સબરસ નોકરિયાતો માટે મોદી કેબિનેટનો મોટો નિર્ણય.
EPFO વેતન મર્યાદા ₹15,000થી વધારી ₹25,000, 51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓને લાભ
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને નોકરિયાતો માટે બુધવારે મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટની બેઠકમાં મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન એટલે કે EPFO હેઠળ ફરજિયાત કવરેજ માટેની માસિક વેતન મર્યાદા રૂ.15,000થી વધારીને રૂ.25,000 કરવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સરકારના આ નિર્ણયથી 15 હજારથી વધુ અને 25 હજાર રૂપિયા સુધીનું માસિક વેતન ધરાવતા અનેક કર્મચારીઓને સામાજિક સુરક્ષાના દાયરામાં આવવાનો માર્ગ ખુલશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ ફેરફારથી દેશના 51 લાખથી વધુ વધારાના કર્મચારીઓને કાનૂની સામાજિક સુરક્ષાનું કવચ મળી શકે છે.
હાલના નિયમો પ્રમાણે રૂ.15,000થી વધુ માસિક વેતન સાથે નોકરીમાં જોડાતા નવા કર્મચારીને કંપની દ્વારા આપમેળે EPF હેઠળ આવરી લેવું ફરજિયાત નહોતું. જેના કારણે આ આવકવર્ગના ઘણા કર્મચારીઓ પ્રોવિડન્ટ ફંડ, પેન્શન અને સંબંધિત સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓથી બહાર રહી જતા હતા. હવે વેતન મર્યાદા રૂ.25,000 કરવામાં આવતાં રૂ.15,000થી રૂ.25,000 સુધીની માસિક આવક ધરાવતા કર્મચારીઓને EPFOના ફરજિયાત કવરેજ હેઠળ લાવવામાં આવશે. આ ફેરફાર ખાસ કરીને એવા નોકરિયાતો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે, જેમની આવક અગાઉની મર્યાદા કરતાં વધારે હોવાથી તેઓ EPFના ફરજિયાત દાયરાથી બહાર હતા.
EPFO કવરેજ હેઠળ આવવાથી કર્મચારી અને નોકરીદાતા બંને તરફથી નિયમ મુજબ PF ખાતામાં યોગદાન જમા થશે. આ રકમ લાંબા ગાળે કર્મચારી માટે રિટાયરમેન્ટ ફંડ ઊભું કરવામાં મદદરૂપ બને છે. આ ઉપરાંત, EPFO સાથે જોડાયેલી એમ્પ્લોઇઝ પેન્શન સ્કીમ એટલે કે EPS અને એમ્પ્લોઇઝ ડિપોઝિટ લિંક્ડ ઇન્સ્યોરન્સ સ્કીમ એટલે કે EDLI જેવી સામાજિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓનો પણ લાભ મળી શકે છે. પેન્શન યોજના કર્મચારીના નિવૃત્તિ બાદની આવક સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી છે, જ્યારે EDLI હેઠળ પાત્ર સભ્યના મૃત્યુના કિસ્સામાં પરિવારને વીમા આધારિત આર્થિક સહાય મળી શકે છે. એટલે આ નિર્ણયનો પ્રભાવ માત્ર PF બચત પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે.
EPFOની વેતન મર્યાદામાં છેલ્લો મોટો ફેરફાર સપ્ટેમ્બર 2014માં થયો હતો, જ્યારે તેને રૂ.6,500થી વધારીને રૂ.15,000 કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી એક દાયકાથી વધુ સમય દરમિયાન વેતન, જીવન ખર્ચ અને ઔપચારિક રોજગારના માળખામાં ફેરફારો થયા છે. સરકારના નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે લાંબા સમયથી સ્થિર રહેલી વેતન મર્યાદાને વર્તમાન પરિસ્થિતિ અનુસાર સુધારવાની જરૂરિયાત હતી. શ્રમિક સંગઠનો તરફથી પણ આ પગલાને સમર્થન મળ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. નવી મર્યાદા લાગુ થયા બાદ વધુ કર્મચારીઓને સંગઠિત સામાજિક સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં સામેલ કરવાનો ઉદ્દેશ્ય છે.
આ નિર્ણયથી નોકરીદાતાઓ અને કર્મચારીઓ બંને પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે. વધુ કર્મચારીઓ EPFO સાથે જોડાતા તેમની નોકરી સાથે સંકળાયેલી લાંબા ગાળાની સામાજિક સુરક્ષા મજબૂત થઈ શકે છે. કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ બચત, પેન્શન અને વીમા કવચ જેવી સુવિધાઓ વધુ વ્યાપક બની શકે છે. બીજી તરફ, નોકરીદાતાઓએ પાત્ર કર્મચારીઓ માટે EPF સંબંધિત યોગદાન અને નિયમિત પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવું પડશે. સામાજિક સુરક્ષાના વધતા કવરેજથી કર્મચારીઓની નાણાકીય સ્થિરતા અને ભવિષ્યની બચત માટે વધુ વ્યવસ્થિત માળખું ઊભું થવાની અપેક્ષા છે.
આ સુધારા માટે એક્સપેન્ડિચર ફાઇનાન્સ કમિટીએ 16 જૂન 2026ના રોજ ભલામણ કરી હોવાનું આપવામાં આવેલી માહિતીમાં જણાવાયું છે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ સરકારની વાર્ષિક નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતા પણ વધવાની છે. હાલના વાર્ષિક બજેટ સપોર્ટ રૂ.10,250 કરોડની સરખામણીએ આ ખર્ચ વધીને આશરે રૂ.11,339 કરોડ થવાનો અંદાજ છે. આગામી પાંચ વર્ષ દરમિયાન સરકાર તરફથી આ વ્યવસ્થા પાછળ અંદાજે રૂ.56,696 કરોડનો ખર્ચ થવાની ગણતરી રજૂ કરવામાં આવી છે. એટલે EPFO કવરેજ વિસ્તારવા સાથે સરકાર તરફથી પણ વધારાની નાણાકીય જવાબદારી આવશે.
હવે કેબિનેટની મંજૂરી બાદ આગળની પ્રક્રિયા કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય તથા EPFO દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે. નવી વેતન મર્યાદાના ઔપચારિક અમલ માટે જરૂરી નોટિફિકેશન અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવી પડશે. ત્યારબાદ નવી રૂ.25,000ની મર્યાદા મુજબ પાત્ર કર્મચારીઓને EPFOના ફરજિયાત કવરેજમાં સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. એટલે હાલ કેબિનેટની મંજૂરી મહત્વપૂર્ણ પ્રથમ પગલું છે, જ્યારે વાસ્તવિક લાભ નવી વ્યવસ્થાના ઔપચારિક અમલ અને તેના નિયમો સ્પષ્ટ થયા બાદ કર્મચારીઓને મળશે.
