મારું શહેર ધારપુર મેડિકલ કોલેજમાં આગની આપત્તિ સામે બચાવ કામગીરીની મોકડ્રિલ યોજાઈ.

ચોથા માળે આગ લાગ્યાની કૃત્રિમ પરિસ્થિતિ સર્જી બચાવ અને રાહત કામગીરીનું પ્રદર્શન SDRF, ફાયર વિભાગ, પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગની ટીમોએ સંયુક્ત રીતે આપત્તિ સામેની તૈયારી ચકાસી

પાટણ જિલ્લાના ધારપુર મેડિકલ કોલેજ ખાતે આગ જેવી આકસ્મિક આપત્તિ દરમિયાન તાત્કાલિક બચાવ અને રાહત કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી વિશેષ મોકડ્રિલનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પાટણની ડિઝાસ્ટર મામલતદાર કચેરી અને મડાણાની રાજ્ય આપત્તિ પ્રતિભાવ દળ એટલે કે SDRFની ટીમ દ્વારા સંયુક્ત રીતે આ મોકડ્રિલ યોજવામાં આવી હતી. હોસ્પિટલ અને મેડિકલ કોલેજ જેવા સંવેદનશીલ સ્થળોએ આગની ઘટના સર્જાય ત્યારે દર્દીઓ, તબીબી કર્મચારીઓ અને અન્ય લોકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવાની વ્યવસ્થા અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ હોય છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને ધારપુર મેડિકલ કોલેજમાં વિવિધ વિભાગોની હાજરીમાં આગની કટોકટી જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી કરી બચાવ કામગીરીનું પ્રાયોગિક નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું.

મોકડ્રિલ દરમિયાન ધારપુર મેડિકલ કોલેજના ચોથા માળે આગ લાગી હોવાની કૃત્રિમ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરિસ્થિતિમાં આગને કારણે બિલ્ડિંગની અંદર લોકો ફસાઈ ગયા હોય તો તેમને કેવી રીતે સુરક્ષિત બહાર કાઢવા તે અંગે બચાવ કામગીરીનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. SDRF અને ફાયર વિભાગની ટીમોએ સંયુક્ત રીતે કામગીરી હાથ ધરી હતી. આગ જેવી કટોકટીમાં ઊંચા માળે ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે ઝડપી નિર્ણય, યોગ્ય સાધનો અને તાલીમબદ્ધ કર્મચારીઓ વચ્ચે સંકલન જરૂરી બને છે. મોકડ્રિલ દરમિયાન આવી પરિસ્થિતિમાં બચાવ ટીમોએ કઈ રીતે કામગીરી કરવી તે અંગેનું નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું.

આગની કૃત્રિમ ઘટનામાં ફસાયેલા વ્યક્તિઓને બચાવ ટીમો દ્વારા સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી કરવામાં આવી હતી. બચાવ કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓને તાત્કાલિક પ્રાથમિક સારવાર પૂરી પાડવાની પ્રક્રિયાનું પણ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. આગની ઘટના દરમિયાન ધુમાડો, ગભરાટ અથવા અન્ય કારણોસર લોકોને તબીબી સહાયની જરૂર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં બચાવ ટીમો અને આરોગ્ય વિભાગ વચ્ચે યોગ્ય સંકલન હોય તો અસરગ્રસ્તોને સમયસર સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય છે. મોકડ્રિલમાં બચાવ અને પ્રાથમિક સારવારની પ્રક્રિયાને એકસાથે આવરી લેવામાં આવી હતી, જેથી આપત્તિના સમયે જરૂરી કામગીરીનો પ્રાયોગિક અભ્યાસ થઈ શકે.

આ મોકડ્રિલમાં ફાયર વિભાગ, આરોગ્ય વિભાગ, પોલીસ વિભાગ, SDRF અને ધારપુર મેડિકલ કોલેજના સ્ટાફે સક્રિય ભાગ લીધો હતો. દરેક વિભાગની અલગ જવાબદારી હોવા છતાં આપત્તિ દરમિયાન તમામ વિભાગોએ એકબીજાના સંકલનમાં કામગીરી કરવી જરૂરી હોય છે. ફાયર વિભાગ આગની પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવાની અને બચાવ કામગીરીની જવાબદારી સંભાળે છે, જ્યારે SDRFની ટીમ જોખમી પરિસ્થિતિમાં ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવામાં મદદરૂપ બને છે. આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા અસરગ્રસ્તોને તબીબી સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે અને પોલીસ વિભાગ સ્થળ પર સુરક્ષા તથા વ્યવસ્થા જાળવવામાં સહયોગ આપે છે. મોકડ્રિલ દ્વારા આ તમામ વિભાગો વચ્ચેના સંકલન અને ઝડપી પ્રતિસાદની તૈયારી ચકાસવામાં આવી હતી.

