ટેક્નોલોજી ભરૂચ આરટીઓમાં ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ હવે હાઈટેક એઆઇ ટેકનોલોજીથી પારદર્શક પ્રક્રિયા, પાર્કિંગ ટેસ્ટનો સમય ૯૦થી વધારી ૧૩૦ સેકન્ડ કરાયો.

ગુજરાતમાં વાહનચાલકો માટે ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ મેળવવાની પ્રક્રિયા હવે વધુ આધુનિક અને પારદર્શક બની રહી છે. ભરૂચ આરટીઓ કચેરી ખાતે હવે ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે એઆઇ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. વડદલા નજીક આવેલી આરટીઓ કચેરીના ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ ટ્રેક પર અત્યાધુનિક ૨૫ કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે, જે એઆઇ સિસ્ટમ દ્વારા કાર્ય કરે છે. આ નવી વ્યવસ્થાના કારણે હવે ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ વધુ ચોકસાઈપૂર્વક અને માનવ હસ્તક્ષેપ વગર લેવામાં આવી રહ્યો છે.

આ સમગ્ર પ્રણાલીનો મુખ્ય હેતુ પારદર્શકતા વધારવાનો, ગેરરીતિઓ અટકાવવાનો અને યોગ્ય વાહનચાલકોને જ લાયસન્સ મળે તેની ખાતરી કરવાનો છે. અત્યાર સુધી ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ દરમિયાન ઘણીવાર માનવ ભૂલ, ગેરસમજ અથવા ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો થતા રહ્યા હતા. પરંતુ હવે એઆઇ ટેકનોલોજી દ્વારા ટેસ્ટનું સંપૂર્ણ મોનિટરિંગ કરવામાં આવતાં પ્રક્રિયા વધુ વિશ્વસનીય બની રહી છે.

ભરૂચ આરટીઓ કચેરીમાં બનાવવામાં આવેલા નવા કંટ્રોલરૂમમાં ટેસ્ટ આપતા દરેક અરજદારની માહિતી ડિજિટલ રીતે મોનિટર કરવામાં આવે છે. અરજદારનું નામ, ફોટો, વાહન, ટેસ્ટ દરમિયાન થયેલી ભૂલો તેમજ ટ્રેક ઉપર કયા પોઈન્ટ પર ભૂલ થઈ તે તમામ માહિતી તાત્કાલિક સ્ક્રીન ઉપર દેખાય છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા હવે કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિ માટેની શક્યતાઓ ઘટી ગઈ છે.

આ સમગ્ર પ્રણાલીમાં સૌથી મહત્વનો ફેરફાર પાર્કિંગ ટેસ્ટને લઈને કરવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ દરમિયાન અરજદારોને વાહન પાર્ક કરવા માટે માત્ર ૯૦ સેકન્ડનો સમય આપવામાં આવતો હતો. પરંતુ અનેક અરજદારો આ નિયત સમય મર્યાદામાં વાહન યોગ્ય રીતે પાર્ક કરી શકતા નહોતા, જેના કારણે તેઓ ટેસ્ટમાં નાપાસ થતા હતા. ખાસ કરીને નવા વાહનચાલકો અને મહિલાઓ માટે આ સમય મર્યાદા ઓછી પડતી હોવાની ફરિયાદો લાંબા સમયથી ઉઠતી હતી.

આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને હવે આરટીઓ વિભાગ દ્વારા પાર્કિંગ ટેસ્ટ માટેનો સમય ૯૦ સેકન્ડથી વધારીને ૧૩૦ સેકન્ડ કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયને કારણે અરજદારોને મોટી રાહત મળી છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે સમય મર્યાદા વધારવાથી હવે લોકો વધુ આત્મવિશ્વાસ સાથે ટેસ્ટ આપી શકશે અને બિનજરૂરી રીતે નાપાસ થવાની સંભાવના ઘટશે.

ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ શરૂ થાય તે પહેલાં અરજદારોને સમગ્ર પ્રક્રિયા સમજાવવા માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ટેસ્ટ પહેલા અરજદારને એલસીડી સ્ક્રીન ઉપર ફરજિયાત તાલીમ વિડિઓ બતાવવામાં આવે છે. આ વિડિઓમાં ટેસ્ટ કેવી રીતે આપવો, કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું, કયા સંકેતોનું પાલન કરવું અને કઈ ભૂલોને કારણે ફેલ થવાની શક્યતા રહે છે તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવે છે.

