મારું શહેર દિવાળીના પ્રકાશમાં નાના વેપારીઓની આશા: પાથરણા અને રેંકડી ધારકો માટે તહેવાર બન્યો રોજગારીનો મોટો સહારો.

દેવભૂમિ દ્વારકા | 5 નવેમ્બર, 2026

દિવાળી એટલે પ્રકાશ, આનંદ, ઉત્સાહ અને ખુશીઓનો તહેવાર. આ પર્વમાં દરેક પરિવાર પોતાના ઘર અને આંગણાને શણગારવા, દીવડાં પ્રગટાવવા અને પરિવારજનો સાથે તહેવારની ઉજવણી કરવા માટે તૈયારીઓ કરે છે. પરંતુ દિવાળીની આ રોશની પાછળ અનેક નાના વેપારીઓ અને શ્રમજીવી પરિવારોની દિવસ-રાતની મહેનત પણ જોડાયેલી છે. દેવભૂમિ દ્વારકાના મુખ્ય બજારો, ચોક અને ગલીઓમાં એક તરફ મોટા શોરૂમો અને મોલ રોશનીથી ઝળહળી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ રસ્તાના કિનારે પાથરણાં પાથરીને અને રેંકડીઓ લગાવીને વેપાર કરતા નાના ધંધાર્થીઓ પણ ગ્રાહકોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમના માટે દિવાળી માત્ર તહેવાર નથી, પરંતુ વર્ષના મહત્વપૂર્ણ રોજગારના દિવસો છે. આ સમયગાળામાં થતી આવકથી તેઓ પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવાની આશા રાખે છે. સામાન્ય દિવસોમાં નાનો-મોટો વ્યવસાય કરતા આ વેપારીઓ માટે દિવાળીના દિવસો ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે આ સમય દરમિયાન બજારમાં ખરીદીની પ્રવૃત્તિ વધે છે અને તેમને વધુ ગ્રાહકો મળવાની તક ઊભી થાય છે.

દિવાળી નજીક આવતાં જ દેવભૂમિ દ્વારકાના બજારોમાં તહેવારની રોનક જોવા મળી રહી છે. ઘરઆંગણે રંગોળી પૂરવા માટેના વિવિધ રંગો, રંગોળીની અલગ-અલગ ડિઝાઇન બનાવવા માટેનાં કાગળ અને પૂંઠાનાં ફરમા, તૈયાર રોલર તથા સ્ટેન્સિલ જેવી વસ્તુઓ વેચતા વેપારીઓએ પોતાની દુકાનો અને પાથરણાં સજાવ્યાં છે. આ ઉપરાંત આસોપાલવનાં તોરણ, ગલગોટાનાં ફૂલહાર, માટીના દીવડા અને ઘરની સજાવટ માટેની વિવિધ વસ્તુઓ પણ બજારમાં ઉપલબ્ધ છે. પ્લાસ્ટિક તથા લાકડાની સજાવટની વસ્તુઓ અને અન્ય નાની-મોટી ચીજવસ્તુઓ ખરીદવા માટે લોકો બજારમાં આવી રહ્યા છે. દરેક વેપારી પોતાની પાસે ઉપલબ્ધ વસ્તુઓને આકર્ષક રીતે ગોઠવીને ગ્રાહકોને આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. તહેવારની જરૂરિયાત મુજબ અલગ-અલગ પ્રકારની વસ્તુઓ એક જ વિસ્તારમાં મળી રહેતી હોવાથી સ્થાનિક લોકો માટે પણ આ બજારો ખરીદીનું મહત્વપૂર્ણ સ્થળ બન્યાં છે.

નાના પાથરણાં અને રેંકડી પર વેપાર કરતા પરિવારો માટે દિવાળીનો સમય રોજગારીની નવી તક લઈને આવે છે. વર્ષના બાકીના દિવસોમાં તેઓ અલગ-અલગ પ્રકારનો નાનો વ્યવસાય કરીને આવક મેળવતા હોય છે, પરંતુ તહેવાર નજીક આવતાં ખાસ દિવાળી સંબંધિત વસ્તુઓનું વેચાણ શરૂ કરે છે. ઘણા પરિવારો આ 10થી 15 દિવસ દરમિયાન વહેલી સવારથી મોડી રાત સુધી મહેનત કરે છે. કોઈ માલ ખરીદવા જાય છે, કોઈ વસ્તુઓ ગોઠવે છે, તો પરિવારના અન્ય સભ્યો ગ્રાહકોને સામાન બતાવી વેચાણમાં મદદ કરે છે. આ ટૂંકા સમયગાળામાં મળતી આવક તેમના માટે આગામી દિવસોનું ગુજરાન ચલાવવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, દરેક વેપારીને કેટલું વેચાણ થશે તેની ખાતરી હોતી નથી. ગ્રાહકોની સંખ્યા અને ખરીદી પર તેમની આવક નિર્ભર રહે છે. તેમ છતાં દિવાળીના તહેવારને લઈને નાના વેપારીઓમાં આશા અને ઉત્સાહ જોવા મળે છે.

