વાર્તા સમયનો કસબી અને કાચની ચાવી.

પ્રકરણ ૧: અનોખી દુકાન

એક નાનકડું, શાંત ગામ હતું. આ ગામના એક ખૂણામાં એક જૂની પુરાણી દુકાન આવેલી હતી. દુકાન પર કોઈ પાટિયું નહોતું, પણ ગામના લોકો તેને "સમયની દુકાન" કહેતા. ત્યાં એક વૃદ્ધ માણસ રહેતો હતો, જેનું નામ હતું સમરથભાઈ. સમરથભાઈ દેખાવે સામાન્ય હતા, પણ એમની આંખોમાં આખી દુનિયાનો અનુભવ છલકાતો હતો. તેઓ ઘડિયાળો રિપેર કરતા, પણ ગામમાં એવી ચર્ચા હતી કે સમરથભાઈ માત્ર ઘડિયાળો જ નહીં, પણ માણસનો 'સમય' પણ સુધારી શકતા હતા!

તેમની દુકાનમાં હજારો નાની-મોટી, લાકડાની, સોનાની અને કાચની ઘડિયાળો ટીક-ટીક અવાજ કરતી રહેતી. આ અવાજ કોઈ સામાન્ય અવાજ નહોતો, એ જાણે જિંદગીના ધબકારા હતા. સમરથભાઈ પાસે એક રહસ્યમય કાચની ચાવી હતી, જેને તેઓ હંમેશા પોતાના ગળામાં લોકેટની જેમ પહેરી રાખતા.

પ્રકરણ ૨: આલોકનો અજંપો

આ જ ગામમાં આલોક નામનો એક યુવાન રહેતો હતો. આલોક ખૂબ જ હોંશિયાર હતો, પણ એ હંમેશા ઉતાવળમાં રહેતો. એને જિંદગીમાં બધું જ બહુ ઝડપથી મેળવી લેવું હતું. એ વર્તમાનમાં ક્યારેય જીવતો જ નહીં; કાં તો ભૂતકાળના અફસોસમાં ખોવાયેલો રહેતો અથવા ભવિષ્યની ચિંતામાં ડૂબેલો રહેતો.

એક દિવસ, આલોક એક બહુ મોટી બિઝનેસ ડીલ હારી ગયો. તેના હાથમાંથી એક સોનેરી તક સરી ગઈ. તે એટલો ગુસ્સામાં અને હતાશામાં હતો કે રસ્તા પર ચાલતાં ચાલતાં એનું ધ્યાન ન રહ્યું અને એ સીધો સમરથભાઈની દુકાનમાં જઈને ભટકાયો.

દુકાનમાં રહેલી સેંકડો ઘડિયાળોનો ટીક-ટીક અવાજ સાંભળીને એનું માથું ફાટવા લાગ્યું. તે જોરથી બોલ્યો, "કેવો નકામો અવાજ છે આ! કાશ, હું સમયને પાછો વાળી શકત! જો હું બે દિવસ પાછળ જઈ શકું, તો એ ડીલ મારી હોત."

સમરથભાઈએ ચશ્મા ઉપર કરીને આલોક સામે જોયું. એમણે ધીમેથી હસીને કહ્યું, "યુવાન, સમય સાથે રમત રમવી સહેલી નથી. જે વીતી ગયું છે, એ એક પથ્થર જેવું છે જેને તું હલાવી શકતો નથી."

પણ આલોક માનવા તૈયાર નહોતો. તેણે વિનંતી કરી, "દાદા, મને ખબર છે કે તમારી પાસે કોઈ જાદુ છે. પ્લીઝ, મને એક મોકો આપો."

પ્રકરણ ૩: અદભુત પ્રયોગ

આલોકની આંખોમાં સાચો પસ્તાવો અને તડપ જોઈને સમરથભાઈનું દિલ પીગળ્યું. એમણે ગળામાંથી એ કાચની ચાવી કાઢી. એ ચાવી અદભુત રીતે ચમકી રહી હતી.

