સબરસ અમરેલીના ખાંભા પંથકમાં કાળજું કંપાવી દેનારી ઘટના : દાદાની નજર સામે ૫ વર્ષના માસૂમ જીયાનને સિંહણ ઉઠાવી ગઈ.
ગુજરાતના ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં એશિયાટિક સિંહોની વધતી સંખ્યા ગૌરવની બાબત માનવામાં આવે છે, પરંતુ માનવ વસાહતોની નજીક વન્યજીવોની વધતી અવરજવર ક્યારેક દુઃખદ અને ચિંતાજનક ઘટનાઓને પણ જન્મ આપે છે. અમરેલી જિલ્લાના ખાંભા તાલુકાના ચતુરી ગામમાં બનેલી એક હૃદયદ્રાવક ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યને હચમચાવી નાખ્યું છે. માત્ર પાંચ વર્ષનો માસૂમ જીયાન પોતાના દાદાની આંગળી પકડીને ગામની સીમ તરફ જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે અચાનક એક સિંહણ ત્રાટકી અને દાદાની નજર સામે જ બાળકને ખેંચીને લઈ ગઈ હતી. આ ઘટના એટલી અચાનક અને ભયાનક હતી કે દાદા સહિત આસપાસના લોકો કંઈ સમજે તે પહેલાં જ સિંહણ બાળકને લઈ જંગલ તરફ દોડી ગઈ હતી.
આ કરુણ ઘટનાએ માત્ર ચતુરી ગામ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ખાંભા પંથકને શોકમાં ગરકાવ કરી દીધો છે. ગામમાં જ્યાં નજર કરો ત્યાં લોકોના ચહેરા પર દુઃખ, આઘાત અને ભય જોવા મળી રહ્યો છે. માસૂમ જીયાનના પરિવાર પર તો જાણે આભ ફાટી પડ્યું હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. પાંચ વર્ષનો નિર્દોષ બાળક, જે હજુ જીવનની શરૂઆત પણ કરી રહ્યો હતો, તે પળવારમાં વન્ય પ્રાણીનો શિકાર બની જતાં સમગ્ર સમાજ સ્તબ્ધ બની ગયો છે.
મળતી માહિતી મુજબ, ઘટના સાંજ પછીના સમયની છે. જીયાન પોતાના દાદા દેવકુંભાઈ સાથે ગામની સીમ વિસ્તારમાં જતો હતો. સામાન્ય રીતે ગામલોકો માટે આ વિસ્તાર પરિચિત હતો અને લોકો રોજિંદા કામકાજ માટે ત્યાં અવરજવર કરતા હતા. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ વિસ્તારમાં સિંહોની અવરજવર વધ્યાની ચર્ચા હતી. તેમ છતાં કોઈએ કલ્પના પણ કરી ન હતી કે સિંહણ માનવ વસાહતની આટલી નજીક આવીને બાળકને નિશાન બનાવશે.
પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, અંધકાર વધતો હતો ત્યારે અચાનક ઝાડીઓમાંથી એક સિંહણ બહાર આવી હતી. દાદા કંઈ સમજે તે પહેલાં જ તેણે બાળક પર હુમલો કર્યો અને તેને મોઢામાં પકડીને દોડી ગઈ. દેવકુંભાઈએ બૂમાબૂમ કરી હતી અને બાળકને બચાવવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો, પરંતુ સિંહણ અત્યંત ઝડપથી જંગલ તરફ ભાગી ગઈ હતી. આ દૃશ્ય એટલું ભયાનક હતું કે હાજર લોકો પણ ભયથી થરથરી ઊઠ્યા હતા.
