ટેક્નોલોજી હવે વાહનો રસ્તામાં એકબીજા સાથે 'વાતચીત' કરશે! 2028થી V2V ટેક્નોલોજીથી અકસ્માતો અટકાવવાની સરકારની મોટી તૈયારી.

ભારતમાં માર્ગ અકસ્માતોની વધતી સંખ્યાને ઘટાડવા અને સ્માર્ટ રોડ સેફ્ટીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર એક મહત્વપૂર્ણ ટેક્નોલોજી અમલમાં લાવવાની તૈયારીમાં છે. માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) દ્વારા સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, 1989માં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેના અંતર્ગત વાહનથી વાહન (Vehicle-to-Vehicle - V2V) કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમને તબક્કાવાર રીતે ફરજિયાત બનાવવાની યોજના છે. સરકારના રોડમેપ મુજબ 1 ઓક્ટોબર, 2028થી દેશમાં ઉત્પાદિત થતા તમામ નવા વાહનોમાં V2V ટેક્નોલોજી ફરજિયાત બનશે. આ ટેક્નોલોજી અકસ્માત સર્જાય તે પહેલાં જ ડ્રાઇવરને સંભવિત જોખમ અંગે ચેતવણી આપશે, જેથી અનેક જીવ બચી શકે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

શું છે V2V ટેક્નોલોજી?

V2V એટલે Vehicle-to-Vehicle Communication. આ સિસ્ટમ હેઠળ રસ્તા પર દોડતા વાહનો એકબીજા સાથે સતત માહિતીની આપ-લે કરશે. દરેક વાહન પોતાનું લોકેશન, ઝડપ, દિશા અને બ્રેકિંગ જેવી માહિતી પ્રતિ સેકન્ડ લગભગ 10 વખત નજીકના અન્ય વાહનો સુધી પહોંચાડશે.

ખાસ વાત એ છે કે આ સિસ્ટમ મોબાઇલ નેટવર્ક અથવા સિમ કાર્ડ પર આધારિત નથી. તે Vehicular Ad-hoc Network (VANET) નામના વિશેષ વાયરલેસ નેટવર્ક દ્વારા કાર્ય કરે છે. આશરે 300 મીટર સુધીના વિસ્તારમાં વાહનો વચ્ચે સીધો સંપર્ક રહે છે, જેથી આગળનું જોખમ સમયસર જાણી શકાય છે.

વળાંક પાછળનું જોખમ પણ પહેલા જ ખબર પડશે

હાલમાં વાહનોમાં ઉપલબ્ધ ADAS (Advanced Driver Assistance Systems) કેમેરા, રડાર અને સેન્સર પર આધારિત હોય છે. તેથી તે ડ્રાઇવરને માત્ર દેખાતા જોખમ વિશે જ ચેતવણી આપી શકે છે.

પરંતુ V2V ટેક્નોલોજીનું સૌથી મોટું ફાયદો એ છે કે તે Non-Line-of-Sight (NLOS) ક્ષમતા ધરાવે છે. એટલે કે જો આગળ કોઈ મોટી ટ્રક ઉભી હોય, ધુમ્મસ હોય, ઊંચો વળાંક હોય અથવા ઇમારત વચ્ચે અવરોધ હોય તો પણ સિસ્ટમ નજીકના વાહન પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે ડ્રાઇવરને અગાઉથી એલર્ટ આપી શકે છે.

કયા પ્રકારના અકસ્માતો અટકાવવામાં મદદ મળશે?

V2V સિસ્ટમ દ્વારા અનેક પ્રકારની સુરક્ષા ચેતવણીઓ આપવામાં આવશે, જેમાં સામેલ છે:

• ઇમરજન્સી બ્રેક વોર્નિંગ
• આગળની અથડામણ (Forward Collision) એલર્ટ
• રોંગ-વે વાહન અંગે ચેતવણી
• ઇમરજન્સી વાહન નજીક આવતું હોવાની જાણ
• અચાનક ટ્રાફિક જામ અંગે માહિતી
• વળાંક પાછળ અથવા બ્લાઇન્ડ સ્પોટમાં રહેલા વાહનની જાણકારી

આ કારણે ડ્રાઇવર સમયસર સાવચેત થઈ શકશે અને અકસ્માતની સંભાવના નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.

