મારું શહેર ઈંધણ બચત અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે જામનગરમાં અનોખી પહેલ : જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુ. નિશા સાયકલ ચલાવી પહોંચ્યા ઓફિસ

જામનગર : પર્યાવરણ સંરક્ષણ, ઈંધણ બચત અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જામનગર જિલ્લામાં એક પ્રેરણાદાયી અને અનુસરવા યોગ્ય પહેલનો પ્રારંભ થયો છે. દેશના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રહિત, ઊર્જા સંરક્ષણ અને પર્યાવરણની જાળવણી માટે દેશના નાગરિકોને ઈંધણનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવાની જે અપીલ કરી છે, તેને વાસ્તવિક જીવનમાં ઉતારવાનો પ્રયાસ જામનગર જિલ્લામાં જોવા મળ્યો છે. જિલ્લા કલેક્ટર શ્રી પી.બી. પંડ્યાના માર્ગદર્શન હેઠળ જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુશ્રી નિશાએ પોતે જ સાયકલ ચલાવીને ઓફિસ પહોંચીને આ અભિયાનનો પ્રારંભ કર્યો હતો અને સમગ્ર જિલ્લામાં એક સકારાત્મક સંદેશ આપ્યો હતો કે પરિવર્તન હંમેશા પોતાના પગલાંથી શરૂ થાય છે.

આ પહેલ માત્ર એક દિવસની પ્રતીકાત્મક પ્રવૃત્તિ નથી, પરંતુ ઈંધણ બચત, પર્યાવરણ જાગૃતિ અને સ્વાસ્થ્ય સુધારણા જેવા ત્રણ મહત્વપૂર્ણ હેતુઓને એકસાથે જોડતું અભિયાન છે. જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુશ્રી નિશાએ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછો એક દિવસ મોટર વાહનનો ઉપયોગ ન કરીને સાયકલ, પગપાળા અથવા જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. તેમણે જિલ્લાના નાગરિકો, સરકારી અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, વેપારીઓ અને વિવિધ સામાજિક સંસ્થાઓને પણ આ અભિયાનમાં જોડાવા માટે અપીલ કરી છે.

દેશ અને દુનિયામાં ઝડપથી વધી રહેલા વાહનોના ઉપયોગને કારણે હવાનું પ્રદૂષણ, ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન અને ઈંધણના વધતા વપરાશ જેવી સમસ્યાઓ ગંભીર બની રહી છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ જેવા ઈંધણના વધતા વપરાશનો સીધો અસર દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ પડે છે. ભારત વિશ્વના મોટા ઈંધણ આયાતકાર દેશોમાંનું એક છે અને તેથી ઈંધણ બચત માત્ર વ્યક્તિગત લાભનો વિષય નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય જવાબદારી પણ છે. આ જ વિચારને કેન્દ્રમાં રાખીને જામનગર જિલ્લામાં ‘નો મોટર વ્હિકલ ડે’ જેવી પ્રેરણાદાયી ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે.

જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુશ્રી નિશાએ જણાવ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ અનેક પ્રસંગોએ ઊર્જા સંરક્ષણ, પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસ માટે સામાન્ય નાગરિકોની ભાગીદારી પર ભાર મૂક્યો છે. જો દરેક વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં નાના-નાના પરિવર્તનો લાવે તો તેના મોટા પરિણામો જોવા મળી શકે છે. અઠવાડિયામાં માત્ર એક દિવસ સાયકલ ચલાવવી અથવા જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરવો એ દેખીતી રીતે નાનું પગલું લાગે, પરંતુ લાખો લોકો આવું કરે તો ઈંધણ બચત અને પ્રદૂષણ ઘટાડાના ક્ષેત્રમાં મોટી સફળતા પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.

