુનાઓને બનતા પહેલાં અટકાવવા માટે પણ સક્રિય પ્રયાસો કરશે.

આ અભિયાનનો મુખ્ય આધાર ચાર મહત્વના સ્તંભો પર રાખવામાં આવ્યો છે – સાયબર જાગૃતિ, ટેક્નોલોજી આધારિત દેખરેખ, પીડિતો સુધી ઝડપી પહોંચ અને કડક કાનૂની કાર્યવાહી. સમગ્ર રાજ્યમાં પોલીસ વિભાગ દ્વારા ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત માહિતીનું વિશ્લેષણ કરીને સંભવિત સાયબર ગુનાઓને ઓળખવામાં આવશે અને જોખમમાં રહેલા લોકોને સમયસર ચેતવણી આપવામાં આવશે. મહિલાઓ અને બાળકો સામે થતા ઓનલાઇન શોષણ, સાયબરસ્ટોકિંગ, બ્લેકમેઇલિંગ, મોર્ફિંગ, ફિશિંગ, નાણાકીય છેતરપિંડી અને અન્ય સાયબર ગુનાઓ સામે અસરકારક પ્રતિસાદ આપવા માટે વિશેષ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. અભિયાન દરમિયાન સાયબર ક્રાઇમ સંબંધિત ફરિયાદોના ઝડપી નિરાકરણ સાથે પીડિતોને કાઉન્સેલિંગ અને જરૂરી કાનૂની સહાય પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

સીઆઈડી (ક્રાઇમ અને રેલવે)ના ડીજીપી ડૉ. કે. એલ. એન. રાવના માર્ગદર્શન હેઠળ શરૂ કરાયેલા આ અભિયાન અંગે સીઆઈડી ક્રાઇમ (મહિલા સેલ)ના એડિશનલ ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ અજય ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે ડિજિટલ યુગમાં મહિલાઓ અને બાળકો સૌથી વધુ જોખમમાં રહેતા વર્ગોમાં સામેલ છે. તેથી માત્ર ફરિયાદ મળ્યા બાદ કાર્યવાહી કરવી પૂરતી નથી, પરંતુ સંભવિત પીડિતોની અગાઉથી ઓળખ કરવી, નાણાકીય નુકસાન અટકાવવું, લોકોને જાગૃત બનાવવું અને સમયસર પોલીસ હસ્તક્ષેપ સુનિશ્ચિત કરવો અત્યંત જરૂરી બની ગયો છે. આ અભિયાનમાં ફિલ્ડ લેવલ વેરિફિકેશન, સાયબર ઇન્ટેલિજન્સ, એનાલિટિકલ ટૂલ્સ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગનો અસરકારક ઉપયોગ કરીને જોખમોને વહેલી તકે ઓળખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

રાજ્યના પોલીસ કર્મચારીઓને પણ આ અભિયાન હેઠળ વિશેષ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે. તેમને સાયબર ક્રાઇમ એલર્ટની ચકાસણી કરવી, સંભવિત પીડિતો સુધી પહોંચવું, જરૂરી માર્ગદર્શન અને કાઉન્સેલિંગ આપવું, નેશનલ સાયબર હેલ્પલાઇન મારફતે ફરિયાદોનું તાત્કાલિક રિપોર્ટિંગ કરાવવું અને સમયસર ગુનાની નોંધણી તથા તપાસ સુનિશ્ચિત કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત અભિયાનને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે બેંકો, ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, રેસિડેન્ટ વેલ્ફેર એસોસિએશન (RWA), વિવિધ બિનસરકારી સંસ્થાઓ (NGO) અને સ્થાનિક સમાજના અગ્રણીઓ સાથે પણ સંકલન વધારવામાં આવશે, જેથી સમાજના દરેક વર્ગ સુધી સાયબર સુરક્ષાનો સંદેશ પહોંચી શકે.

