મારું શહેર કાલાવડમાં ભેળસેળયુક્ત દૂધનો પર્દાફાશ: 6 નમૂના સબ-સ્ટાન્ડર્ડ, 7 છાત્રાલયોને નોટિસ.
જામનગર, તા. 22 સપ્ટેમ્બર: જામનગર જિલ્લામાં ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને સલામતીને લઈને ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર દ્વારા તપાસ અને કાર્યવાહી વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે. આરોગ્ય મંત્રીશ્રી તેમજ કમિશ્નર ઓફ ફૂડ સેફ્ટીના માર્ગદર્શન હેઠળ જામનગર ફૂડ વિભાગની ટીમ દ્વારા રાજકોટ રેન્જની ટીમ સાથે મળીને વિવિધ સ્થળોએ ચેકિંગ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન કાલાવડ તાલુકાના હરીપર (મેવાસા) ગામમાંથી શંકાસ્પદ દૂધના કુલ 6 નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા. અલગ-અલગ 6 વ્યક્તિઓ પાસેથી લેવામાં આવેલા આ નમૂનાઓને લેબોરેટરી તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. તપાસના પરિણામોએ દૂધની ગુણવત્તા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
ફૂડ વિભાગની ટીમ દ્વારા લેવામાં આવેલા તમામ 6 દૂધના નમૂનાઓની લેબોરેટરીમાં વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી તપાસ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન આ નમૂનાઓમાં દૂધના પાવડર ઉપરાંત ફોરેન ફેટ અને વનસ્પતિની હાજરી મળી આવી હોવાનું તંત્ર દ્વારા જણાવાયું છે. ખાદ્ય પદાર્થમાં નિર્ધારિત ગુણવત્તા અને ધોરણોનું પાલન ન થતું હોવાનું સામે આવતા લેબોરેટરી દ્વારા તમામ 6 નમૂનાઓને “સબ-સ્ટાન્ડર્ડ” જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ પરિણામ બાદ ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ અને ગુણવત્તાના ધોરણો અંગે ફરી એકવાર સવાલો ઉભા થયા છે. દૂધ રોજિંદા જીવનમાં મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવાતું હોવાથી તેની ગુણવત્તા જાળવવી જાહેર આરોગ્યની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
લેબોરેટરી રિપોર્ટના આધારે ફૂડ વિભાગ દ્વારા સંબંધિત 6 વ્યક્તિઓ સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહીનો હેતુ માત્ર ભેળસેળયુક્ત અથવા ગુણવત્તા ધોરણોનું પાલન ન કરતા ખાદ્ય પદાર્થોના વેચાણને રોકવાનો જ નહીં, પરંતુ ખાદ્ય વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા લોકોને નિયમોનું પાલન કરવા માટે પણ જાગૃત કરવાનો છે. દૂધમાં ભેળસેળ થવાથી ગ્રાહકોને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદનના નામે અયોગ્ય ખાદ્ય પદાર્થ મળવાની શક્યતા રહે છે. તેથી ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ દ્વારા આવા કિસ્સાઓમાં નમૂના લેવાની અને લેબોરેટરી તપાસ કરાવવાની કાર્યવાહી મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
આ કાર્યવાહી સાથે જામનગર ફૂડ વિભાગે છાત્રાલયો અને હોસ્ટેલના રસોડાઓમાં પણ વિશેષ તપાસ હાથ ધરી છે. તા. 14 સપ્ટેમ્બર, 2026થી વિવિધ છાત્રાલયોના રસોડાઓની ચકાસણી માટે સ્પેશ્યલ ડ્રાઇવ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ અભિયાન હેઠળ અત્યાર સુધીમાં કુલ 12 છાત્રાલયોના રસોડાઓની તપાસ કરવામાં આવી છે. તપાસ દરમિયાન ખાદ્ય સુરક્ષા સંબંધિત નિયમો, રસોડાની સ્વચ્છતા, ખાદ્ય પદાર્થોના સંગ્રહ અને જરૂરી કાયદાકીય પરવાનગીઓ સહિતના મુદ્દાઓની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. જ્યાં નિયમોના પાલનમાં સુધારાની જરૂરિયાત જણાઈ ત્યાં સ્થળ પર જરૂરી સુધારા કરાવવા માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી હોવાનું તંત્રએ જણાવ્યું છે.
12 છાત્રાલયોની તપાસ દરમિયાન કુલ 7 સંચાલકોને કાયદા મુજબ જરૂરી લાયસન્સ અથવા રજીસ્ટ્રેશન મેળવવા માટે નોટિસ આપવામાં આવી છે. ખાદ્ય પદાર્થોનો વ્યવસાય અથવા રસોડું ચલાવતા સંચાલકો માટે સંબંધિત કાયદા હેઠળ જરૂરી લાયસન્સ અથવા રજીસ્ટ્રેશન મેળવવું ફરજિયાત છે. ખાસ કરીને છાત્રાલય અને હોસ્ટેલમાં મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ માટે દરરોજ ભોજન તૈયાર થતું હોવાથી રસોડાની સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા જાળવવાની જવાબદારી વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ખાદ્ય પદાર્થોના સંગ્રહથી લઈને રસોઈ બનાવવાની પ્રક્રિયા અને પીરસવામાં આવતા ભોજન સુધી સ્વચ્છતા જળવાય તે માટે નિયમોનું પાલન જરૂરી છે.
ફૂડ વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે છાત્રાલય, હોસ્ટેલ, કેન્ટીન કે પીજીના રસોડાઓની તપાસ આવનારા સમયમાં પણ ચાલુ રહેશે. તેથી આવા તમામ સ્થળોના સંચાલકોએ સમયસર કાયદા મુજબનું લાયસન્સ અથવા રજીસ્ટ્રેશન મેળવી લેવું અને ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. રસોડામાં સ્વચ્છતા જાળવવી, ખાદ્ય પદાર્થોને યોગ્ય રીતે સંગ્રહિત કરવા, બિનજરૂરી ભેળસેળ ટાળવી અને કાયદાકીય ધોરણોનું પાલન કરવું સંચાલકોની જવાબદારી રહેશે. તંત્ર દ્વારા વેપારીઓ અને ખાદ્ય વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા લોકોને સત્વરે જરૂરી લાયસન્સ-રજીસ્ટ્રેશન મેળવીને નિયમો અનુસાર વ્યવસાય કરવાની યાદી આપવામાં આવી છે.
આમ, કાલાવડ તાલુકાના હરીપર (મેવાસા) ગામમાંથી લેવાયેલા 6 શંકાસ્પદ દૂધના નમૂનાઓ લેબોરેટરી તપાસમાં સબ-સ્ટાન્ડર્ડ જાહેર થતાં જામનગર જિલ્લામાં ખાદ્ય ભેળસેળ સામેની કાર્યવાહીનું મહત્વ ફરી સામે આવ્યું છે. દૂધના નમૂનાઓમાં દૂધના પાવડર, ફોરેન ફેટ અને વનસ્પતિની હાજરી મળી હોવાનું તંત્રએ જણાવ્યું છે અને સંબંધિત 6 લોકો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે. સાથે જ 12 છાત્રાલયોની રસોડાની તપાસ દરમિયાન 7ને નોટિસ આપવામાં આવી છે. આગામી દિવસોમાં પણ તપાસ ચાલુ રહેવાની હોવાથી ખાદ્ય વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા તમામ સંચાલકો માટે નિયમોનું પાલન, યોગ્ય લાયસન્સ-રજીસ્ટ્રેશન અને સ્વચ્છતા જાળવવી હવે વધુ જરૂરી બની છે.