આ બજારોમાં વેચાતી કેટલીક વસ્તુઓ પાછળ સ્થાનિક કલાકારો, કારીગરો અને ગૃહિણીઓની સર્જનાત્મકતા તથા મહેનત પણ જોડાયેલી છે. રંગોળી બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા પૂંઠાના સુંદર ફરમા, અલગ-અલગ ડિઝાઇનનાં સ્ટેન્સિલ અને તૈયાર રોલર જેવી વસ્તુઓ તૈયાર કરવામાં હાથની કળા અને સમય બંને લાગે છે. આવા ઉત્પાદનો દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે હસ્તકલા અને નાના પાયાના વ્યવસાયને પ્રોત્સાહન મળે છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન આવી વસ્તુઓની માંગ ઊભી થતાં ઘરેથી કામ કરતા કારીગરો અને નાના ઉત્પાદકોને પણ વેચાણની તક મળી શકે છે. મોટા પ્રમાણમાં તૈયાર થતી ચીજવસ્તુઓની વચ્ચે હાથથી બનાવેલી વસ્તુઓનું પોતાનું આગવું મહત્વ છે. ગ્રાહકો જ્યારે આવી વસ્તુઓ ખરીદે છે ત્યારે તેઓ માત્ર તહેવારની સજાવટ માટેનો સામાન જ નથી લેતા, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે મહેનત કરતા કારીગરો અને નાના વેપારીઓની આજીવિકાને પણ ટેકો આપે છે.

દિવાળીની ખરીદી કરવા બજારમાં આવતા કેટલાક સ્થાનિક નાગરિકો પણ નાના વેપારીઓ પાસેથી ખરીદી કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. એક સ્થાનિક ગ્રાહકે જણાવ્યું હતું કે મોટા મોલ અથવા ઓનલાઇન માધ્યમથી ખરીદી કરવાને બદલે રસ્તા પર પાથરણું પાથરીને બેઠેલા ભાઈ-બહેનો પાસેથી રંગોળીના કલર અને પૂંઠાના ફરમા ખરીદવાથી તેમને પણ તહેવારની ઉજવણીનો અવસર મળે છે. સાથે જ ખરીદનારને પણ દિવાળીના બજારની અસલી અનુભૂતિ થાય છે. આવા વેપારીઓ પાસેથી ખરીદી કરવાથી સ્થાનિક સ્તરે થતી મહેનતને પ્રોત્સાહન મળે છે અને નાના પરિવારોને રોજગારીનો સહારો મળે છે. તહેવારના દિવસોમાં થતી નાની ખરીદી પણ કોઈ નાના વેપારી માટે મહત્વપૂર્ણ આવક બની શકે છે. આથી ગ્રાહકોમાં સ્થાનિક બજાર અને નાના વેપારીઓ પાસેથી ખરીદી કરવાની ભાવના વિકસે તે જરૂરી છે.

નાના વેપારીઓની આ મહેનત અને સ્થાનિક સ્તરે થતો વ્યવસાય ખરેખર 'વોકલ ફોર લોકલ'ના સંદેશને સાર્થક કરે છે. સ્થાનિક કારીગરો દ્વારા તૈયાર થતી વસ્તુઓ અને પાથરણાં પર વેચાતી ચીજવસ્તુઓને પ્રોત્સાહન આપવાથી સ્થાનિક અર્થતંત્રને ટેકો મળી શકે છે. મોટા વેપારી એકમો અને ઓનલાઇન ખરીદીની વધતી સુવિધાઓ વચ્ચે નાના ધંધાર્થીઓ માટે ગ્રાહકો સુધી પહોંચવું હંમેશાં સરળ હોતું નથી. આવા સંજોગોમાં દિવાળી જેવા તહેવારો તેમના માટે મહત્વપૂર્ણ તક બની રહે છે. જો નાગરિકો પોતાના વિસ્તારની આસપાસ રેંકડી કે પાથરણું પાથરીને બેઠેલા વેપારીઓ પાસેથી જરૂરિયાત મુજબની વસ્તુઓ ખરીદે તો તેમની મહેનતને યોગ્ય પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. સાથે જ સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન અને વેચાણ સાથે જોડાયેલા લોકોને પણ પોતાની આવક વધારવાની તક મળી શકે છે. તહેવારની ખરીદીમાં સ્થાનિક વેપારીઓને સ્થાન આપવું એ સામાજિક સહભાગિતાનું એક સરળ ઉદાહરણ બની શકે છે.

આમ, દેવભૂમિ દ્વારકામાં દિવાળીની રોશની અને બજારોની રોનક વચ્ચે નાના વેપારીઓ માટે આ તહેવાર આશા, મહેનત અને રોજગારીનો સહારો બની રહ્યો છે. રંગોળીના રંગોથી લઈને દીવડા, ફૂલહાર, તોરણ અને સજાવટની વસ્તુઓ વેચતા પાથરણાંધારકો તથા રેંકડીવાળા વેપારીઓ પોતાના પરિવારના જીવનનિર્વાહ માટે દિવસ-રાત મહેનત કરી રહ્યા છે. તેમના માટે દરેક ગ્રાહક અને દરેક નાની ખરીદીનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. દિવાળીની ઉજવણી ત્યારે વધુ અર્થપૂર્ણ બની શકે, જ્યારે તેની ખુશીઓનો પ્રકાશ સમાજના દરેક વર્ગ સુધી પહોંચે. આથી નાગરિકોને અપીલ છે કે તહેવારની ખરીદી કરતી વખતે સ્થાનિક નાના વેપારીઓને પણ પ્રાથમિકતા આપે. આપણે તેમની પાસેથી થોડી ખરીદી કરીશું તો તેમના ઘરમાં પણ દિવાળીની ખુશીનો દીવો પ્રગટશે અને 'વોકલ ફોર લોકલ'નો સંદેશ સાચા અર્થમાં સાકાર થશે.

રિપોર્ટર. હોથીભા સુમણીયા ઓખા