AIS-230 ધોરણ શું છે?

ભારતમાં V2V ટેક્નોલોજી માટે AIS-230 નામનો નવો ટેક્નિકલ સ્ટાન્ડર્ડ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.

આ ધોરણ હેઠળ:

• સાયબર સુરક્ષા માટે એન્ક્રિપ્શન
• GNSS આધારિત ચોક્કસ લોકેશન
• વાયરલેસ કોમ્યુનિકેશન ધોરણ
• ઓન-બોર્ડ યુનિટ (OBU) માટે ટેક્નિકલ માપદંડ
• વિશ્વસનીય ડેટા ટ્રાન્સમિશન

જવા તમામ પાસાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

આ ટેક્નોલોજી Cellular Vehicle-to-Everything (C-V2X) પ્લેટફોર્મ પર કાર્ય કરશે અને તેના માટે 5.875 GHz થી 5.925 GHz ફ્રીક્વન્સી બેન્ડ નક્કી કરવામાં આવી છે.

અમલીકરણનો રોડમેપ

કેન્દ્ર સરકારે V2V ટેક્નોલોજી માટે તબક્કાવાર અમલીકરણનો પ્લાન તૈયાર કર્યો છે.

• 1 ઓક્ટોબર 2027થી V2V સિસ્ટમ ધરાવતા વાહનો માટે AIS-230 ધોરણનું પાલન ફરજિયાત બનશે.
• 1 ઓક્ટોબર 2028થી દેશમાં ઉત્પાદિત થતા તમામ નવા બે-વ્હીલર, પેસેન્જર કાર અને કોમર્શિયલ વાહનોમાં V2V સિસ્ટમ ફરજિયાત રહેશે.

ભવિષ્યમાં V2X તરફ આગળ વધશે ટેક્નોલોજી

V2V માત્ર શરૂઆત છે. ભવિષ્યમાં તેને V2X (Vehicle-to-Everything) સાથે જોડવામાં આવશે.

તે હેઠળ:

• ટ્રાફિક સિગ્નલ વાહન સાથે વાતચીત કરશે.
• લીલી લાઇટ થવામાં કેટલો સમય બાકી છે તેની જાણ થશે.
• સ્માર્ટફોન અથવા સ્માર્ટવોચ ધરાવતા પદયાત્રીઓની માહિતી વાહનને મળશે.
• સ્માર્ટ રોડ અને સ્માર્ટ સિટી સાથે વાહનો જોડાશે.

પડકારો પણ ઓછા નથી

નવી ટેક્નોલોજી સાથે કેટલાક પડકારો પણ સામે આવ્યા છે.

• વાહનોના નેટવર્કને હેકિંગથી સુરક્ષિત રાખવું.
• ડ્રાઇવરોના લોકેશન ડેટાની ગોપનીયતા જાળવવી.
• 2028 પહેલાંના કરોડો જૂના વાહનોમાં આ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાની મુશ્કેલી.
• વિવિધ કંપનીઓના વાહનો વચ્ચે સંપૂર્ણ સુસંગતતા જાળવવી.

માર્ગ સુરક્ષામાં બનશે ગેમચેન્જર

સરકારના ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સિસ્ટમ્સ (ITS) ટાસ્ક ફોર્સની ભલામણો અને ટેક્નિકલ સ્ટેન્ડિંગ કમિટીની મંજૂરી બાદ આ પ્રસ્તાવ જાહેર પરામર્શ માટે મૂકવામાં આવ્યો છે. તમામ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ આખરી નિયમો જાહેર કરવામાં આવશે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે V2V ટેક્નોલોજી અમલમાં આવ્યા બાદ ભારતીય માર્ગો વધુ સ્માર્ટ, સુરક્ષિત અને અકસ્માતમુક્ત બનવાની દિશામાં મોટું પગલું સાબિત થશે. ડ્રાઇવરને દેખાતું ન હોય તેવું જોખમ પણ અગાઉથી જાણી શકાય તેવી આ આધુનિક વ્યવસ્થા ભવિષ્યના સ્માર્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમનો મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ બનશે.