મારું ગુજરાત રેશનિંગ દુકાનોમાં અનાજ-ખાંડનો જથ્થો પહોંચ્યો, પરંતુ સર્વર ઠપ.

ગુજરાતમાં નવરાત્રિ અને તહેવારોની શરૂઆત વચ્ચે રેશનિંગ વ્યવસ્થાને લઈને મોટી મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. રાજ્ય નાગરિક પુરવઠા વિભાગનું ઓનલાઈન સર્વર છેલ્લા ચાર દિવસથી ખોરવાઈ જતાં સમગ્ર રાજ્યની સરકારી સસ્તા અનાજની દુકાનોમાં વિતરણ વ્યવસ્થા પર અસર પડી છે. રાજ્યના 72 લાખથી વધુ રેશનકાર્ડ ધારકો ઓક્ટોબર મહિનાનો અનાજ, ખાંડ અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ મેળવવા માટે રેશનિંગ દુકાનોના ધક્કા ખાઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને નવરાત્રિ જેવા તહેવારો નજીક આવી રહ્યા છે ત્યારે જ સર્વરમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાતા ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોની મુશ્કેલી વધી છે. મહત્વની વાત એ છે કે અનેક દુકાનોમાં અનાજ અને અન્ય ચીજવસ્તુઓનો જથ્થો પહેલેથી જ પહોંચાડી દેવામાં આવ્યો છે, પરંતુ ઓનલાઈન સિસ્ટમમાં એન્ટ્રી અને વિતરણની પ્રક્રિયા શરૂ ન થઈ શકવાને કારણે દુકાનદારો ગ્રાહકોને જથ્થો આપી શકતા નથી. પરિણામે એક તરફ દુકાનોમાં અનાજ પડ્યું છે અને બીજી તરફ લાભાર્થીઓ ખાલી હાથે પરત ફરવાની સ્થિતિમાં મુકાયા છે.

રાજ્યમાં 17 હજારથી વધુ સરકારી સસ્તા અનાજની દુકાનો મારફતે રેશનકાર્ડ ધારકોને નિયમિત જથ્થાનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. ઓક્ટોબર મહિનાનો નિયમિત જથ્થો તેમજ દિવાળીના તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને આપવામાં આવનારો વધારાનો જથ્થો પણ ગત સપ્તાહ દરમિયાન જ અનેક દુકાનો સુધી પહોંચાડી દેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. તહેવારોના આ વિશેષ જથ્થામાં સિંગતેલ, વધારાની ખાંડ, ચણા અને તુવેર દાળ જેવી આવશ્યક વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. એટલે દુકાન સંચાલકો પાસે માલ ઉપલબ્ધ હોવા છતાં ઓનલાઈન પોર્ટલ પર વિતરણની પ્રક્રિયા આગળ ન વધતા ગ્રાહકોને તેનો લાભ મળી રહ્યો નથી. રેશનિંગ વ્યવસ્થા મોટા ભાગે ઓનલાઈન પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી હોવાથી સર્વર બંધ અથવા ખોરવાઈ જતાં સમગ્ર વિતરણ વ્યવસ્થા પર સીધી અસર પડી છે. દુકાનદારોનું કહેવું છે કે સિસ્ટમમાં એન્ટ્રી કર્યા વિના જથ્થો આપવો શક્ય નથી, જેના કારણે તેઓ પણ ગ્રાહકોની નારાજગીનો સામનો કરી રહ્યા છે.

સર્વર ઠપ થવાની અસર માત્ર દુકાનદારો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ રેશનકાર્ડ ધારકો અને દુકાન સંચાલકો વચ્ચે પણ ઘર્ષણની સ્થિતિ ઊભી થઈ રહી છે. અનેક સ્થળોએ ગ્રાહકો અનાજ લેવા માટે લાંબી રાહ જોતા જોવા મળે છે અને કલાકો સુધી રાહ જોયા બાદ પણ સર્વર ચાલુ ન થવાના કારણે તેમને ખાલી હાથે પરત ફરવું પડે છે. તહેવારો પહેલાં ઘરના રાશનનો જથ્થો મેળવવાની અપેક્ષા રાખતા પરિવારોમાં આ સ્થિતિને લઈને નારાજગી જોવા મળી રહી છે. ગ્રાહકોનો આક્ષેપ છે કે તહેવારોના સમયે જ પુરવઠા વિભાગની ઓનલાઈન વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જવાથી તેમને વારંવાર દુકાનોના ધક્કા ખાવા પડી રહ્યા છે. બીજી તરફ દુકાન સંચાલકોનું કહેવું છે કે તેઓ પોતાની રીતે વિતરણ અટકાવી રહ્યા નથી, પરંતુ ઓનલાઈન સિસ્ટમમાં પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા વિના નિયમ મુજબ અનાજ આપવું મુશ્કેલ છે. આમ, સર્વરની ટેકનિકલ ખામીનો સીધો ભોગ ગ્રાહકો અને દુકાનદારો બંને બની રહ્યા છે.