ઘટનાની જાણ થતાં જ ગામમાં અરેરાટી ફેલાઈ ગઈ હતી. મોટી સંખ્યામાં લોકો ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યા હતા. તાત્કાલિક વન વિભાગ અને પોલીસને જાણ કરવામાં આવી હતી. વન વિભાગની ટીમો મોડી રાત્રે જ સ્થળ પર પહોંચી ગઈ હતી અને બાળકની શોધખોળ શરૂ કરવામાં આવી હતી. કલાકોની શોધખોળ બાદ સીમ વિસ્તારમાંથી માસૂમ જીયાનનો લોહીલુહાણ મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો. આ દૃશ્ય જોઈને પરિવારજનો અને ગામલોકો આક્રંદ કરી ઊઠ્યા હતા.
વન વિભાગના અધિકારીઓએ મૃતદેહને કબજે લઈને પોસ્ટમોર્ટમ માટે ખાંભા હોસ્પિટલ ખાતે ખસેડ્યો હતો. પ્રાથમિક તપાસમાં સ્પષ્ટ થયું હતું કે બાળક પર સિંહણ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટના બાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં ભયનું વાતાવરણ સર્જાઈ ગયું હતું. ગામલોકો પોતાના બાળકોને ઘરની બહાર મોકલતા પણ ડરી રહ્યા હતા.
ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને વન વિભાગે તાત્કાલિક વિશેષ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. ઉચ્ચ અધિકારીઓના માર્ગદર્શન હેઠળ મોટી સંખ્યામાં વન કર્મચારીઓ, ટ્રેકર્સ અને નિષ્ણાતોની ટીમોને વિસ્તારમાં તહેનાત કરવામાં આવી હતી. હુમલો કરનાર સિંહણને શોધવા માટે રાત્રે જ મેગા ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ડ્રોન સર્વેલન્સ, સર્ચલાઇટ, ટ્રેકિંગ અને અન્ય આધુનિક સાધનોની મદદથી સમગ્ર વિસ્તારની તપાસ કરવામાં આવી હતી.
વન વિભાગના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, હુમલાખોર સિંહણની ઓળખ કરવા માટે તેના પગલાં અને હલનચલનનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. લાંબા સમયની જહેમત બાદ અધિકારીઓએ તે સિંહણને શોધી કાઢી હતી. બાદમાં નિષ્ણાતોની ટીમે ટ્રેન્કવીલાઈઝર ગનનો ઉપયોગ કરીને સિંહણને બેભાન કરી હતી અને તેને પાંજરામાં પૂરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહી સફળ થતાં ગામલોકોએ થોડી રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો.
ચતુરી ગામના રહેવાસીઓનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી સિંહો અને સિંહણોની અવરજવર ગામની નજીક વધી ગઈ હતી. રાત્રિના સમયે તો ઘણી વખત લોકો સિંહોની ગર્જના સાંભળતા હતા. પશુઓ પર હુમલાની ઘટનાઓ પણ બની હતી, પરંતુ પ્રથમ વખત કોઈ બાળકનો ભોગ લેવાયો હોવાથી લોકોમાં ભારે રોષ અને ચિંતા જોવા મળી રહી છે.
ગામલોકોનું માનવું છે કે વન્યજીવોના સંરક્ષણની સાથે સાથે માનવ જીવનની સુરક્ષા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે સરકાર અને વન વિભાગ પાસે માંગ કરી છે કે ગામોની આસપાસ વધારાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે અને સિંહોની અવરજવર ઉપર સતત નજર રાખવામાં આવે. ખાસ કરીને શાળા જતાં બાળકો અને રાત્રે ખેતરોમાં જતા ખેડૂતો માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
વન્યજીવ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સિંહોની સંખ્યા વધી રહી છે, જેના કારણે તેઓ નવા વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે. કેટલીક વખત ખોરાકની શોધમાં અથવા પોતાના વિસ્તારના વિસ્તરણ માટે તેઓ માનવ વસાહતોની નજીક આવી જાય છે. જોકે માનવ પર હુમલાની ઘટનાઓ હજુ પણ દુર્લભ ગણાય છે, પરંતુ જ્યારે આવી ઘટના બને છે ત્યારે તેની અસર ખૂબ ગંભીર હોય છે.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર માનવ અને વન્યજીવ વચ્ચેના વધતા સંઘર્ષના મુદ્દાને ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં સિંહો અને દીપડાઓ માનવ વસાહતોની નજીક જોવા મળ્યા છે. ખેડૂતો, માલધારીઓ અને ગ્રામજનો માટે આ એક મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે વન વિભાગ દ્વારા સમયાંતરે જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે, પરંતુ જમીની હકીકતમાં હજુ પણ ઘણા પડકારો છે. ઘણા ગામોમાં પૂરતી લાઇટ વ્યવસ્થા નથી, રાત્રિના સમયે પેટ્રોલિંગ મર્યાદિત હોય છે અને વન્યજીવોની હલચલ અંગે તાત્કાલિક માહિતી મળતી નથી. આ કારણોસર લોકો ઘણી વખત જોખમમાં મુકાઈ જાય છે.
