સબરસ ધનતેરસે ગુજરાતમાં સોનાની ખરીદીમાં ઐતિહાસિક તેજી! ₹210 કરોડનું 150 કિલો સોનું વેચાયું, એકલા અમદાવાદમાં 80 કિલો સુધીની ધૂમ ખરીદી.
દિવાળીના પાવન પર્વ અને ધનતેરસના શુભ અવસર પર ગુજરાતભરમાં સોના-ચાંદીની ખરીદીમાં જબરદસ્ત ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. પરંપરાગત રીતે ધનતેરસના દિવસે સોનું, ચાંદી અને નવી વસ્તુઓ ખરીદવી શુભ માનવામાં આવે છે, ત્યારે આ વર્ષે પણ રાજ્યના જ્વેલરી બજારોમાં ગ્રાહકોની ભારે ભીડ ઉમટી હતી. સોના-ચાંદીના જથ્થાબંધ વેપારીઓના અંદાજ અનુસાર, ધનતેરસના દિવસે સમગ્ર ગુજરાતમાં આશરે 150 કિલો સોનાનું વેચાણ થયું હતું. આ ખરીદીનું મૂલ્ય ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન એટલે કે IBJAના બેન્ચમાર્ક દર પ્રમાણે આશરે ₹210 કરોડ જેટલું આંકવામાં આવ્યું છે. સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ રહી કે સમગ્ર રાજ્યના સોનાના વેપારમાં એકલા અમદાવાદનો હિસ્સો 60થી 80 કિલો જેટલો રહ્યો હતો. એટલે કે રાજ્યમાં વેચાયેલા કુલ સોનામાં અમદાવાદનો હિસ્સો અંદાજે 40થી 53 ટકા જેટલો રહ્યો હતો. અમદાવાદમાં થયેલી આ ખરીદીનું બેન્ચમાર્ક મૂલ્ય આશરે ₹85 કરોડથી ₹113 કરોડ વચ્ચે હોવાનું અનુમાન છે. આ આંકડાઓએ ગુજરાતના સોના-ચાંદીના બજારમાં ધનતેરસના પર્વે સર્જાયેલા ઉત્સાહને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવ્યો છે.
આ વર્ષે સોનાના ભાવમાં તાજેતરમાં નોંધાયેલા ઘટાડાએ પણ ખરીદદારોને બજાર તરફ આકર્ષવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. વર્ષ દરમિયાન સોનાના ભાવમાં ભારે તેજી જોવા મળ્યા બાદ ઊંચા સ્તરેથી કિંમતોમાં ઘટાડો નોંધાતાં અનેક ગ્રાહકોએ ખરીદી માટે આ સમયને યોગ્ય તક માન્યો હતો. IBJA દ્વારા શુક્રવારે સવારે 24 કેરેટ એટલે કે 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો બેન્ચમાર્ક ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,41,023 નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો, જે અગાઉના ગુરુવારના ભાવ કરતાં ₹2,927 ઓછો હતો. જ્યારે દાગીના બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતા 22 કેરેટ એટલે કે 916 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,29,177 નોંધાયો હતો. બીજી તરફ અમદાવાદના રિટેલ બજારમાં 24 કેરેટ સોનું આશરે ₹1,45,638 અને 22 કેરેટ સોનું આશરે ₹1,33,404 પ્રતિ 10 ગ્રામના ભાવે વેચાયું હતું. અમદાવાદ ઉપરાંત સુરત, રાજકોટ અને વડોદરા જેવા શહેરોમાં પણ જ્વેલર્સ દ્વારા તહેવાર પહેલાં એડવાન્સ બુકિંગ અને વિશેષ ખરીદી અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યા હતા. વેપારીઓએ ભાવમાં આવેલા ઘટાડાને ખરીદી માટે અનુકૂળ તક તરીકે રજૂ કરતાં ગ્રાહકોનો પ્રતિસાદ વધ્યો હતો.
