ઈન્ડિયા તક્ષશિલા અગ્નિકાંડના સાત વર્ષ પછી પણ અધૂરો ન્યાય, 22 માસૂમોના પરિવારોમાં આજે પણ સિસ્ટમ સામે ઉગ્ર આક્રોશ.

Takshashila Fire Tragedy ને આજે સાત વર્ષ પૂર્ણ થયા છે, પરંતુ સુરત શહેરના ઇતિહાસના આ કાળા દિવસે ગુમાવાયેલા 22 માસૂમોના પરિવારો માટે સમય જાણે આજે પણ અટકી ગયો હોય તેવી સ્થિતિ છે. 24 મે 2019ના રોજ બનેલી આ ભયાનક દુર્ઘટનાએ માત્ર સુરત જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગુજરાત અને દેશને હચમચાવી દીધો હતો. સરથાણા વિસ્તારમાં આવેલા તક્ષશિલા આર્કેડના ચોથા માળે ચાલતા ક્લાસીસમાં લાગેલી આગે સેકન્ડોમાં જ વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. કાયદાકીય નિયમોનો ભંગ કરીને ઉભું કરાયેલ ડોમ સ્ટ્રક્ચર પળવારમાં આગની લપેટમાં આવી ગયું અને ક્લાસીસમાં અભ્યાસ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ જીવ બચાવવા માટે બુમાબુમ કરતા રહ્યા. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ જીવતા સળગી ગયા તો કેટલાકે બચવા માટે ચોથા માળેથી કૂદકો માર્યો અને મોતને ભેટ્યા. આજે સાત વર્ષ પછી પણ આ દ્રશ્યો પીડિત પરિવારોની આંખોમાંથી ઓઝલ થયા નથી.

સુરત શહેરમાં આજે પણ 24 મેનો દિવસ આવે એટલે લોકોના મનમાં એ ભયાનક આગની તસવીરો તાજી થઈ જાય છે. સોશિયલ મીડિયા, ટેલિવિઝન અને સમાચારપત્રોમાં ફરી એકવાર એ ઘટનાની ચર્ચા શરૂ થાય છે, પરંતુ સૌથી વધુ દુખદ બાબત એ છે કે જે પરિવારો પોતાના સંતાનો ગુમાવી ચૂક્યા છે, તેઓ આજે પણ ન્યાય માટે કોર્ટના ધક્કા ખાઈ રહ્યા છે. આ ઘટના બાદ અનેક વચનો આપવામાં આવ્યા, કડક કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાતો થઈ, સુરક્ષા નિયમોને વધુ મજબૂત બનાવવાની વાતો થઈ, પરંતુ સાત વર્ષ પછી પણ પીડિત પરિવારોને પૂર્ણ ન્યાય મળ્યો નથી.

પીડિત વાલીઓ આજે પણ ભારે આક્રોશમાં છે. તેઓનું કહેવું છે કે ઘટનાના સમયે શહેરના મોટા મોટા નેતાઓ, કોર્પોરેટરો, ધારાસભ્યો, સાંસદો અને અધિકારીઓ તેમના ઘરે સહાનુભૂતિ દર્શાવવા માટે દોડી આવ્યા હતા. કેમેરા સામે આંસુ વહાવનારા અને “દોષિતોને છોડવામાં નહીં આવે” જેવા નિવેદનો આપનારા ઘણા નેતાઓ આજે સાત વર્ષ બાદ પીડિત પરિવારોને યાદ પણ કરતા નથી. વાલીઓએ આક્રોશ સાથે જણાવ્યું કે ચૂંટણીના સમયે લોકોની વચ્ચે જઈને સંવેદનાની વાતો કરનાર નેતાઓએ ઘટના બાદ ફરી ક્યારેય તેમની હાલત પૂછવાની તસ્દી લીધી નથી.

