સબરસ અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસના દોષિત અહેમદ બાવા અબુ બરેલવીની ફાંસી પર સુપ્રીમ કોર્ટની રોક.

અમદાવાદના 2008ના સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસમાં ફાંસીની સજા પામેલા દોષિત અહેમદ બાવા અબુ બરેલવીને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વનો આદેશ આપ્યો છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદાને પડકારતી બરેલવીની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ ઈસ્યુ કરી છે અને હાલ તેની ફાંસીની સજાના અમલ પર રોક લગાવી છે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચ સમક્ષ આ મામલે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. સુનાવણી દરમિયાન બરેલવી તરફથી હાજર રહેલા વકીલે દોષિત ઠેરવવાના આધાર અને કેસમાં રજૂ થયેલા દસ્તાવેજો અંગે દલીલો કરી હતી. વકીલ તરફથી જણાવવામાં આવ્યું હતું કે દોષિત ઠેરવવાનો નિર્ણય કાવતરાના આરોપ પર આધારિત છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અરજી પર હાલ નોટિસ જારી કરીને સજાના અમલને અટકાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન બરેલવીના વકીલે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદાની અનુવાદિત નકલ ઉપલબ્ધ કરાવવાની પણ માંગણી કરી હતી. વકીલની દલીલ મુજબ, આ કેસના ટ્રાયલ કોર્ટના અનેક દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડ સ્થાનિક ભાષા એટલે કે ગુજરાતીમાં છે. તેથી સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ કેસની સંપૂર્ણ હકીકતો અને નીચલી અદાલતોના તારણોને સમજવા માટે સંબંધિત દસ્તાવેજોના અનુવાદની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન બેન્ચ સમક્ષ રજૂ થયેલી દલીલો સાંભળ્યા બાદ જસ્ટિસ વિક્રમ નાથે સજાના અમલ પર રોક લગાવવાની વાત કરી હતી અને અરજી અંગે નોટિસ ઈસ્યુ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. હવે આ મામલે આગામી કાનૂની કાર્યવાહી દરમિયાન અરજદાર તરફથી રજૂ કરાયેલા મુદ્દાઓ તેમજ કેસના રેકોર્ડની વધુ તપાસ થઈ શકે છે.

અમદાવાદમાં 26 જુલાઈ, 2008ના રોજ સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટની ઘટનાઓ બની હતી. શહેરના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં એક પછી એક અનેક વિસ્ફોટ થયા હતા. આ હુમલાઓમાં 56 લોકોના મોત થયા હતા, જ્યારે 200થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સમગ્ર મામલે લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા ચાલી હતી. તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા વિવિધ આરોપીઓ સામે પુરાવા એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યારબાદ કેસની સુનાવણી વિશેષ અદાલતમાં હાથ ધરવામાં આવી હતી. વર્ષો સુધી ચાલેલી કાનૂની કાર્યવાહી બાદ ફેબ્રુઆરી 2022માં ગુજરાતની વિશેષ અદાલતે આ કેસમાં 49 આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા. જ્યારે 28 અન્ય આરોપીઓને પુરાવાના આધારે નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

વિશેષ અદાલતે ફેબ્રુઆરી 2022માં 49 દોષિતોમાંથી 38 આરોપીઓને ફાંસીની સજા અને 11 આરોપીઓને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી. આ ચુકાદો અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસમાં લાંબી ચાલેલી ટ્રાયલ બાદ આવ્યો હતો. ત્યારબાદ દોષિતો તરફથી પોતાની સજા સામે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અપીલો દાખલ કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, રાજ્ય સરકાર તરફથી પણ ફાંસીની સજાની પુષ્ટિ કરવા માટે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. ગુજરાત હાઈકોર્ટ સમક્ષ બંને પક્ષોની દલીલો અને કેસના રેકોર્ડની તપાસ કરવામાં આવી હતી. હાઈકોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટના ચુકાદાની સમીક્ષા કર્યા બાદ દોષિતોની અપીલો અંગે નિર્ણય આપ્યો હતો અને ફાંસીની સજા પામેલા 38 દોષિતોની સજા યથાવત રાખી હતી.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં દોષિતોની ભૂમિકા અને કેસમાં સામે આવેલા પુરાવાઓને ધ્યાનમાં લીધા હતા. હાઈકોર્ટે દોષિતો સામેના કેસને ગંભીર ગણાવતા ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી સજાને યથાવત રાખી હતી. હાઈકોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, દોષિતોનો ગુનાહિત ઇતિહાસ અને કેસમાં તેમની ભૂમિકાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી. અદાલતે આ કેસને આતંકવાદી કૃત્ય તરીકે ગણાવ્યું હતું અને 38 દોષિતોને આપવામાં આવેલી ફાંસીની સજાની પુષ્ટિ કરી હતી. સાથે જ અન્ય 11 દોષિતોની આજીવન કેદની સજા પણ યથાવત રાખવામાં આવી હતી. આ ચુકાદા બાદ બરેલવીએ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો અને ગુજરાત હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકાર્યો હતો.

હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં બરેલવીની અરજી પર નોટિસ ઈસ્યુ થતાં કેસની આગળની કાનૂની પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ બની છે. અરજીમાં દોષિત ઠેરવવા અને સજાને લગતા વિવિધ કાનૂની મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને કેસમાં કાવતરાના આરોપના આધારે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હોવાની દલીલ બરેલવી તરફથી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ગુજરાતીમાં રહેલા ટ્રાયલ કોર્ટના રેકોર્ડ્સને ધ્યાનમાં રાખીને હાઈકોર્ટના ચુકાદાની અનુવાદિત નકલની માંગણી કરવામાં આવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ હવે નોટિસ બાદ સંબંધિત પક્ષોના જવાબ અને કેસના રેકોર્ડને ધ્યાનમાં લેશે. હાલના તબક્કે કોર્ટ દ્વારા માત્ર સજાના અમલ પર રોક લગાવવામાં આવી છે, જ્યારે અંતિમ નિર્ણય આગળની સુનાવણી અને કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ આવશે.

આ સમગ્ર મામલો 2008ના અમદાવાદ સિરિયલ બ્લાસ્ટ સાથે જોડાયેલો હોવાથી તેની કાનૂની કાર્યવાહી પર દેશભરની નજર રહી છે. 26 જુલાઈ, 2008ના હુમલામાં 56 લોકોના મોત અને 200થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. ત્યારબાદ વિશેષ અદાલત, ગુજરાત હાઈકોર્ટ અને હવે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કેસની કાર્યવાહી પહોંચી છે. વિશેષ અદાલતે 38 આરોપીઓને ફાંસી અને 11ને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી, જ્યારે ગુજરાત હાઈકોર્ટે પણ આ સજાઓને યથાવત રાખી હતી. હવે અહેમદ બાવા અબુ બરેલવીની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ ઈસ્યુ કરી ફાંસીની સજાના અમલ પર રોક લગાવી છે. જોકે, આ રોક અંતિમ નિર્દોષતા કે સજા રદ થવાનો નિર્ણય નથી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજીની આગળની સુનાવણી સુધી સજાના અમલ અંગેનો વચગાળાનો આદેશ છે.