હોસ્પિટલ અને મેડિકલ કોલેજ જેવા સ્થળોએ આગની આપત્તિ સામેની તૈયારીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આવા સ્થળોએ દર્દીઓ ઉપરાંત તેમના સ્વજનો, તબીબો, નર્સિંગ સ્ટાફ, વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય કર્મચારીઓની હાજરી હોય છે. ખાસ કરીને ચાલવામાં અસમર્થ દર્દીઓ અથવા તાત્કાલિક સારવાર હેઠળ રહેલા લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી પડકારજનક બની શકે છે. તેથી આગ જેવી ઘટના બને તે પહેલાં જ બચાવ કામગીરીનું આયોજન અને તાલીમ જરૂરી છે. ધારપુર મેડિકલ કોલેજમાં યોજાયેલી મોકડ્રિલ દ્વારા આપત્તિના સમયે ગભરાટને બદલે યોગ્ય પ્રક્રિયા અનુસરીને કામગીરી કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. આવી તાલીમથી કર્મચારીઓને કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં પોતાની જવાબદારીઓ સમજવામાં મદદ મળે છે.

પાટણની ડિઝાસ્ટર મામલતદાર કચેરી અને SDRFની ટીમ દ્વારા યોજાયેલી આ મોકડ્રિલનો મુખ્ય હેતુ આગ જેવી આપત્તિ દરમિયાન જાનમાલનું નુકસાન ઘટાડવાનો હતો. આ ઉપરાંત બચાવ કામગીરીને વધુ સુદૃઢ બનાવવી, વિવિધ વિભાગોની તત્પરતા ચકાસવી અને તેમની વચ્ચે પરસ્પર સંકલન વધારવું પણ આ આયોજનના મહત્ત્વપૂર્ણ ઉદ્દેશ હતા. કોઈ પણ આપત્તિ સર્જાય ત્યારે શરૂઆતની મિનિટોમાં લેવાયેલા નિર્ણયો અને બચાવ ટીમોનો ઝડપી પ્રતિસાદ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. નિયમિત મોકડ્રિલ દ્વારા બચાવ પ્રક્રિયામાં રહેલી સંભવિત મુશ્કેલીઓ ઓળખી શકાય છે અને ભવિષ્યમાં વધુ અસરકારક કામગીરી માટે જરૂરી તૈયારીઓ કરી શકાય છે. આ પ્રકારના પ્રાયોગિક અભ્યાસથી આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અંગે જાગૃતિ વધારવામાં પણ મદદ મળે છે.

ધારપુર મેડિકલ કોલેજ ખાતે યોજાયેલી મોકડ્રિલમાં ચોથા માળે આગ લાગ્યાની પરિસ્થિતિથી લઈને ફસાયેલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા અને પ્રાથમિક સારવાર આપવા સુધીની વિવિધ પ્રક્રિયાઓનું નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમગ્ર આયોજન દરમિયાન ફાયર વિભાગ, પોલીસ વિભાગ, આરોગ્ય વિભાગ, SDRF અને મેડિકલ કોલેજના સ્ટાફે પરસ્પર સંકલન સાથે કામગીરી કરી હતી. નોંધનીય છે કે આ વાસ્તવિક આગની ઘટના નહીં, પરંતુ આપત્તિ સામેની તૈયારીઓ ચકાસવા માટે યોજાયેલી મોકડ્રિલ હતી. પાટણ જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા હાથ ધરાયેલી આ કામગીરીનો હેતુ ભવિષ્યમાં આગ જેવી કોઈ કટોકટી સર્જાય ત્યારે સંબંધિત વિભાગો ઝડપથી અને અસરકારક રીતે કામગીરી કરી શકે તે માટેની તૈયારી સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો.

અહેવાલ પ્રકાશ રાવલ પાટણ