આ વખતે રેશનકાર્ડ ધારકો માટે વધુ એક મહત્વની બાબત એ છે કે ઓક્ટોબર મહિનાથી પહેલીવાર 'તેલિયા ચોખા'નું વિતરણ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ચોખાનો જથ્થો પણ રેશનિંગ દુકાનો સુધી પહોંચાડી દેવામાં આવ્યો છે, પરંતુ ઓનલાઈન પ્રક્રિયા શરૂ ન થવાને કારણે તેનું વિતરણ પણ અટકી ગયું છે. રેશનકાર્ડ ધારકોને પહેલીવાર મળનારા આ ચોખા અંગે અગાઉથી માહિતી આપવામાં આવી હોવાથી લાભાર્થીઓમાં તેને મેળવવાની અપેક્ષા હતી. જોકે સર્વર સમસ્યાના કારણે હવે તેલિયા ચોખા સહિત અન્ય જથ્થો પણ અટવાઈ ગયો છે. પરિણામે જે દુકાનોમાં ચોખા અને અન્ય અનાજનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે ત્યાં પણ લાભાર્થીઓને તેનો લાભ મળતો નથી. આ સ્થિતિને કારણે રેશનિંગ વ્યવસ્થાની ઓનલાઈન સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા સામે પણ સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

તહેવારોની સિઝન દરમિયાન સામાન્ય પરિવારના ઘરખર્ચમાં વધારો થતો હોય છે અને ગરીબ તથા મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે સરકારી રેશનિંગ વ્યવસ્થા મહત્વપૂર્ણ સહારો છે. ખાસ કરીને નવરાત્રિ અને ત્યારબાદ દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન વધારાનો જથ્થો મળવાનો હોવાથી લાભાર્થીઓ આ વિતરણ પર નિર્ભર રહેતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં સતત ચાર દિવસથી સર્વર ખોરવાઈ જવાથી લોકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. કેટલાક પરિવારોને રોજિંદી જરૂરિયાત માટે બજારમાંથી વધુ ભાવે અનાજ અને અન્ય સામગ્રી ખરીદવાની ફરજ પડી શકે છે. રેશનિંગ દુકાનદારો પણ સર્વર ક્યારે શરૂ થશે તેની અનિશ્ચિતતાને કારણે ગ્રાહકોને ચોક્કસ સમય આપી શકતા નથી. જો સમસ્યા લાંબી ચાલે તો તહેવારોના વધારાના જથ્થાના વિતરણમાં પણ વિલંબ થવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ વચ્ચે રેશનકાર્ડ ધારકો દ્વારા સરકાર અને પુરવઠા વિભાગ સમક્ષ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. ગ્રાહકોનું કહેવું છે કે જ્યારે દુકાનોમાં અનાજ અને અન્ય જથ્થો ઉપલબ્ધ છે ત્યારે માત્ર સર્વરની ટેકનિકલ સમસ્યાને કારણે તેનું વિતરણ અટકવું જોઈએ નહીં. તહેવારોને ધ્યાનમાં રાખીને જો ઓનલાઈન સિસ્ટમ તાત્કાલિક શરૂ ન થઈ શકે તો લાભાર્થીઓને રાહત આપવા માટે વૈકલ્પિક પ્રક્રિયા અથવા ટેકનિકલ બેકઅપ વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી છે. દુકાનદારો માટે પણ સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવે તો ગ્રાહકો સાથેના ઘર્ષણમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. સર્વર સમસ્યાનું ઝડપથી નિરાકરણ લાવીને અટવાયેલા જથ્થાનું સમયસર વિતરણ થાય તે હાલ સૌથી મોટી જરૂરિયાત બની છે.

હાલ રાજ્યના લાખો રેશનકાર્ડ ધારકોની નજર પુરવઠા વિભાગની કામગીરી અને સર્વર ક્યારે સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થાય તેના પર છે. એક તરફ 17 હજારથી વધુ સસ્તા અનાજની દુકાનોમાં ઓક્ટોબરનો જથ્થો અને તહેવારોનો વધારાનો જથ્થો પહોંચ્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ ઓનલાઈન પ્રક્રિયા બંધ હોવાથી લાભાર્થીઓને તેનો લાભ મળી રહ્યો નથી. 72 લાખથી વધુ કાર્ડધારકોને અસર કરતી આ સમસ્યા ઝડપથી ઉકેલાય અને નવરાત્રિ તથા દિવાળી પહેલાં રેશનનો જથ્થો સમયસર મળી રહે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે. ખાસ કરીને પ્રથમ વખત મળનારા તેલિયા ચોખા સહિત ખાંડ, ચણા, તુવેર દાળ અને સિંગતેલના વિતરણમાં વધુ વિલંબ ન થાય તે જરૂરી છે. હવે પુરવઠા વિભાગ સર્વર સમસ્યાનું કેટલું ઝડપી નિરાકરણ લાવે છે અને તહેવારો પહેલાં તમામ લાભાર્થીઓ સુધી રેશનનો જથ્થો પહોંચે છે કે નહીં તેના પર સમગ્ર રાજ્યના રેશનકાર્ડ ધારકોની નજર છે.