અધિકારીઓનું માનવું છે કે ઘણા અરજદારોને ટેસ્ટની યોગ્ય સમજ ન હોવાને કારણે તેઓ ભૂલો કરતા હતા. હવે વિડિઓ માર્ગદર્શન મળતાં અરજદારો વધુ સારી રીતે તૈયાર થઈ શકે છે. આ પગલાંને કારણે ટેસ્ટ પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને સ્પષ્ટ બની રહી છે.

ટેસ્ટ પહેલા અરજદારનું ફોટો વેરિફિકેશન પણ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા કોઈ અન્ય વ્યક્તિ અરજદારના બદલે ટેસ્ટ ન આપી શકે તેની ખાતરી કરવામાં આવે છે. અગાઉ કેટલાક કિસ્સાઓમાં ડમી ઉમેદવાર દ્વારા ટેસ્ટ આપવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા હતા. હવે એઆઇ આધારિત ફોટો ચકાસણી દ્વારા આવી ગેરરીતિઓ ઉપર રોક લગાવવામાં આવી રહી છે.

ટેસ્ટ માટે જતા દરેક અરજદારને ખાસ પ્રકારનો ડિજિટલ ટેગ આપવામાં આવે છે. આ ટેગ ટેસ્ટ માટે વપરાતા વાહન સાથે જોડવામાં આવે છે. ટેગ અને કેમેરા સિસ્ટમ દ્વારા ટેસ્ટ દરમિયાન વાહનની ગતિ, સ્થિતિ, ટ્રેક ઉપરનું પ્રદર્શન અને વિવિધ હલનચલન અંગેની માહિતી એઆઇ સિસ્ટમ સુધી પહોંચે છે. આ ટેકનોલોજીથી ટેસ્ટ સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટેડ બની રહ્યો છે.

ટેસ્ટ દરમિયાન જો અરજદાર કોઈ નિયમનો ભંગ કરે, ખોટો ટર્ન લે, લાઇન ક્રોસ કરે અથવા નિયત પ્રક્રિયા મુજબ વાહન ન ચલાવે તો તે માહિતી તરત જ સિસ્ટમમાં નોંધાઈ જાય છે. સાથે સાથે કયા કારણસર અરજદાર ફેલ થયો તેની માહિતી પણ તરત સ્ક્રીન ઉપર દર્શાવવામાં આવે છે. આ કારણે હવે અરજદારોને સ્પષ્ટતા મળે છે અને અનિશ્ચિતતા દૂર થાય છે.

ભરૂચ આરટીઓની આ નવી વ્યવસ્થા હવે સમગ્ર રાજ્ય માટે એક મોડેલ બની શકે છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો આ પ્રણાલી સફળ રહેશે તો ગુજરાતના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ આવી એઆઇ આધારિત ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ વ્યવસ્થા અમલમાં મુકાઈ શકે છે. ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવાથી પરિવહન વિભાગ વધુ કાર્યક્ષમ અને પારદર્શક બનશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

રસ્તા સલામતીના દૃષ્ટિકોણથી પણ આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ભારત સહિત ગુજરાતમાં માર્ગ અકસ્માતોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. અકસ્માતોના મુખ્ય કારણોમાં બિનઅનુભવી અથવા યોગ્ય તાલીમ વગરના વાહનચાલકોનો સમાવેશ થાય છે. જો ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ વધુ કડક અને ચોકસાઈપૂર્વક લેવામાં આવશે તો માત્ર યોગ્ય અને સક્ષમ લોકો જ લાયસન્સ મેળવી શકશે.

ટ્રાફિક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ માત્ર એક દસ્તાવેજ નથી પરંતુ રસ્તા ઉપર સુરક્ષિત રીતે વાહન ચલાવવાની જવાબદારીનું પ્રતિક છે. તેથી ટેસ્ટ પ્રક્રિયા પારદર્શક અને ટેકનિકલ રીતે મજબૂત હોવી ખૂબ જરૂરી છે. એઆઇ ટેકનોલોજી દ્વારા માનવ હસ્તક્ષેપ ઘટતા ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિઓમાં પણ ઘટાડો થઈ શકે છે.