સમરથભાઈએ દુકાનની બિલકુલ વચ્ચે રાખેલી એક મોટી, પ્રાચીન ઘડિયાળ બતાવી. એ ઘડિયાળના કાંટા સ્થિર હતા. એમણે કહ્યું, "આ 'કાળ ઘડિયાળ' છે. આ કાચની ચાવીથી હું તને માત્ર ૨૪ કલાક પાછળ મોકલી શકું છું. પણ એક શરત છે: તું ભૂતકાળમાં જઈને જે કંઈ પણ બદલીશ, તેની સીધી અસર તારા ભવિષ્ય પર પડશે. કદાચ તું જે મેળવવા માગે છે એના કરતાં કંઈક વધુ કિંમતી ખોઈ બેસે."

આલોકે કંઈ પણ વિચાર્યા વગર કહ્યું, "મને મંજૂર છે!"

સમરથભાઈએ ચાવી ઘડિયાળમાં ભરાવીને પાછળની તરફ ફેરવી. એક જોરદાર પવનનો સુસવાટો આવ્યો, આખી દુકાન ગોળ-ગોળ ફરવા લાગી, અને આલોકની આંખો સામે અંધારું છવાઈ ગયું.

પ્રકરણ ૪: ભૂતકાળની સફર

જ્યારે આલોકની આંખો ખૂલી, ત્યારે એ પોતાની ઓફિસના ટેબલ પર બેઠો હતો. કેલેન્ડર પર ગઈકાલની તારીખ હતી! એ ખુશ થઈ ગયો. એણે વિચાર્યું કે આ વખતે એ કોઈ ભૂલ નહીં કરે.

એણે તરત જ ક્લાયન્ટને ફોન કર્યો, પોતાની પ્રેઝન્ટેશનની ભૂલો સુધારી લીધી અને સાંજે થનારી મીટિંગ માટે નીકળી ગયો. આ વખતે બધું જ એના પ્લાન મુજબ થયું. ક્લાયન્ટ ખુશ થઈ ગયા અને કરોડો રૂપિયાની ડીલ સાઈન થઈ ગઈ. આલોકના આનંદનો પાર નહોતો. તે પોતાની જાતને વિજેતા સમજી રહ્યો હતો.

પરંતુ, ખુશીના આ અતિરેકમાં એ ભૂલી ગયો કે આ જ દિવસે સાંજે એના વૃદ્ધ પિતાની તબિયત બગડવાની હતી અને એણે ઘરે વહેલા પહોંચવાનું હતું.

જ્યારે ડીલ પત્યા પછી આલોકે પોતાનો ફોન જોયો, તો તેમાં ઘરના અઢળક મિસ્ડ કોલ હતા. તે દોડતો ઘેર પહોંચ્યો. ઘરમાં અંધારું હતું અને પાડોશીએ આવીને કહ્યું, "આલોક, તારા પિતાને હાર્ટ અટેક આવ્યો હતો. અમે એમને હોસ્પિટલ લઈ ગયા, પણ તારો ફોન લાગતો નહોતો..."

આલોક હોસ્પિટલ પહોંચ્યો. ડોક્ટરે આવીને માથું ધુણાવ્યું, "બહુ મોડું થઈ ગયું. જો તમે અડધો કલાક વહેલા લાવ્યા હોત, તો અમે એમને બચાવી શક્યા હોત."

આલોકના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. એણે પૈસા અને સફળતા મેળવી લીધી હતી, પણ એના બદલામાં એણે પોતાના પૂજ્ય પિતાને ખોઈ દીધા હતા. તેને સમરથભાઈના શબ્દો યાદ આવ્યા: "તું જે મેળવવા માગે છે એના કરતાં કંઈક વધુ કિંમતી ખોઈ બેસે."

પ્રકરણ ૫: સાચો સાક્ષાત્કાર

આલોક રડતો-રડતો, દોડતો ફરીથી સમરથભાઈની દુકાને પહોંચ્યો. દુકાન એ જ રીતે ટીક-ટીક કરી રહી હતી.

તે સમરથભાઈના પગમાં પડી ગયો અને બોલ્યો, "દાદા, મને આ પૈસા, આ ડીલ કંઈ જ નથી જોઈતું! મને મારા પિતા પાછા આપો. પ્લીઝ, સમયને ફરી પાછો વાળો. હું ભિખારી બની જવા તૈયાર છું, પણ મને મારા પિતા જોઈએ છે."

