સબરસ 5 મહિનામાં 18.03 લાખ વિના ટિકિટ મુસાફરો ઝડપાયા.
ભારતીય રેલવેમાં દરરોજ લાખો લોકો મુસાફરી કરે છે. સામાન્ય નાગરિકો માટે રેલવે મુસાફરી સસ્તી અને સુવિધાજનક પરિવહન વ્યવસ્થા માનવામાં આવે છે. જોકે, માન્ય ટિકિટ વગર અથવા અનધિકૃત રીતે મુસાફરી કરતા મુસાફરો સામે રેલવે તંત્ર દ્વારા સતત ચેકિંગ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યું છે. સેન્ટ્રલ રેલવેએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ પાંચ મહિનામાં મોટા પાયે ટિકિટ ચેકિંગ અભિયાન ચલાવ્યું છે. આ અભિયાન દરમિયાન લાખો મુસાફરો નિયમભંગ કરતા ઝડપાયા છે અને તેમની પાસેથી દંડની મોટી રકમ વસૂલવામાં આવી છે.
સેન્ટ્રલ રેલવેના આંકડા અનુસાર, એપ્રિલથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન કુલ 18.03 લાખ અનધિકૃત અને વિના ટિકિટ મુસાફરીના કેસો સામે આવ્યા છે. આ આંકડો ગત વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતાં વધુ છે. એપ્રિલથી ઓગસ્ટ 2025 દરમિયાન આશરે 17.19 લાખ કેસો નોંધાયા હતા. એટલે કે આ વર્ષે રેલવેના ચેકિંગ દરમિયાન ઝડપાયેલા કેસોમાં વધારો થયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સ્ટેશનો તેમજ ટ્રેનોમાં ટિકિટ તપાસની કામગીરી વધુ સઘન બનાવવામાં આવી રહી છે અને નિયમોનું પાલન ન કરતા મુસાફરો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
વિના ટિકિટ મુસાફરીના કેસો સાથે દંડની વસૂલાતમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ગત વર્ષે એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન સેન્ટ્રલ રેલવેએ ટિકિટ સંબંધિત નિયમોના ભંગ બદલ આશરે ₹100.50 કરોડની પેનલ્ટી વસૂલ કરી હતી. જ્યારે ચાલુ વર્ષે આ જ પાંચ મહિનાના સમયગાળામાં દંડની વસૂલાત ₹140 કરોડને વટાવી ગઈ છે. એટલે કે વાર્ષિક ધોરણે દંડની વસૂલાતમાં આશરે 40 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. મોટી સંખ્યામાં ચેકિંગ અને નિયમભંગના કેસોમાં થયેલી કાર્યવાહી આ વધેલી વસૂલાત પાછળના મુખ્ય પરિબળોમાં સામેલ છે.
રેલવે દ્વારા વિના ટિકિટ મુસાફરી સામેની કાર્યવાહી વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે. મુસાફરો પાસેથી નિયમ મુજબ ભાડું અને લાગુ પડતો દંડ વસૂલવામાં આવે છે. ઉપલબ્ધ વિગતો મુજબ લઘુત્તમ દંડની રકમ અગાઉ ₹250 હતી, જેને વધારીને ₹500 કરવામાં આવી છે. દંડની રકમમાં થયેલા આ ફેરફારની સાથે ચેકિંગ અભિયાનને પણ વધુ અસરકારક બનાવવામાં આવ્યું છે. સ્ટેશનો પર પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના સ્થળો ઉપરાંત ટ્રેનોમાં પણ ટિકિટ ચેકિંગ ટીમો દ્વારા મુસાફરોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
સેન્ટ્રલ રેલવેના વિવિધ ડિવિઝનોમાંથી મુંબઈ ડિવિઝન દંડ વસૂલાતમાં સૌથી આગળ રહ્યું છે. એપ્રિલથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન મુંબઈ ડિવિઝનમાં કુલ 8.80 લાખ વિના ટિકિટ અથવા અનધિકૃત મુસાફરીના કેસો સામે આવ્યા હતા. આ કેસોમાંથી દંડ પેટે આશરે ₹58.46 કરોડની વસૂલાત કરવામાં આવી છે. મુંબઈ જેવા મોટા અને વ્યસ્ત રેલવે નેટવર્કમાં દરરોજ મોટી સંખ્યામાં મુસાફરોની અવરજવર રહેતી હોવાથી ટિકિટ ચેકિંગની કામગીરી પણ મોટા પાયે હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
આગામી તહેવારોને ધ્યાનમાં રાખીને સેન્ટ્રલ રેલવે દ્વારા ચેકિંગ અભિયાન વધુ સઘન બનાવવાની તૈયારી કરવામાં આવી છે. દિવાળી અને છઠ પૂજા જેવા તહેવારો દરમિયાન ટ્રેનોમાં મુસાફરોની સંખ્યા વધવાની સંભાવનાને જોતા મુંબઈ અને પુણે ડિવિઝનમાં મેલ, એક્સપ્રેસ, પેસેન્જર તથા સ્પેશિયલ ટ્રેનોમાં તપાસ વધારવામાં આવી રહી છે. સ્ટેશન ચેકિંગ, અચાનક તપાસ અને મેગા ટિકિટ ચેકિંગ ડ્રાઈવ જેવી કામગીરી દ્વારા ટિકિટ વિના મુસાફરીને રોકવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
રેલવે પ્રશાસન દ્વારા મુસાફરોને માન્ય ટિકિટ સાથે જ મુસાફરી કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. ટિકિટ વિના મુસાફરી કરવાથી મુસાફરને વધારાનો દંડ ભરવો પડી શકે છે અને રેલવેના નિયમો હેઠળ કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સેન્ટ્રલ રેલવેના તાજેતરના આંકડા પ્રમાણે માત્ર પાંચ મહિનામાં 18.03 લાખ કેસ અને ₹140 કરોડથી વધુની દંડ વસૂલાત થઈ છે. આગામી તહેવારો દરમિયાન પણ ટિકિટ ચેકિંગની કામગીરી ચાલુ રહેવાની હોવાથી મુસાફરો માટે મુસાફરી પહેલાં પોતાની ટિકિટ અને મુસાફરીની વિગતો યોગ્ય રીતે ચકાસવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