સોનાના ભાવમાં આવેલા ઘટાડાની પાછળ વર્ષ દરમિયાન જોવા મળેલી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની હિલચાલ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહી છે. વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં સોનાના ભાવમાં જોરદાર તેજી જોવા મળી હતી. સેન્ટ્રલ બેન્કો દ્વારા સતત સોનાની ખરીદી, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, વ્યાજદરમાં ઘટાડાની અપેક્ષાઓ અને સલામત રોકાણ તરીકે સોનાની વધતી માંગને કારણે કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો હતો. 29 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ MCX પર સોનાના વાયદાના ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,80,779ના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યા હતા. જોકે, ત્યારબાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બદલાતી પરિસ્થિતિઓ અને રોકાણકારો દ્વારા નફારૂપી વેચવાલી કરવામાં આવતાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. ધનતેરસના દિવસે IBJAનો ₹1,41,023નો બેન્ચમાર્ક ભાવ જાન્યુઆરીના સર્વોચ્ચ સ્તર કરતાં આશરે ₹39,750 ઓછો હતો. એટલે કે સોનાના ભાવમાં આશરે 22 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ઓક્ટોબરના અંતિમ દિવસોમાં સોનાના ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1.43 લાખથી ₹1.44 લાખની આસપાસ રહ્યા હતા. આ ઘટાડાને કારણે અગાઉ ઊંચા ભાવના કારણે ખરીદી ટાળનારા ગ્રાહકો ફરી બજારમાં સક્રિય બન્યા હતા.
જોકે, ગયા વર્ષની ધનતેરસની સરખામણીએ આ વર્ષે સોનું હજુ પણ મોંઘું રહ્યું છે. 18 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ ધનતેરસના દિવસે IBJAના આંકડા અનુસાર 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,30,874 હતો. જ્યારે આ વર્ષે ધનતેરસના દિવસે તેનો ભાવ ₹1,41,023 નોંધાયો હતો. એટલે કે એક વર્ષમાં પ્રતિ 10 ગ્રામ સોનાના ભાવમાં આશરે ₹10,150નો વધારો થયો છે, જે લગભગ 7.8 ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જે પરિવારો અને રોકાણકારોએ ગયા વર્ષની ધનતેરસ દરમિયાન સોનું ખરીદ્યું હતું, તેમના રોકાણનું બજાર મૂલ્ય હાલમાં વધેલું જોવા મળી શકે છે. વર્ષ 2024 અને 2025 વચ્ચે સોનાના ભાવમાં 60 ટકાથી વધુનો ઉછાળો નોંધાયો હતો, જેના કારણે સોનામાં રોકાણ કરનારાઓને સારો ફાયદો થયો હતો. બીજી તરફ 31 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ 10 ગ્રામ સોનાની કિંમત આશરે ₹1.33 લાખની આસપાસ હતી. આમ, વર્ષ દરમિયાન સોનાના ભાવમાં ભારે વધઘટ છતાં લાંબા ગાળે સોનાની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. આ જ કારણસર સોનાને પરંપરાગત ખરીદી ઉપરાંત લાંબા ગાળાના રોકાણના વિકલ્પ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.
સોનાની સાથે ચાંદીના બજારમાં પણ ધનતેરસના દિવસે ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. જોકે, આ વર્ષે ચાંદીના ભાવમાં થયેલી વધઘટે વેપારીઓ અને રોકાણકારોનું વિશેષ ધ્યાન ખેંચ્યું છે. IBJAના આંકડા અનુસાર શુક્રવારે 999 શુદ્ધતાવાળી ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ કિલો ₹1,81,863 નોંધાયો હતો, જે અગાઉના ગુરુવાર કરતાં ₹6,019 ઓછો હતો. વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં ચાંદીના ભાવમાં પ્રતિ કિલો આશરે ₹49,000નો ઘટાડો નોંધાયો હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, ગયા વર્ષની ધનતેરસ દરમિયાન ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ કિલો આશરે ₹1,57,300 હતો, તેની સરખામણીએ આ વર્ષે ચાંદી હજુ પણ ઊંચા સ્તરે રહી છે. ચાંદીનો ઉપયોગ માત્ર ઘરેણાં અને સિક્કાઓમાં જ નહીં, પરંતુ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં પણ મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સોલાર ઊર્જા અને અન્ય ટેકનોલોજી સંબંધિત ઉદ્યોગોમાં ચાંદીની માંગ રહે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઔદ્યોગિક માંગ, રોકાણકારોની ખરીદી અને વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ ચાંદીના ભાવને અસર કરે છે. ધનતેરસના અવસર પર ચાંદીના સિક્કા, વાસણો અને અન્ય વસ્તુઓની ખરીદીમાં પણ ગ્રાહકોનો રસ જોવા મળ્યો હતો.