આ અભિયાનમાં સ્થાનિક 'શી ટીમ' (SHE Teams) અને રાજ્યના સમર્પિત સાયબર ક્રાઇમ પોલીસ સ્ટેશનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. તેઓ શાળાઓ, કોલેજો, રહેણાંક વિસ્તારો અને જાહેર સ્થળોએ જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજીને મહિલાઓ, બાળકો, વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને ઓનલાઇન જોખમો વિશે માહિતગાર કરશે. સોશિયલ મીડિયા પર સુરક્ષિત વર્તન, મજબૂત પાસવર્ડનો ઉપયોગ, અજાણ્યા લોકો સાથે માહિતી શેર ન કરવી, ડિજિટલ પ્રાઇવસી જાળવવી, ફેક લિંક્સથી સાવચેત રહેવું અને સાયબર ગુનાનો ભોગ બને તો તાત્કાલિક પોલીસનો સંપર્ક કરવો જેવી બાબતો અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. ખાસ કરીને કિશોરીઓ અને મહિલા વિદ્યાર્થીઓને સાયબરસ્ટોકિંગ તથા ઓનલાઇન સતામણી સામે પોતાનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું તેની વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવશે.

'ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ' અંતર્ગત રાજ્યભરમાં અનેક મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકો પણ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. ગુજરાત પોલીસ આગામી 28 દિવસમાં 25 લાખ નાગરિકોને સાયબર સુરક્ષા અને જવાબદાર ડિજિટલ વર્તન અંગે શિક્ષિત કરવાનો, 20 લાખ વિદ્યાર્થીઓને 'સાયબર સેફ્ટી પ્લેજ' લેવડાવવાનો, 10 હજાર શાળાઓ અને 1,500 કોલેજોમાં સાયબર જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવાનો, 1 લાખ કિશોરીઓને સાયબરસ્ટોકિંગ, ઓનલાઇન સતામણી, ડિજિટલ પ્રાઇવસી અને સુરક્ષિત ઇન્ટરનેટ વપરાશ અંગે માર્ગદર્શન આપવાનો તેમજ 5 હજાર વાલી જાગૃતિ સત્રો યોજીને માતા-પિતાને બાળકોને ઓનલાઇન જોખમોથી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવા તે અંગે તાલીમ આપવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. સાથે જ મહિલાઓ અને બાળકોને લગતી દરેક સાયબર ફરિયાદ પર 24 કલાકની અંદર પ્રાથમિક પોલીસ કાર્યવાહી સુનિશ્ચિત કરવાનો પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

ગુજરાત પોલીસનું 'ઓપરેશન સુરક્ષિત સાયબરસ્પેસ' માત્ર એક અભિયાન નહીં પરંતુ સુરક્ષિત ડિજિટલ ગુજરાત તરફનું મહત્વપૂર્ણ જનઆંદોલન સાબિત થઈ શકે છે. "જાગૃતિ દ્વારા સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી દ્વારા તપાસ, કાયદા દ્વારા કાર્યવાહી અને જનસહયોગથી સુરક્ષિત ગુજરાત" જેવા સૂત્ર સાથે શરૂ કરાયેલા આ અભિયાનમાં ટેક્નોલોજી, ઇન્ટેલિજન્સ, જનભાગીદારી અને જવાબદાર પોલીસિંગનો સમન્વય કરવામાં આવ્યો છે. ડિજિટલ યુગમાં વધી રહેલા સાયબર જોખમો સામે સમાજને સજ્જ બનાવવાની સાથે મહિલાઓ અને બાળકોને નિર્ભય બનીને ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી શકે તેવું વાતાવરણ ઉભું કરવાનું આ અભિયાનનું મુખ્ય ધ્યેય છે. જો સરકારી તંત્ર, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સમાજ અને સામાન્ય નાગરિકો આ અભિયાનમાં સક્રિય સહભાગી બનશે તો ગુજરાતમાં વધુ સુરક્ષિત, જવાબદાર અને વિશ્વસનીય ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ શક્ય બનશે.