સુશ્રી નિશાએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે પોતે આ અભિયાનનો પ્રારંભ સાયકલ ચલાવીને ઓફિસ પહોંચવાથી કર્યો છે, કારણ કે કોઈપણ અભિયાનની સફળતા માટે નેતૃત્વનું ઉદાહરણ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. જ્યારે અધિકારીઓ અને જવાબદાર પદાધિકારીઓ પોતે પહેલ કરે છે ત્યારે સમાજમાં તેનો વધુ સકારાત્મક સંદેશ જાય છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન કોઈ ફરજિયાત કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ સ્વૈચ્છિક જનભાગીદારી પર આધારિત એક સામાજિક ચળવળ છે.

આ પહેલનો બીજો મહત્વપૂર્ણ પાસો સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો છે. આધુનિક જીવનશૈલીમાં લોકોની શારીરિક સક્રિયતા સતત ઘટી રહી છે. મોટાભાગના લોકો નાની-નાની દૂરી માટે પણ વાહનોનો ઉપયોગ કરે છે. પરિણામે સ્થૂળતા, હૃદયરોગ, ડાયાબિટીસ અને અન્ય જીવનશૈલી સંબંધિત રોગોમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. સાયકલ ચલાવવી અને ચાલવું એ શ્રેષ્ઠ કસરતોમાં ગણાય છે. આથી શરીરની તંદુરસ્તી જળવાઈ રહે છે, માનસિક તણાવમાં ઘટાડો થાય છે અને વ્યક્તિ વધુ ઊર્જાવાન અનુભવ કરે છે.

તબીબી નિષ્ણાતોના મતે રોજના થોડા સમય માટે સાયકલ ચલાવવાથી હૃદયની કાર્યક્ષમતા સુધરે છે, રક્ત પરિભ્રમણ વધુ સારું બને છે અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં પણ વધારો થાય છે. જો લોકો અઠવાડિયામાં એક દિવસ પણ સાયકલ ચલાવવાની ટેવ વિકસાવે તો તે તેમના લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયી સાબિત થઈ શકે છે.

પર્યાવરણના દૃષ્ટિકોણથી પણ આ અભિયાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. વાહનોમાંથી નીકળતા ધુમાડામાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડ, કાર્બન મોનોક્સાઈડ અને અન્ય હાનિકારક વાયુઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વાયુઓ હવાના પ્રદૂષણમાં વધારો કરે છે અને આબોહવા પરિવર્તન જેવી વૈશ્વિક સમસ્યાઓને વધુ ગંભીર બનાવે છે. જો લોકો વાહનોનો ઉપયોગ થોડો ઓછો કરે તો પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો લાવી શકાય છે.

જામનગર જેવા વિકસતા શહેરોમાં વાહનોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર ટ્રાફિકનું ભારણ પણ વધતું જાય છે. આવા સંજોગોમાં જો નાગરિકો અઠવાડિયામાં એક દિવસ સાયકલ અથવા જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરે તો ટ્રાફિકનું દબાણ ઘટાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. આથી માર્ગ અકસ્માતોના જોખમમાં પણ ઘટાડો થઈ શકે છે.

જિલ્લા વિકાસ અધિકારીએ ખાસ કરીને યુવાનોને આ અભિયાન સાથે જોડાવા અનુરોધ કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે યુવાનો સમાજમાં પરિવર્તનના સૌથી મોટા દૂત બની શકે છે. જો શાળાઓ, કોલેજો અને યુવા સંગઠનો આ અભિયાનને અપનાવે તો તે સમગ્ર જિલ્લામાં એક જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.

આ ઉપરાંત સરકારી કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓને પણ આ અભિયાનમાં સક્રિય ભાગીદારી કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે. સરકારી તંત્ર દ્વારા જો આ પ્રકારની પહેલને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે તો સામાન્ય નાગરિકોમાં પણ જાગૃતિ વધે છે. ઘણા વિભાગોમાં પહેલેથી જ ઊર્જા બચત, કાગળનો ઓછો ઉપયોગ અને પર્યાવરણલક્ષી કામગીરી માટે પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. હવે તેમાં ઈંધણ બચતનું એક વધુ મહત્વપૂર્ણ પરિમાણ ઉમેરાયું છે.