એક પીડિત પિતાએ ભાવુક અવાજમાં કહ્યું કે, “અમારા બાળકો તો પાછા આવવાના નથી, પરંતુ ઓછામાં ઓછું દોષિતોને સજા મળે એ જ અમારી લડાઈ છે. અમે સાત વર્ષથી કોર્ટના ચક્કર મારી રહ્યા છીએ. દર વખતે નવી તારીખ મળે છે, પણ ન્યાય હજુ પણ દૂર છે.” અનેક વાલીઓએ જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં સરકારે મોટી મોટી જાહેરાતો કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં કેસની ગંભીરતા રાજકીય અને વહીવટી સ્તરે ધીમે ધીમે ઓછી થતી ગઈ.

આ અગ્નિકાંડમાં કુલ 22 બાળકોના મોત થયા હતા. તેમાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓ ખૂબ જ હોશિયાર હતા અને પોતાના ભવિષ્યના સપના લઈને ક્લાસીસમાં અભ્યાસ કરવા જતા હતા. કોઈ ડોક્ટર બનવા માંગતું હતું, કોઈ એન્જિનિયર, તો કોઈ પોતાના પરિવારનું ગૌરવ વધારવાના સપના જોઈ રહ્યું હતું. પરંતુ એક ગેરકાયદેસર ડોમ સ્ટ્રક્ચર, સુરક્ષા નિયમોની અવગણના અને બેદરકારીના કારણે આ બધા સપનાઓ આગમાં ખાખ થઈ ગયા.

ઘટનાની તપાસ દરમિયાન સામે આવ્યું હતું કે તક્ષશિલા આર્કેડમાં ફાયર સેફ્ટીના નિયમોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હતું. બિલ્ડિંગમાં પૂરતી ઇમરજન્સી એક્ઝિટ નહોતી, આગ બુઝાવવાના સાધનો કાર્યરત નહોતા અને ચોથા માળે ગેરકાયદેસર રીતે ડોમ સ્ટ્રક્ચર ઉભું કરવામાં આવ્યું હતું. આગ લાગ્યા બાદ વિદ્યાર્થીઓ પાસે બહાર નીકળવાનો કોઈ સુરક્ષિત માર્ગ નહોતો. પરિણામે ગભરાયેલા વિદ્યાર્થીઓએ જીવ બચાવવા માટે ઉપરથી કૂદકો મારવાનો નિર્ણય લીધો અને અનેક વિદ્યાર્થીઓએ જીવ ગુમાવ્યો.

આ ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યમાં ખાનગી ટ્યુશન ક્લાસીસ અને કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગોની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને મોટા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા હતા. ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે અનેક શહેરોમાં ફાયર સેફ્ટી ચેકિંગ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. ગેરકાયદેસર બાંધકામો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી અને અનેક સંસ્થાઓને નોટિસ આપવામાં આવી હતી. પરંતુ પીડિત પરિવારોનું કહેવું છે કે આ બધું થોડા સમય માટે જ રહ્યું. આજે પણ અનેક જગ્યાએ સુરક્ષા નિયમોની અવગણના થઈ રહી છે.

વાલીઓએ ખાસ કરીને એ મુદ્દે આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો કે કેસમાં સંડોવાયેલા 14 જેટલા આરોપીઓ હજુ પણ બહાર છે. પરિવારોનું કહેવું છે કે જો સામાન્ય માણસ સામે ગુનો થાય તો પોલીસ ઝડપથી કાર્યવાહી કરે છે, પરંતુ જ્યારે પૈસાદાર લોકો અથવા પ્રભાવશાળી તત્વો સંડોવાયેલા હોય ત્યારે કેસ વર્ષો સુધી ખેંચાય છે. આ જ કારણ છે કે આજે પણ પીડિત પરિવારોને સિસ્ટમ પ્રત્યે ભારે અસંતોષ છે.

એક માતાએ રડતા રડતા કહ્યું કે, “દર વર્ષે 24 મે આવે છે ત્યારે અમારા ઘરમાં ફરી શોક છવાઈ જાય છે. લોકો માટે આ માત્ર એક સમાચાર હોઈ શકે, પરંતુ અમારા માટે તો આખી જિંદગીનો ઘા છે.” અનેક પરિવારો આજે પણ પોતાના સંતાનોના રૂમ, પુસ્તકો અને યાદોને જાળવી રાખીને જીવતા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. ઘણા માતા-પિતા માનસિક આઘાતમાંથી આજે પણ સંપૂર્ણપણે બહાર આવી શક્યા નથી.

