સબરસ હોર્મુઝ બાદ બાબ-અલ-મંદેબમાં પણ તણાવ: હુથી ધમકીથી ભારત-ચીન જતાં સાઉદી ઓઇલ ટેન્કર્સે લીધો યુ-ટર્ન...
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવની અસર હવે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર પણ જોવા મળી રહી છે. સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ બાદ હવે બાબ-અલ-મંદેબ જળમાર્ગ પર પણ સુરક્ષા સંકટ ઊભું થતાં ભારત અને ચીન તરફ આવી રહેલા સાઉદી અરેબિયાના બે ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર્સને માર્ગ બદલીને પાછા ફરવાની ફરજ પડી છે. યમનમાં ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોની હુમલાની ધમકીને પગલે આ નિર્ણય લેવાયો હોવાનું આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.
માહિતી અનુસાર બંને ઓઇલ ટેન્કર્સે સાઉદી અરેબિયાના યાનબૂ બંદર પરથી ભારત અને ચીન માટે ક્રૂડ ઓઇલ લોડ કર્યું હતું. મૂળ આયોજન મુજબ જહાજોએ રેડ સીમાંથી બાબ-અલ-મંદેબ થઈને હિંદ મહાસાગર તરફ આગળ વધવાનું હતું. જોકે હુથી બળવાખોરો દ્વારા વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવવાની ધમકી મળ્યા બાદ જહાજોના સંચાલકોએ સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપતાં ટેન્કર્સનો માર્ગ બદલી દીધો.
પરિણામે બંને જહાજોએ હિંદ મહાસાગર તરફ આગળ વધવાને બદલે યુ-ટર્ન લઈને સ્વેઝ કેનાલ તરફનો માર્ગ અપનાવ્યો છે. આ નવા રૂટના કારણે જહાજોને હજારો કિલોમીટર વધુ અંતર કાપવું પડશે, જેના કારણે ઓઇલ સપ્લાયમાં વિલંબ અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર બાબ-અલ-મંદેબ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક છે. આ જળમાર્ગ દ્વારા મધ્ય પૂર્વમાંથી યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકા તરફ મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને અન્ય માલસામાનની હેરફેર થાય છે. જો અહીં લાંબા સમય સુધી સુરક્ષા સંકટ રહેશે તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક છે અને તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મધ્ય પૂર્વ પર નોંધપાત્ર નિર્ભરતા ધરાવે છે. આવા સંજોગોમાં શિપિંગ રૂટમાં અવરોધ ઊભો થવાથી પરિવહન ખર્ચ વધી શકે છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધારો અને તેની અસર સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ પર પણ પડી શકે છે. ચીન માટે પણ આ સ્થિતિ ચિંતાજનક માનવામાં આવી રહી છે.
દરિયાઈ સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો હોર્મુઝ અને બાબ-અલ-મંદેબ બંને મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગોમાં તણાવ યથાવત રહેશે તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે. હાલ અનેક શિપિંગ કંપનીઓ જોખમવાળા વિસ્તારો ટાળીને વૈકલ્પિક માર્ગો અપનાવી રહી છે, જેના કારણે માલસામાન પહોંચવામાં વધુ સમય લાગી રહ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર હવે પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિ પર કેન્દ્રિત છે. જો તણાવ વધુ વધશે તો વૈશ્વિક વેપાર, ઊર્જા સુરક્ષા અને શિપિંગ ઉદ્યોગ પર તેની વ્યાપક અસર જોવા મળી શકે છે. હાલ વિવિધ દેશો પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે અને વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લઈ રહ્યા છે.
