મારું ગુજરાત દિવાળી પહેલા કેન્દ્ર સરકારની મોટી ભેટ, કર્મચારીઓના VDAમાં મોટો વધારો.
દિવાળીના તહેવારો પહેલા કેન્દ્ર સરકારે દેશના લાખો શ્રમિકો અને કામદારો માટે રાહતરૂપ નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા કેન્દ્રીય ક્ષેત્ર હેઠળ કામ કરતા કર્મચારીઓ માટે વેરિયેબલ મોંઘવારી ભથ્થું એટલે કે VDAમાં નોંધપાત્ર સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ સુધારો 1 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવ્યો છે. VDAમાં થયેલા વધારાના પરિણામે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા શ્રમિકોના લઘુત્તમ વેતન દરમાં પણ વધારો થયો છે. ખાસ કરીને બાંધકામ, ઔદ્યોગિક અને કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા કામદારોને આ નિર્ણયથી સીધો લાભ મળવાનો છે. તહેવારોની સિઝન દરમિયાન સરકારના આ નિર્ણયને શ્રમિક વર્ગ માટે આર્થિક રાહતરૂપ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
હવે સવાલ એ છે કે VDA એટલે શું અને તેમાં વધારો શા માટે કરવામાં આવે છે? વેરિયેબલ ડિયરન્સ એલાઉન્સ એટલે કે ચલ મોંઘવારી ભથ્થું મોંઘવારી સાથે સીધું જોડાયેલું મહત્વપૂર્ણ આર્થિક ઘટક છે. બજારમાં ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓના ભાવમાં વધારો થાય ત્યારે તેની અસર કામદારોની ખરીદશક્તિ પર પડે છે. આ અસરને ધ્યાનમાં રાખીને લઘુત્તમ વેતનને સમયાંતરે સુધારવામાં આવે છે. સરકાર દ્વારા સામાન્ય રીતે દર છ મહિને મોંઘવારીના આંકડા અને ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંકના આધારે VDAમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે. આ વખતે પણ ઔદ્યોગિક કામદારો માટેના સરેરાશ ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક એટલે કે CPI-IWમાં થયેલા ફેરફારને ધ્યાનમાં રાખીને નવા દર નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
શ્રમ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત શ્રમ બ્યુરો દ્વારા 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ જાહેર કરવામાં આવેલા આદેશ અનુસાર 30 જૂન 2026ના રોજ CPI-IWનો સૂચકાંક 424.80 હતો, જે વધીને 431.42 થયો છે. એટલે કે સૂચકાંકમાં 6.62 પોઈન્ટનો વધારો નોંધાયો છે. મોંઘવારીના આ વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને VDAમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. નવા સુધારેલા દરો 1 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ મોંઘવારીની અસર સામે કામદારોના લઘુત્તમ વેતનનું રક્ષણ કરવાનો અને તેમની આવકને વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિ સાથે સુસંગત રાખવાનો છે.
બાંધકામ અને જાળવણી ક્ષેત્રમાં કામ કરતા શ્રમિકો માટે પણ નવા લઘુત્તમ વેતન દર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ ક્ષેત્રમાં રસ્તા, રનવે, ઈમારતોનું બાંધકામ તેમજ ભૂગર્ભ ઈલેક્ટ્રિકલ કેબલ, ટેલિફોન અને સંદેશાવ્યવહારની લાઈનો, પાણી પુરવઠાની પાઈપલાઈન અને ગટર વ્યવસ્થા નાખવા જેવા કામોનો સમાવેશ થાય છે. નવા દર મુજબ ક્ષેત્ર Aમાં અકુશળ કામદાર માટે પ્રતિદિન ₹840, ક્ષેત્ર Bમાં ₹704 અને ક્ષેત્ર Cમાં ₹565 લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. અર્ધકુશળ અથવા અકુશળ સુપરવાઇઝરી શ્રેણીમાં ક્ષેત્ર A માટે ₹933, B માટે ₹794 અને C માટે ₹661 પ્રતિદિનનો દર રહેશે.
કુશળ અને કારકુની શ્રેણીના કામદારો માટે ક્ષેત્ર Aમાં પ્રતિદિન ₹1024, ક્ષેત્ર Bમાં ₹933 અને ક્ષેત્ર Cમાં ₹794નો દર નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ઉચ્ચ કુશળ શ્રેણીમાં ક્ષેત્ર Aના કામદારોને પ્રતિદિન ₹1111, ક્ષેત્ર Bમાં ₹1024 અને ક્ષેત્ર Cમાં ₹933 લઘુત્તમ વેતન મળશે. આ દરો દર્શાવે છે કે કામદારની કુશળતા તેમજ તેના કાર્યક્ષેત્રના આધારે વેતનમાં તફાવત રાખવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને ઉચ્ચ કુશળ શ્રેણીના કામદારો માટે ક્ષેત્ર Aમાં પ્રતિદિન ₹1111નો દર સૌથી વધુ છે.
કૃષિ ક્ષેત્રમાં શારીરિક શ્રમ કરતા કામદારોને પણ આ સુધારાનો લાભ મળશે. કૃષિ ક્ષેત્ર માટે પણ કામદારની કૌશલ્ય શ્રેણી અને ક્ષેત્રના આધારે નવા લઘુત્તમ વેતન દર નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. અકુશળ કૃષિ કામદારો માટે ક્ષેત્ર Aમાં પ્રતિદિન ₹537, ક્ષેત્ર Bમાં ₹491 અને ક્ષેત્ર Cમાં ₹486નો દર રહેશે. અર્ધકુશળ અથવા અકુશળ સુપરવાઇઝરી શ્રેણીમાં આ દર અનુક્રમે ₹587, ₹539 અને ₹496 છે. કુશળ અથવા કારકુની શ્રેણીમાં ક્ષેત્ર A માટે ₹637, B માટે ₹587 અને C માટે ₹538 પ્રતિદિનનો દર નક્કી થયો છે. જ્યારે ઉચ્ચ કુશળ કૃષિ કામદારો માટે ક્ષેત્ર Aમાં ₹705, ક્ષેત્ર Bમાં ₹655 અને ક્ષેત્ર Cમાં ₹587 પ્રતિદિનનો દર રહેશે.
આ રીતે 1 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવેલા VDA સુધારાથી કેન્દ્રીય ક્ષેત્ર હેઠળ આવતાં વિવિધ કામદારોના લઘુત્તમ વેતનમાં વધારો થયો છે. દિવાળી જેવા મોટા તહેવાર પહેલાં થયેલો આ ફેરફાર શ્રમિક પરિવારો માટે આવકમાં વધારો કરનારો બની શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક લાભ કામદારની કૌશલ્ય શ્રેણી, કાર્યક્ષેત્ર અને લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર નક્કી થશે. સરકાર દ્વારા મોંઘવારીના આંકડા આધારે સમયાંતરે VDAમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે જેથી કામદારોની આવક પર વધતી કિંમતોની અસરને સંતુલિત કરી શકાય. હાલના સુધારા સાથે બાંધકામ અને કૃષિ ક્ષેત્રના લાખો કામદારો માટે નવા લઘુત્તમ વેતન દર અમલમાં આવ્યા છે અને તહેવારોની સિઝન પહેલાં આ નિર્ણય શ્રમિક વર્ગ માટે મહત્વપૂર્ણ આર્થિક ફેરફાર તરીકે સામે આવ્યો છે.