અરજદારોમાં પણ આ નવી વ્યવસ્થાને લઈને સકારાત્મક પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. ઘણા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉ ટેસ્ટ પ્રક્રિયા અંગે ગેરસમજ અને ભય રહેતો હતો, પરંતુ હવે સિસ્ટમ વધુ સ્પષ્ટ અને વ્યવસ્થિત લાગી રહી છે. સમય મર્યાદામાં વધારો થતાં ખાસ કરીને નવા શીખનારાઓને રાહત મળી છે.

કેટલાક અરજદારોએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉ પાર્કિંગ ટેસ્ટ દરમિયાન ઉતાવળમાં ભૂલો થઈ જતી હતી. હવે વધારાના સમયના કારણે તેઓ વધુ શાંતિથી અને નિયમ મુજબ વાહન પાર્ક કરી શકશે. મહિલાઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે પણ આ નિર્ણય લાભદાયક સાબિત થઈ શકે છે.

ભરૂચ આરટીઓના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર સિસ્ટમને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી સાથે જોડવામાં આવી છે. તમામ કેમેરા હાઈ રિઝોલ્યુશન આધારિત છે અને એઆઇ સોફ્ટવેર દ્વારા સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવે છે. કંટ્રોલરૂમમાંથી સમગ્ર ટ્રેક ઉપર નજર રાખવામાં આવે છે.

અધિકારીઓએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ટેસ્ટ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે ડેટા રેકોર્ડિંગ અને સ્ટોરેજની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. જો કોઈ અરજદારને ટેસ્ટ અંગે કોઈ પ્રશ્ન હોય તો તેનો વિડિઓ રેકોર્ડ પણ ચકાસી શકાય છે. આથી વિવાદો અને ફરિયાદોમાં પણ ઘટાડો થવાની શક્યતા છે.

ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગ સાથે હવે સરકાર વિવિધ વિભાગોમાં ડિજિટલાઈઝેશન તરફ આગળ વધી રહી છે. આરટીઓ વિભાગમાં પણ ઓનલાઇન સેવા, ડિજિટલ દસ્તાવેજો અને ઓટોમેટેડ ટેસ્ટ જેવી સુવિધાઓ દ્વારા લોકોનો સમય બચાવવા અને પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા પ્રયાસ થઈ રહ્યા છે.

ભરૂચમાં શરૂ કરાયેલ આ એઆઇ આધારિત સિસ્ટમ પરિવહન વ્યવસ્થામાં મોટા પરિવર્તન તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. જો આવી ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ થશે તો ભવિષ્યમાં ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ વધુ વિશ્વસનીય અને વૈજ્ઞાનિક બની શકે છે.

રસ્તા સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર લાયસન્સ આપવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવી પૂરતી નથી, પરંતુ યોગ્ય રીતે તાલીમપ્રાપ્ત અને નિયમોનું પાલન કરનાર વાહનચાલકો તૈયાર કરવું જરૂરી છે. એઆઇ ટેકનોલોજી દ્વારા હવે આ દિશામાં વધુ અસરકારક કામગીરી શક્ય બની રહી છે.

ભરૂચ આરટીઓમાં અમલમાં આવેલી આ નવી વ્યવસ્થાએ એક સંદેશ આપ્યો છે કે હવે સરકાર ટેકનોલોજી આધારિત પારદર્શક સિસ્ટમ તરફ આગળ વધી રહી છે. એઆઇ ટેકનોલોજી, કેમેરા મોનિટરિંગ, ફોટો વેરિફિકેશન અને ઓટોમેટેડ ટ્રેકિંગ દ્વારા ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ વધુ કડક અને વિશ્વસનીય બનશે.

હવે જોવાનું રહ્યું કે ભરૂચમાં સફળ બનેલી આ પ્રણાલી રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં કેટલા ઝડપથી અમલમાં મુકાય છે. પરંતુ હાલ માટે એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ મેળવવાની પ્રક્રિયામાં ટેકનોલોજીનો આ નવો યુગ શરૂ થઈ ગયો છે, જે ભવિષ્યમાં રસ્તા સલામતી અને પારદર્શકતા બંને માટે લાભદાયક સાબિત થઈ શકે છે.