સામાજિક કાર્યકરો અને પર્યાવરણપ્રેમીઓએ જિલ્લા વિકાસ અધિકારીની આ પહેલનું સ્વાગત કર્યું છે. તેમના મતે આ માત્ર એક પ્રશાસકીય કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ સામાજિક જવાબદારી અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જો દરેક શહેર અને જિલ્લામાં આવી પહેલો થાય તો રાજ્ય અને દેશના સ્તરે પણ તેના સકારાત્મક પરિણામો જોવા મળી શકે છે.

જામનગર જિલ્લામાં કાર્યરત વિવિધ સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ, યુવક મંડળો અને સામાજિક સંગઠનો પણ આ અભિયાનમાં જોડાવા માટે આગળ આવી રહ્યા હોવાનું જાણવા મળે છે. ઘણા સંગઠનો દ્વારા સાયકલ રેલી, પર્યાવરણ જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને ઈંધણ બચત અંગેના જનજાગૃતિ અભિયાન યોજવાની પણ તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે.

શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પણ વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ઊર્જા બચત અંગે જાગૃત કરવા માટે વિશેષ કાર્યક્રમો યોજી શકાય તેવી ચર્ચા ચાલી રહી છે. બાળકો અને યુવાનોમાં આદત રૂપે પર્યાવરણમૈત્રી જીવનશૈલી વિકસાવવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં તેના લાંબા ગાળાના લાભ મળી શકે છે.

જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સુશ્રી નિશાએ નાગરિકોને સંદેશ આપતાં જણાવ્યું હતું કે દરેક વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં નાના ફેરફારો કરીને મોટું યોગદાન આપી શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના ઘરથી ઓફિસ અથવા નજીકના સ્થળે સાયકલ દ્વારા જઈ શકે તો તે માત્ર ઈંધણ બચાવતું નથી, પરંતુ પોતાના સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણ માટે પણ સકારાત્મક કાર્ય કરે છે. તેમણે અપીલ કરી હતી કે દરેક પરિવાર અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછો એક દિવસ ‘નો મોટર વ્હિકલ ડે’ તરીકે ઉજવે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જામનગરના લોકો હંમેશા સામાજિક અને રાષ્ટ્રહિતના કાર્યોમાં અગ્રેસર રહ્યા છે. સ્વચ્છતા અભિયાન, વૃક્ષારોપણ, પાણી બચત અને અન્ય જનહિતના કાર્યક્રમોમાં જામનગરે અનેક વખત ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. હવે ઈંધણ બચત અને પર્યાવરણ સંરક્ષણના આ અભિયાનમાં પણ જામનગર જિલ્લો સમગ્ર રાજ્ય માટે રોલ મોડેલ બની શકે તેવી સંપૂર્ણ સંભાવના છે.

આ અભિયાન માત્ર આજના સમયની જરૂરિયાત નથી, પરંતુ આવનારી પેઢીઓ માટે સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત પર્યાવરણ છોડવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. જ્યારે એક જિલ્લા વિકાસ અધિકારી પોતે સાયકલ ચલાવીને ઓફિસ પહોંચે છે, ત્યારે તે માત્ર વ્યક્તિગત સંકલ્પ નથી રહેતો, પરંતુ સમગ્ર સમાજ માટે પ્રેરણાનું પ્રતીક બની જાય છે. જામનગર જિલ્લામાં શરૂ થયેલી આ અનોખી પહેલ હવે કેટલા મોટા જનઆંદોલનનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે, પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે ઈંધણ બચત, પર્યાવરણ સુરક્ષા અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી તરફનો આ પ્રયાસ અનેક લોકો માટે પ્રેરણારૂપ સાબિત થવાનો છે.