સમરથભાઈએ આલોકને ઊભો કર્યો. એમની આંખોમાં કરુણા હતી. એમણે કહ્યું, "દીકરા, મેં તને પહેલા જ કહ્યું હતું કે સમય સાથે રમત ન કરાય. કાચની ચાવી માત્ર એક જ વાર કામ કરે છે. માણસ હંમેશા જે નથી મળતું એની પાછળ દોડે છે અને જે પાસે છે તેની કદર નથી કરતો. તેં ભવિષ્ય સુધારવા જતાં વર્તમાનની સૌથી સુંદર ભેટ ગુમાવી દીધી."

આલોક ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે રડી પડ્યો. એને પોતાની ભૂલ સમજાઈ ગઈ હતી. તે સમજી ગયો હતો કે જિંદગીની અસલી કિંમત સફળતાની દોડમાં નહીં, પણ આપણી આસપાસના માણસો સાથે વિતાવેલી ક્ષણોમાં છે.

એ જ ક્ષણે, સમરથભાઈએ ફરી એકવાર ગળામાંથી ચાવી કાઢી અને આલોકના કપાળ પર અડાડી.

પ્રકરણ ૬: નવી સવાર

"આલોક... બેટા ઊઠ, ક્યારનો સૂતો છે? ઓફિસે નથી જવું?"

એક પરિચિત અને વ્હાલભર્યો અવાજ આલોકના કાને પડ્યો. આલોકે ઝટકો મારીને આંખો ખોલી. એણે જોયું તો એ પોતાના ઘરના બેડરૂમમાં હતો અને એના પિતા જીવતા જાગતા એની સામે ચાનો કપ લઈને ઊભા હતા!

આલોકે તરત જ પિતાને વળગી પડ્યો અને રડવા લાગ્યો. એના પિતા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, "શું થયું બેટા? કોઈ ખરાબ સપનું જોયું?"

આલોકે ઘડિયાળ તરફ જોયું. આજે એ જ દિવસ હતો જે દિવસે એની બિઝનેસ ડીલ થવાની હતી. આલોક સમજી ગયો કે સમરથભાઈએ એને ખરેખર પાછળ નહોતો મોકલ્યો, પણ કાચની ચાવીના જાદુથી એને ભવિષ્યનો એક આયનો બતાવ્યો હતો, જે એક સપના જેવો ભાસતો હતો.

તે દિવસે આલોક ઓફિસે ન ગયો. એણે એ ડીલ છોડી દીધી અને આખો દિવસ પોતાના પિતા સાથે વિતાવ્યો. એમના સ્વાસ્થ્યની તપાસ કરાવી અને એમની સાથે હસ્યો-ખેલ્યો. એ ડીલ ભલે કોઈ બીજાને મળી ગઈ, પણ આલોકના ચહેરા પર આજે અદભુત શાંતિ અને સંતોષ હતો.

સાંજે આલોક ફરીથી સમરથભાઈની દુકાને ગયો. દુકાન બંધ હતી, અને ત્યાં તાળું મારેલું હતું. આજુબાજુના લોકોને પૂછતાં ખબર પડી કે ત્યાં સમરથભાઈ નામનું કોઈ ક્યારેય રહેતું જ નહોતું! એ દુકાન તો વર્ષોથી ખાલી પડી હતી.

આલોકે હસીને પોતાના ગળા તરફ જોયું. એના ખિસ્સામાં કાચનો એક નાનકડો ટુકડો હતો, જે ચમકી રહ્યો હતો. તે સમજી ગયો કે 'સમય' પોતે જ સમરથભાઈ બનીને તેને જિંદગીનો સાચો પાઠ ભણાવવા આવ્યો હતો.

વાર્તાનો સાર (Moral):

જિંદગીમાં ભવિષ્યની ચિંતામાં કે ભૂતકાળના અફસોસમાં આપણો આજનો 'વર્તમાન' ક્યારેય ન ગુમાવવો જોઈએ. સમય સૌથી કિંમતી છે, અને એથીય વધુ કિંમતી છે આપણી પાસે રહેલા સંબંધો. જે ક્ષણ અત્યારે છે, તેને પૂરી શિદ્દતથી જીવી લેવી એ જ સાચી જિંદગી છે.