ગુજરાતની જેમ સમગ્ર દેશમાં પણ ધનતેરસના પર્વે સોના-ચાંદીના વેપારમાં મોટા વ્યવહાર થવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. કોન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઇન્ડિયા ટ્રેડર્સ એટલે કે CAITના અંદાજ મુજબ, ધનતેરસ દરમિયાન દેશભરમાં સોના અને ચાંદીનું આશરે ₹1 લાખ કરોડનું વેચાણ થવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી. બીજી તરફ ઓલ ઇન્ડિયા જ્વેલર્સ એન્ડ ગોલ્ડસ્મિથ ફેડરેશન એટલે કે AIJGF દ્વારા ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે જ્વેલરીના વેચાણમાં આશરે 10 ટકાનો વધારો થવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ગ્રાહકોએ સોનાના દાગીના ખરીદતી વખતે માત્ર સોનાના મૂળ ભાવને જ નહીં, પરંતુ તેના પર લાગતા અન્ય ખર્ચને પણ ધ્યાનમાં લેવા પડે છે. દાગીનાની ખરીદી પર 3 ટકા GST ઉપરાંત મેકિંગ ચાર્જિસ એટલે કે ઘડામણ ખર્ચ ચૂકવવો પડે છે. સામાન્ય રીતે ઘડામણના ખર્ચના કારણે દાગીનાની અંતિમ કિંમતમાં 8થી 20 ટકા સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. આથી IBJAના બેન્ચમાર્ક ભાવના આધારે ગણવામાં આવેલા ગુજરાતના ₹210 કરોડના સોનાના વેપાર કરતાં વાસ્તવિક રિટેલ ખર્ચ ઘણો વધારે થવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને ડિઝાઇનર જ્વેલરી અને હોલમાર્ક દાગીનાની ખરીદીમાં ગ્રાહકોને અંતિમ બિલની રકમમાં મોટો તફાવત જોવા મળી શકે છે.
એકંદરે ધનતેરસના પર્વે ગુજરાતના સોના-ચાંદીના બજારમાં ખરીદીનો જોરદાર માહોલ જોવા મળ્યો હતો. રાજ્યમાં આશરે 150 કિલો સોનાનું વેચાણ અને ₹210 કરોડના બેન્ચમાર્ક મૂલ્યના વેપારના અંદાજે જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં નવી આશા જગાવી છે. તેમાં પણ અમદાવાદમાં 60થી 80 કિલો સુધીની ખરીદીએ શહેરને રાજ્યના સૌથી મોટા સોના ખરીદી કેન્દ્ર તરીકે ફરી એકવાર સ્થાપિત કર્યું છે. સોનાના ભાવમાં તાજેતરમાં આવેલા ઘટાડા, જ્વેલર્સની એડવાન્સ બુકિંગ યોજનાઓ અને ધનતેરસની પરંપરાગત માન્યતાઓએ ગ્રાહકોને ખરીદી માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. જોકે, ગયા વર્ષની સરખામણીએ સોનું હજુ પણ મોંઘું હોવાથી સામાન્ય પરિવારો માટે ખરીદીનું બજેટ જાળવવું પડકારરૂપ રહ્યું હતું. હવે દિવાળીના બાકીના દિવસોમાં પણ સોના-ચાંદીના બજારમાં ખરીદીનો આ માહોલ કેટલો જળવાઈ રહે છે તેના પર વેપારીઓની નજર રહેશે. તહેવારોની સિઝન દરમિયાન ગ્રાહકોની વધતી માંગથી જ્વેલરી ઉદ્યોગ, વેપારીઓ અને બજારને વધુ વેગ મળવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આમ, ધનતેરસે ગુજરાતના સોના-ચાંદીના બજારમાં ખરીદીની ચમક સાથે દિવાળીના તહેવારનો ઉત્સાહ અનેકગણો વધારી દીધો હતો.
