મારું શહેર રાજકોટ રેલવે ડિવિઝનમાં સ્વચ્છતા પખવાડિયાની ઉજવણી, હાપા અને જામનગર સ્ટેશને ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તાની તપાસ.

સફાઈ મિત્રોની આરોગ્ય તપાસ સાથે વૃક્ષારોપણ, સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ટાળવા મુસાફરો અને વિક્રેતાઓને કરાયા જાગૃત

પશ્ચિમ રેલવેના રાજકોટ ડિવિઝનમાં 17 સપ્ટેમ્બર 2026થી 2 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન સ્વચ્છતા પખવાડિયાની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ રેલવે સ્ટેશનો, મુસાફરો માટેની સુવિધાઓ અને રેલવે પરિસરમાં સ્વચ્છતા જાળવવાની સાથે આરોગ્યપ્રદ વાતાવરણનું નિર્માણ કરવાનો હતો. ડિવિઝન રેલવે મેનેજર શ્રી ગિરિરાજ કુમાર મીના અને ચિકિત્સા વિભાગના પ્રમુખ ડૉ. સમુદ્ર માનેના માર્ગદર્શન હેઠળ રાજકોટ ડિવિઝનના વિવિધ વિસ્તારોમાં સ્વચ્છતા સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ અભિયાન અંતર્ગત હાપા અને જામનગર રેલવે સ્ટેશનો પર વિશેષ કામગીરી કરવામાં આવી હતી. રેલવે સ્ટેશનો પર દરરોજ મોટી સંખ્યામાં મુસાફરોની અવરજવર રહેતી હોવાથી ત્યાં સ્વચ્છતા, ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને આરોગ્ય સુરક્ષા જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે. આ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને રેલવે તંત્ર દ્વારા સ્વચ્છતા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાની સાથે ખાણીપીણીના સ્ટોલ અને અન્ય સુવિધાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. અભિયાનમાં રેલવે કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારજનોએ પણ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો, જેના કારણે સ્વચ્છતાનો સંદેશ વધુ વ્યાપક રીતે પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

સ્વચ્છતા પખવાડિયા દરમિયાન હાપા અને જામનગર રેલવે સ્ટેશનો પર ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાની ચકાસણીને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. ચીફ હેલ્થ ઇન્સ્પેક્ટર જે. કે. શર્માના માર્ગદર્શન હેઠળ ખાણીપીણીના સ્ટોલ અને ખાદ્ય પદાર્થો વેચતા વિક્રેતાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ કામગીરી દરમિયાન ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે જરૂરી નમૂનાઓ પણ લેવામાં આવ્યા હતા, જેથી મુસાફરોને સ્વચ્છ અને સલામત ખોરાક મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય. રેલવે સ્ટેશનો પર ચા, નાસ્તો, ભોજન અને અન્ય ખાદ્ય વસ્તુઓનું વેચાણ થતું હોવાથી તેની સ્વચ્છતા જાળવવી જરૂરી છે. ખાદ્ય પદાર્થો તૈયાર કરવાની જગ્યા, સંગ્રહ કરવાની પદ્ધતિ અને વેચાણ દરમિયાન રાખવામાં આવતી સ્વચ્છતા મુસાફરોના આરોગ્ય સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલી છે. આથી તપાસ દરમિયાન વિક્રેતાઓને સ્વચ્છતા સંબંધિત જરૂરી સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી. આ કામગીરીનો ઉદ્દેશ માત્ર ખામીઓ શોધવાનો જ નહીં, પરંતુ ખાદ્ય પદાર્થોના વેચાણ સાથે સંકળાયેલા લોકોને જવાબદારીપૂર્વક વ્યવસાય કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો પણ હતો.

