આંતરરાષ્ટ્રીય અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક સમજૂતી તરફ પગલું: 19 જૂને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં થશે સત્તાવાર હસ્તાક્ષર.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચાલી રહેલા તણાવ અને સંઘર્ષ બાદ એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી સફળતા સામે આવી છે. બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ સમજૂતીનો પ્રારંભિક કરાર થઈ ગયો હોવાનું જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને તેની સત્તાવાર હસ્તાક્ષર વિધિ 19 જૂનના રોજ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યોજાવાની છે.
સમજૂતીના ભાગરૂપે વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોમાંના એક એવા Strait of Hormuz (હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ)ને ફરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજરાની માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવશે. અમેરિકાના પ્રમુખ Donald Trumpએ જણાવ્યું છે કે સ્ટ્રેટ "ટોલ ફ્રી" રાખવામાં આવશે અને અમેરિકન નૌકાબંધી પણ દૂર કરવામાં આવશે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા માર્ગોમાંનો એક ગણાય છે. વૈશ્વિક કાચા તેલ અને ગેસના મોટા ભાગનું પરિવહન આ જળમાર્ગ મારફતે થાય છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી અહીં સર્જાયેલા તણાવના કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અસ્થિરતા જોવા મળી હતી.
હવે સ્ટ્રેટ ફરી ખુલવાના સમાચાર બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં સકારાત્મક અસર જોવા મળી છે અને તેલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
કરારમાં શું મુખ્ય મુદ્દાઓ સામેલ છે?
અત્યાર સુધી જાહેર થયેલી માહિતી મુજબ:
- અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સૈન્ય કાર્યવાહી બંધ કરવાની સમજૂતી થઈ છે.
- હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજરાની માટે ફરી ખુલ્લો મૂકવામાં આવશે.
- અમેરિકન નૌકાબંધી હટાવવામાં આવશે.
- આગામી 60 દિવસ દરમિયાન પરમાણુ કાર્યક્રમ અને પ્રતિબંધો સહિતના મુદ્દાઓ પર વધુ ચર્ચા થશે.
- સત્તાવાર હસ્તાક્ષર 19 જૂને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં થવાના છે.
હજુ કેટલીક વિગતો સ્પષ્ટ થવાની બાકી
જોકે કરાર અંગે જાહેરાત થઈ ગઈ છે, પરંતુ સંપૂર્ણ અને અંતિમ શરતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. કેટલાક મુદ્દાઓ, ખાસ કરીને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને પ્રતિબંધો અંગેની અંતિમ સમજૂતી માટે આગળની વાટાઘાટો થવાની છે.
આથી, 19 જૂનના સત્તાવાર હસ્તાક્ષર પહેલાં અને ત્યારબાદ બહાર આવતી વિગતો પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
આ સમજૂતી સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવે તો પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિરતા વધશે, વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને રાહત મળશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે પણ તે એક મહત્વપૂર્ણ સકારાત્મક વિકાસ સાબિત થઈ શકે છે.
