હેલ્થ ગુજરાત સરકારની આદિવાસી પરિવારોને ‘સંજીવની’ ભેટ: ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ અને રોબોટિક સર્જરીનો ખર્ચ હવે સરકાર ઉઠાવશે.
ગુજરાત સરકારે રાજ્યના અનુસૂચિત જનજાતિ (આદિવાસી) સમુદાયના લોકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ નિર્ણય લીધો છે. ગંભીર બીમારીઓથી પીડાતા અને મોંઘી સારવારનો ખર્ચ ઉઠાવવામાં અસમર્થ એવા આદિવાસી દર્દીઓને હવે આધુનિક તબીબી સારવાર સરળતાથી મળી શકશે. રાજ્ય સરકારે વર્ષ 2026-27થી નવી યોજના શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેમાં કિડની, લીવર, હૃદય અને પેનક્રિયાઝ જેવા મહત્વપૂર્ણ અંગોના ટ્રાન્સપ્લાન્ટ તેમજ રોબોટિક સર્જરી જેવી અદ્યતન સારવાર માટે આર્થિક સહાય આપવામાં આવશે.
મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્ય સરકારે આદિજાતિ પરિવારોના આરોગ્ય સુરક્ષા માટે આ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. આ યોજના હેઠળ એવા દર્દીઓને મોટી રાહત મળશે, જેઓ ગંભીર બીમારીઓના કારણે જીવન અને મૃત્યુ વચ્ચે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હોય પરંતુ આર્થિક મર્યાદાઓને કારણે યોગ્ય સારવાર મેળવી શકતા ન હોય. આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ દ્વારા આ યોજનાને વહીવટી મંજૂરી આપવામાં આવી છે અને પ્રથમ તબક્કા માટે રૂ. 2 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ નવી યોજનાનું નામ ‘રાજ્યના અનુસૂચિત જનજાતિ સમુદાયના દર્દીઓને કિડની, લીવર, હૃદય અને પેનક્રિયાઝ વગેરેના અંગ પ્રત્યારોપણ તથા રોબોટિક શસ્ત્રક્રિયા માટે સહાય યોજના’ રાખવામાં આવ્યું છે. આ યોજના અંતર્ગત ગંભીર રોગોથી પીડાતા આદિવાસી દર્દીઓને ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ અને આધુનિક ટેકનોલોજી આધારિત સર્જરી માટે જરૂરી નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે.
યોજનાના અમલીકરણની મુખ્ય જવાબદારી અમદાવાદ સ્થિત **ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કિડની ડિસીઝ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (IKDRC)**ને સોંપવામાં આવી છે. આ સંસ્થા નોડલ એજન્સી તરીકે કામગીરી કરશે અને દર્દીઓની સારવાર, મંજૂરી પ્રક્રિયા તથા સહાયના વિતરણની દેખરેખ રાખશે. દર્દીઓને યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે સૌપ્રથમ IKDRCનો સંપર્ક કરવો જરૂરી રહેશે.
આ યોજનાની વિશેષ બાબત એ છે કે દર્દીને મળતી આયુષ્માન ભારત PMJAY અથવા મા-આયુષ્માન કાર્ડની સહાય બાદ બાકી રહેતો ખર્ચ રાજ્ય સરકાર ભોગવશે. એટલે કે, જો સારવારનો કુલ ખર્ચ આયુષ્માન યોજનાની મર્યાદા કરતાં વધારે થાય તો વધારાની રકમ આ નવી યોજના હેઠળ ચૂકવવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો IKDRCમાં ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટનો ખર્ચ રૂ. 6 લાખ થાય અને PMJAY હેઠળ રૂ. 3 લાખની સહાય મળે તો બાકી રહેલા રૂ. 3 લાખ રાજ્ય સરકારની યોજના હેઠળ ચૂકવવામાં આવશે.
ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવારના કિસ્સામાં પણ સરકાર દ્વારા ચોક્કસ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જો ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવારનો ખર્ચ વધુ હોય તો પણ સહાયની ગણતરી સરકારી હોસ્પિટલના નક્કી કરાયેલા દર મુજબ કરવામાં આવશે. આથી સારવારમાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહેશે અને જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને યોગ્ય સહાય મળી શકશે.
યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે લાભાર્થી ગુજરાતના અનુસૂચિત જનજાતિ સમુદાયના હોવા જોઈએ અને તેમની પાસે સત્તાવાર જાતિ પ્રમાણપત્ર હોવું જરૂરી રહેશે. ઉપરાંત દર્દી પાસે PMJAY અથવા મા-આયુષ્માન કાર્ડ હોવું પણ ફરજિયાત છે. IKDRCની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સમિતિ દ્વારા દર્દીની તબીબી સ્થિતિની તપાસ કર્યા બાદ જ સહાય મંજૂર કરવામાં આવશે.
રાજ્ય સરકારે યોજનામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે તે માટે ખાસ વ્યવસ્થા પણ કરી છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા ઓનલાઈન માધ્યમથી હાથ ધરવામાં આવશે અને નાણાકીય સહાય DBT (ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર) અથવા અન્ય નિર્ધારિત પદ્ધતિ દ્વારા આપવામાં આવશે. સાથે જ સમયાંતરે સોશિયલ ઓડિટ અને થર્ડ પાર્ટી વેરિફિકેશન દ્વારા યોજનાની કામગીરીની ચકાસણી કરવામાં આવશે.
આ યોજના આદિવાસી સમાજના અનેક પરિવારો માટે જીવનદાયી સાબિત થશે. મોંઘી સારવારના કારણે જે દર્દીઓ સારવારથી વંચિત રહી જતા હતા, તેમને હવે નવી આશા મળશે. રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયથી અનુસૂચિત જનજાતિના લોકોને ગંભીર બીમારીઓ સામે એક મજબૂત આરોગ્ય સુરક્ષા કવચ મળશે અને આધુનિક તબીબી સુવિધાઓ સુધી તેમની પહોંચ વધુ સરળ બનશે.
