ઈન્ડિયા લોકસભામાં આજે રજૂ થશે જાહેર પરીક્ષા સુધારા વિધેયક-2026', પેપર લીક અને નકલ સામે કડક કાયદાની તૈયારી

સંસદના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન આજે લોકસભામાં કેન્દ્ર સરકાર 'જાહેર પરીક્ષા (ગેરરીતિ નિવારણ) સુધારા વિધેયક-2026' રજૂ કરવા જઈ રહી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દેશભરમાં ચર્ચામાં રહેલા NEET-UG પેપર લીક વિવાદ અને વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં સામે આવેલી ગેરરીતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર આ મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય સુધારો લાવી રહી છે. આ વિધેયકનો મુખ્ય હેતુ પ્રશ્નપત્ર લીક, નકલ, પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં થતી ગેરરીતિઓ અને સંગઠિત ગુનાખોરી સામે વધુ કડક કાર્યવાહી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલી પરીક્ષા વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણ સુરક્ષિત, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવવી સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત બની ગઈ છે.

આ વિધેયક **'જાહેર પરીક્ષાઓ (ગેરરીતિ નિવારણ) અધિનિયમ, 2024'**માં જરૂરી સુધારા કરવા માટે લાવવામાં આવી રહ્યું છે. 2024માં બનાવાયેલા કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય જાહેર પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓને રોકવાનો હતો, પરંતુ NEET સહિતની કેટલીક પરીક્ષાઓમાં સામે આવેલા પેપર લીકના કેસોએ વધુ કડક જોગવાઈઓની જરૂરિયાત ઉભી કરી છે. નવા સુધારામાં તપાસની પ્રક્રિયા વધુ અસરકારક બનાવવી, ટેકનોલોજીના ઉપયોગ દ્વારા સુરક્ષા વધારવી, જવાબદારી નક્કી કરવી અને ગેરરીતિમાં સંડોવાયેલા લોકો સામે ઝડપથી કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકારના મતે આ સુધારા બાદ પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે.

કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ આજે લોકસભામાં આ સુધારા વિધેયક રજૂ કરશે. બિલ રજૂ થયા બાદ તેના પર ચર્ચા શરૂ કરવાની અને તેને પસાર કરવા માટેનો પ્રસ્તાવ પણ સરકાર રજૂ કરશે. સરકારની યોજના મુજબ આ કાયદા દ્વારા પરીક્ષાઓનું આયોજન કરતી સંસ્થાઓ માટે વધુ સ્પષ્ટ જવાબદારીઓ નક્કી કરવામાં આવશે તેમજ પ્રશ્નપત્રોની સુરક્ષા, ડિજિટલ દેખરેખ અને પરીક્ષા કેન્દ્રોની કામગીરીમાં આધુનિક પદ્ધતિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકાર પહેલેથી જ NTAની પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારા માટે હાઈ-પાવર્ડ ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરી ચૂકી છે અને હવે કાયદાકીય સુધારા દ્વારા સમગ્ર સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

NEET પેપર લીક વિવાદ બાદ દેશના અનેક રાજ્યોમાં વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા હતા અને દિલ્હીના જંતર-મંતર સહિત અનેક સ્થળોએ પરીક્ષાની પારદર્શિતા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને શિક્ષણવિદોએ પરીક્ષા પ્રણાલીમાં મોટા સુધારાની માંગ કરી હતી. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ બાદ કેન્દ્ર સરકારે પરીક્ષાઓને લઈને વધુ સતર્ક વલણ અપનાવ્યું છે. સરકાર સતત પરીક્ષા સુધારણા, ટેકનોલોજી આધારિત સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ગેરરીતિ કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી અંગે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી રહી છે. આ દિશામાં વિવિધ સુધારાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિની શક્યતા ઘટાડી શકાય.

આ મહત્વપૂર્ણ વિધેયક પર લોકસભામાં અંદાજે 8થી 10 કલાક સુધી ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. એનડીએએ આ ચર્ચા માટે પોતાના યુવા સાંસદોને મુખ્ય ભૂમિકામાં ઉતારવાની વ્યૂહરચના ઘડી છે. ભાજપ તરફથી બંસુરી સ્વરાજ અને તેજસ્વી સૂર્યા ચર્ચામાં ભાગ લેશે. ઉપરાંત સહયોગી પક્ષોના સાંસદો સયોની ઘોષ, મિતાલી બાગ, લાવુ શ્રી કૃષ્ણ દેવરાયલુ, લલ્લન સિંહ, ડૉ. શ્રીકાંત શિંદે, સુનીલ તટકરે, અનુપ્રિયા પટેલ અને અરુણ ભારતી સહિતના નેતાઓ પણ પોતાના વિચારો રજૂ કરે તેવી સંભાવના છે. સરકાર આ ચર્ચા દ્વારા પરીક્ષા સુધારાની દિશામાં પોતાનું દ્રષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ કરવા માંગે છે.

આજના દિવસનું સંસદીય કાર્ય માત્ર આ વિધેયક પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે. લોકસભામાં 'સુપ્રીમ કોર્ટ (જજોની સંખ્યા) સુધારા વિધેયક-2026' પણ રજૂ કરવામાં આવશે. કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ આ ખરડો રજૂ કરશે, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોની સંખ્યામાં જરૂરી ફેરફાર કરવાની જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં વધતા કેસોના ભારને ધ્યાનમાં રાખીને આ સુધારો મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સાથે જ નવા શિક્ષણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશી આજે પ્રથમ વખત પ્રશ્નકાળ દરમિયાન શિક્ષણ મંત્રાલય સંબંધિત પ્રશ્નોના જવાબ આપશે, જેના માટે મંત્રાલયના અધિકારીઓએ અગાઉથી વિગતવાર તૈયારીઓ પણ પૂર્ણ કરી છે.

કેન્દ્ર સરકારનું માનવું છે કે પરીક્ષાઓમાં પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા જાળવવી દેશના શિક્ષણતંત્ર માટે અત્યંત જરૂરી છે. 'જાહેર પરીક્ષા (ગેરરીતિ નિવારણ) સુધારા વિધેયક-2026' દ્વારા માત્ર પેપર લીક અને નકલ જેવી ગેરરીતિઓને રોકવાનો જ પ્રયાસ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પરીક્ષા વ્યવસ્થાને આધુનિક, ટેકનોલોજી આધારિત અને જવાબદાર બનાવવાનો માર્ગ પણ તૈયાર કરવામાં આવશે. સરકારને આશા છે કે આ કાયદો અમલમાં આવ્યા બાદ લાખો વિદ્યાર્થીઓનો પરીક્ષા પ્રણાલી પ્રત્યેનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે અને દેશભરમાં યોજાતી જાહેર પરીક્ષાઓ વધુ સુરક્ષિત, નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક રીતે યોજી શકાશે.