ઈકોનોમી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટો કડાકો, પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તું થવાની આશા; ટ્રમ્પની જાહેરાતથી વૈશ્વિક બજારમાં રાહત.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થતાં ભારત સહિત અનેક દેશોના ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતોમાં રાહત મળવાની આશા જાગી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવમાં નરમાઈના સંકેતો મળતા વૈશ્વિક કોમોડિટી માર્કેટમાં સકારાત્મક અસર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદન બાદ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં લગભગ પાંચ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સામે પ્રસ્તાવિત સૈન્ય કાર્યવાહી હાલ પૂરતી સ્થગિત રાખવામાં આવી છે અને હવે રાજદ્વારી વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, જો હુમલો કરવામાં આવ્યો હોત તો તે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીની સૌથી મોટી લશ્કરી કાર્યવાહી બની શકી હોત. જોકે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ હજુ પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે, તેમ છતાં સંવાદનો માર્ગ અપનાવવાથી વૈશ્વિક બજારમાં રાહતનો માહોલ સર્જાયો છે.

ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલ બજારમાં તાત્કાલિક અસર જોવા મળી હતી. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 4.80 ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાઈ પ્રતિ બેરલ અંદાજે 83 ડોલરની સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. બીજી તરફ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિએટ (WTI) ક્રૂડના ભાવમાં પણ લગભગ 5.30 ટકાનો ઘટાડો થયો અને તે પ્રતિ બેરલ આશરે 80 ડોલર સુધી સરકી ગયો હતો. ઊર્જા બજાર માટે આ ઘટાડો મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

વિશ્લેષકોના મતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ પણ સમગ્ર મામલાનો સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દો છે. વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસના પુરવઠાનો લગભગ 20 ટકા હિસ્સો આ જ સમુદ્રી માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. તેથી આ વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારની રાજકીય કે લશ્કરી અસ્થિરતા ઊભી થાય તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક ઇંધણના ભાવ પર પડે છે. હાલમાં વાટાઘાટોની આશાએ બજારમાં જોખમ થોડું ઘટ્યું હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાથી ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશોને લાંબા ગાળે ફાયદો થઈ શકે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ નીચા જળવાઈ રહેશે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ખર્ચ પર દબાણ ઘટવાની શક્યતા છે. જોકે સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ માત્ર ક્રૂડ ઓઇલ પર આધારિત નથી, તેમાં કર, પરિવહન ખર્ચ અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની કિંમતી નીતિ જેવા પરિબળો પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિમાં આવેલા સકારાત્મક સંકેતોની અસર શેરબજારમાં પણ જોવા મળી હતી. અમેરિકાના ડાઉ જોન્સ અને S&P જેવા મુખ્ય સૂચકાંકોમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો હતો. તેની અસર ભારતીય શેરબજાર પર પણ જોવા મળી, જ્યાં BSE સેન્સેક્સે મજબૂત ઉછાળો નોંધાવ્યો અને NSE નિફ્ટીએ પણ 24,500ની સપાટી પાર કરીને રોકાણકારોમાં વિશ્વાસ વધાર્યો હતો.

હાલ રોકાણકારો અને ઊર્જા બજાર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોની નજર અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે શરૂ થનારી વાટાઘાટો પર ટકેલી છે. જો ચર્ચા સફળ રહેશે અને તણાવમાં વધુ ઘટાડો થશે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સ્થિરતા આવી શકે છે, જેના પરિણામે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને રાહત મળશે અને ભારત જેવા દેશોમાં પણ ઇંધણની કિંમતો પર સકારાત્મક અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે આગામી દિવસોમાં રાજકીય પરિસ્થિતિ કેવી રીતે બદલાય છે તેના પર બજારની દિશા નિર્ભર રહેશે.