સામાજિક કાર્યકરોનું માનવું છે કે તક્ષશિલા અગ્નિકાંડ માત્ર એક અકસ્માત નહોતો, પરંતુ સિસ્ટમની નિષ્ફળતાનું ભયાનક ઉદાહરણ હતો. ગેરકાયદેસર બાંધકામ, ભ્રષ્ટાચાર, નિયમોની અવગણના અને તંત્રની બેદરકારીના કારણે 22 માસૂમોના જીવ ગયા હતા. જો સમયસર યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોત તો કદાચ આ દુર્ઘટના અટકાવી શકાય તેમ હતી.

આ ઘટનાએ દેશભરમાં કોચિંગ સેન્ટરો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સુરક્ષાને લઈને ચર્ચા જગાવી હતી. ઘણા શહેરોમાં તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે અનેક ક્લાસીસ અને સંસ્થાઓ ફાયર સેફ્ટીના નિયમો વગર ચાલી રહી હતી. વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા કરતાં નફાને વધુ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી હતી. તક્ષશિલા અગ્નિકાંડ બાદ થોડા સમય માટે કડકાઈ જોવા મળી હતી, પરંતુ હવે ફરી ઘણા વિસ્તારોમાં જૂની સ્થિતિ પાછી આવી રહી હોવાના આક્ષેપો થાય છે.

પીડિત પરિવારોનું કહેવું છે કે તેમને માત્ર આર્થિક સહાય કે સંવેદના નહીં પરંતુ વાસ્તવિક ન્યાય જોઈએ છે. તેઓ માંગ કરી રહ્યા છે કે કેસની ઝડપી સુનાવણી કરવામાં આવે અને જવાબદારોને કડક સજા આપવામાં આવે જેથી ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ ફરી ન બને. વાલીઓએ એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે સિસ્ટમ ધીમે ધીમે આ ઘટનાને ભૂલાવી દેવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, પરંતુ તેઓ પોતાના બાળકો માટેની ન્યાયની લડાઈ ચાલુ રાખશે.

આજે સાત વર્ષ બાદ પણ સુરતના લોકો માટે તક્ષશિલા અગ્નિકાંડ માત્ર એક દુર્ઘટના નથી, પરંતુ એક એવો ઘા છે જે હજુ ભરાયો નથી. શહેરના અનેક લોકો માને છે કે આ ઘટનાએ શાસન, વહીવટ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની પોલ ખોલી દીધી હતી. લોકો હજુ પણ પૂછે છે કે જો નિયમોનું પાલન થયું હોત તો શું 22 બાળકોના જીવ બચી શક્યા હોત?

રાજકીય રીતે પણ આ મુદ્દો સમયાંતરે ચર્ચામાં આવતો રહ્યો છે. વિપક્ષ પક્ષો સરકાર પર નિશાન સાધતા રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર દ્વારા સમયાંતરે કાર્યવાહી અને સુધારાઓની વાત કરવામાં આવી છે. છતાં પીડિત પરિવારો માટે આ બધું અધૂરું લાગે છે કારણ કે તેમના માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો દોષિતોને સજા અને ન્યાયનો છે.

24 મેનો દિવસ આજે પણ સુરત માટે દુઃખ, આક્રોશ અને આત્મમંથનનો દિવસ બની રહ્યો છે. તક્ષશિલા અગ્નિકાંડમાં ગુમાવાયેલા 22 માસૂમોના પરિવારો આજે પણ એક જ સવાલ પૂછે છે — “અમારા બાળકોનો શું વાંક હતો?” આ સવાલનો જવાબ કદાચ કોઈ પાસે નથી, પરંતુ ન્યાયની આશા સાથે તેઓ હજુ પણ સિસ્ટમ સામે પોતાની લડાઈ લડી રહ્યા છે.