જીયાનના પરિવાર માટે આ ઘટના ક્યારેય ન ભરાઈ શકે તેવો ઘા બની ગઈ છે. પરિવારજનોનું રુદન જોઈને સમગ્ર ગામની આંખો ભીની થઈ ગઈ હતી. માસૂમ બાળકના સપના, તેનું ભવિષ્ય અને પરિવારની આશાઓ પળવારમાં તૂટી ગઈ હતી. ગામમાં શોકનો માહોલ છવાઈ ગયો હતો અને લોકો પરિવારને સાંત્વના આપવા તેમના ઘરે પહોંચી રહ્યા હતા.
રાજકીય અને સામાજિક આગેવાનો પણ ઘટનાની જાણ થતાં ગામે પહોંચ્યા હતા. તેમણે પરિવારને સાંત્વના પાઠવી હતી અને સરકાર પાસે યોગ્ય વળતર તથા સુરક્ષા પગલાંની માંગ કરી હતી. કેટલાક આગેવાનોએ વન્યજીવ સંરક્ષણ અને માનવ સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે લાંબા ગાળાની નીતિ બનાવવાની જરૂરિયાત પણ વ્યક્ત કરી હતી.
વન વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ઘટનાની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. હુમલો કરનાર સિંહણના વર્તનનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. જો તે માનવ માટે જોખમી હોવાનું જણાશે તો કાયદાકીય અને વૈજ્ઞાનિક ધોરણે જરૂરી નિર્ણય લેવામાં આવશે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ રાજ્યભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. સોશિયલ મીડિયા ઉપર પણ લોકો દ્વારા દુઃખ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઘણા લોકોએ માસૂમ જીયાનને શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવી છે અને પરિવાર માટે પ્રાર્થનાઓ કરી છે.
ખાંભાના ચતુરી ગામમાં બનેલી આ દુઃખદ ઘટના માત્ર એક પરિવારનો નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજનો ઘા બની ગઈ છે. એક નિર્દોષ બાળકનું જીવન અચાનક અને કરુણ રીતે સમાપ્ત થઈ જતાં લોકોમાં ભારે વ્યથા ફેલાઈ છે. સાથે જ આ ઘટનાએ વન્યજીવ સંરક્ષણ, માનવ સુરક્ષા અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાના પ્રશ્નોને ફરી એકવાર ઉજાગર કર્યા છે.
હાલ સમગ્ર વિસ્તાર ઉપર વન વિભાગની કડક નજર છે અને ગામલોકોને સાવચેતી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. પરંતુ માસૂમ જીયાનનું ગુમાવેલું જીવન પાછું આવી શકે તેમ નથી. તેની યાદો, પરિવારનો દુઃખ અને આ ઘટનાનો આઘાત લાંબા સમય સુધી લોકોના મનમાં જીવંત રહેશે. આ કરુણ ઘટના ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ અટકાવવા માટે વધુ સચેત અને અસરકારક પગલાં ભરવાની તાતી જરૂરિયાતનો કડવો સંદેશ આપી ગઈ છે.