ખાણીપીણીના વિક્રેતાઓને સ્વચ્છતા અંગે જાગૃત કરવા માટે વિશેષ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા. રેલવે તંત્ર દ્વારા વિક્રેતાઓને ખાદ્ય પદાર્થો ઢાંકીને રાખવા, વેચાણના સ્થળે સ્વચ્છતા જાળવવા, કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવા અને ખોરાકની ગુણવત્તા અંગે સાવચેતી રાખવા જેવી બાબતો સમજાવવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત વિક્રેતાઓને સ્વચ્છતા જાળવવાના શપથ પણ લેવડાવવામાં આવ્યા હતા. રેલવે સ્ટેશન પર સ્વચ્છ વાતાવરણ જાળવવાની જવાબદારી માત્ર સફાઈ કર્મચારીઓની જ નથી, પરંતુ ખાદ્ય પદાર્થો વેચતા વેપારીઓ, મુસાફરો અને અન્ય તમામ લોકોની પણ છે. જો દરેક વ્યક્તિ પોતાની આસપાસ સ્વચ્છતા જાળવવાની જવાબદારી નિભાવે તો જાહેર સ્થળોને વધુ સ્વચ્છ અને આરોગ્યપ્રદ બનાવી શકાય છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય પદાર્થોના વેચાણ દરમિયાન સ્વચ્છતા જાળવવાથી મુસાફરોને મળતા ખોરાકની ગુણવત્તા સુધારવામાં મદદ મળી શકે છે. આ અભિયાન દ્વારા રેલવે તંત્રએ સ્વચ્છતા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાની સાથે મુસાફરોના આરોગ્યની સુરક્ષાને પણ મહત્વ આપ્યું હતું.

સ્વચ્છતા પખવાડિયા દરમિયાન સફાઈ મિત્રોની આરોગ્ય સુરક્ષા માટે પણ વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. રેલવે પરિસરમાં સફાઈની કામગીરી કરતા કર્મચારીઓ દિવસભર મહેનત કરીને સ્ટેશન અને આસપાસના વિસ્તારોને સ્વચ્છ રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે. તેમની કામગીરીને ધ્યાનમાં રાખીને સફાઈ મિત્રોની આરોગ્ય તપાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સફાઈ કર્મચારીઓ સ્વચ્છતા અભિયાનનો મહત્વનો હિસ્સો હોવાથી તેમના સ્વાસ્થ્યની કાળજી લેવી જરૂરી છે. આરોગ્ય તપાસ દ્વારા કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય અંગે જાગૃતિ વધારવાનો અને તેમને પોતાની તંદુરસ્તી પ્રત્યે સજાગ રહેવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સફાઈ મિત્રોની કામગીરીને બિરદાવવા માટે કાર્યક્રમ દરમિયાન મનોરંજનની સુવિધા પણ રાખવામાં આવી હતી. હાપાના મુખ્ય સ્વાસ્થ્ય નિરીક્ષક દ્વારા સફાઈ મિત્રોને કામની સાથે આનંદ અને હળવાશની ક્ષણો મળે તે હેતુથી આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. આ પહેલ દ્વારા સફાઈ કર્મચારીઓ પ્રત્યે સન્માન વ્યક્ત કરવાની સાથે તેમના યોગદાનને મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું.

પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને હરિયાળી વધારવાના હેતુથી સ્વચ્છતા પખવાડિયા દરમિયાન ‘એક પેડ મા કે નામ’ અભિયાન અંતર્ગત અનેક વૃક્ષોનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હતું. વૃક્ષારોપણ દ્વારા રેલવે પરિસરમાં હરિયાળી વધારવા અને પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. વૃક્ષો હવા શુદ્ધ કરવામાં, પર્યાવરણીય સંતુલન જાળવવામાં અને આસપાસના વાતાવરણને વધુ સુખદ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જોકે, વૃક્ષારોપણની સાથે વાવેલા છોડની નિયમિત સંભાળ અને જાળવણી કરવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. આ ઉપરાંત સ્વચ્છતા અભિયાન દરમિયાન સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ટાળવા અંગે પણ લોકોને માહિતી આપવામાં આવી હતી. પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ, કપ અને અન્ય એક વખત ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓના અયોગ્ય નિકાલથી પર્યાવરણને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી મુસાફરો અને રેલવે કર્મચારીઓને શક્ય હોય ત્યાં પુનઃઉપયોગ કરી શકાય તેવી વસ્તુઓ અપનાવવા અને કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ રીતે સ્વચ્છતા, વૃક્ષારોપણ અને પ્લાસ્ટિક મુક્તિ જેવા પ્રયાસોને એકસાથે જોડવામાં આવ્યા હતા.

આ સ્વચ્છતા પખવાડિયામાં રેલવે કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારજનોએ મોટી સંખ્યામાં હાજરી આપીને અભિયાનને સહયોગ આપ્યો હતો. વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા રેલવે પરિસરની સફાઈ, ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા તપાસ, સફાઈ મિત્રોની આરોગ્ય તપાસ, વૃક્ષારોપણ અને પ્લાસ્ટિકના ઉપયોગ અંગે જાગૃતિ જેવા મુદ્દાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારજનોની ભાગીદારીએ સ્વચ્છતાને માત્ર સત્તાવાર કામગીરી તરીકે નહીં, પરંતુ સામૂહિક જવાબદારી તરીકે સ્વીકારવાનો સંદેશ આપ્યો હતો. જાહેર સ્થળોએ સ્વચ્છતા જાળવવા માટે લોકોની સક્રિય ભાગીદારી અત્યંત જરૂરી છે. રેલવે સ્ટેશનો પર મુસાફરો દ્વારા કચરો યોગ્ય જગ્યાએ નાખવો, ખાદ્ય પદાર્થોના સ્ટોલ પર સ્વચ્છતા જાળવવી અને પ્લાસ્ટિકનો બિનજરૂરી ઉપયોગ ટાળવો જેવી નાની બાબતો પણ મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે. આ અભિયાન દરમિયાન આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ અને જાગૃતિ કાર્યક્રમોનો લાભ લાંબા ગાળે મળે તે માટે નિયમિત દેખરેખ અને સતત જનજાગૃતિ જરૂરી રહેશે.

સમગ્ર રીતે પશ્ચિમ રેલવેના રાજકોટ ડિવિઝનમાં 17 સપ્ટેમ્બરથી 2 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન યોજાયેલું સ્વચ્છતા પખવાડિયું વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ સાથે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. ડિવિઝન રેલવે મેનેજર ગિરિરાજ કુમાર મીના અને ચિકિત્સા વિભાગના પ્રમુખ ડૉ. સમુદ્ર માનેના માર્ગદર્શન હેઠળ હાથ ધરાયેલી કામગીરીમાં હાપા અને જામનગર રેલવે સ્ટેશનો પર સ્વચ્છતા તથા ખાદ્ય સુરક્ષાને મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું. ચીફ હેલ્થ ઇન્સ્પેક્ટર જે. કે. શર્મા દ્વારા ખાદ્ય પદાર્થોની તપાસ અને નમૂના એકત્ર કરવાની કામગીરી સાથે વિક્રેતાઓને જાગૃત કરવામાં આવ્યા હતા. સફાઈ મિત્રોની આરોગ્ય તપાસ, વૃક્ષારોપણ, સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક અંગે જાગૃતિ અને કર્મચારીઓની ભાગીદારીએ અભિયાનને વધુ વ્યાપક બનાવ્યું હતું. આ પહેલનો મુખ્ય સંદેશ એ રહ્યો કે સ્વચ્છ રેલવે સ્ટેશન અને સ્વસ્થ વાતાવરણનું નિર્માણ માત્ર એક વિભાગની નહીં, પરંતુ દરેક નાગરિકની સહિયારી જવાબદારી છે. સ્વચ્છતા જાળવવાની આ ભાવના સતત જળવાઈ રહે તો રેલવે મુસાફરોને વધુ સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને આરોગ્યપ્રદ મુસાફરીનો અનુભવ મળી શકે છે.