એજ્યુકેશન ‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ વિષય પર GUJCOSTની 12મી ‘હેલ્થ મેટર્સ’ આરોગ્ય જાગૃતિ વાર્તાલાપ યોજાઈ: રાજ્યભરમાંથી 2,000થી વધુ સહભાગીઓ જોડાયા, યોગને જીવનશૈલી બનાવવાનો સંદેશ.

ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ હેઠળ કાર્યરત ગુજરાત કાઉન્સિલ ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (GUJCOST) દ્વારા રાજ્યમાં આરોગ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ વધારવા અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવેલી ‘હેલ્થ મેટર્સ’ આરોગ્ય જાગૃતિ શ્રેણીની 12મી આવૃત્તિનું સફળ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ (Yoga for Healthy Ageing) વિષય પર આયોજિત આ વિશેષ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતભરના રીજનલ સાયન્સ સેન્ટર (RSC) અને **કોમ્યુનિટી સાયન્સ સેન્ટર (CSC)**ના નેટવર્ક મારફતે 2,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને નાગરિકો ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન માધ્યમથી જોડાયા હતા.

આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા માટે પ્રેરિત કરવાનો, યોગના વૈજ્ઞાનિક લાભો વિશે માહિતગાર કરવાનો અને ખાસ કરીને વધતી ઉંમરમાં શારીરિક તથા માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાળવવામાં યોગની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અંગે જાગૃતિ લાવવાનો હતો.

ડોક્ટર્સ ડેના અવસરે શરૂ થયેલી પહેલ

GUJCOST દ્વારા ‘હેલ્થ મેટર્સ’ ચર્ચા શ્રેણીની શરૂઆત 1 જુલાઈ, 2025ના રોજ ડોક્ટર્સ ડે નિમિત્તે કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી દર મહિનાના પ્રથમ ગુરુવારે વિવિધ આરોગ્ય વિષયો પર નિષ્ણાતોના માર્ગદર્શન સાથે ચર્ચા સત્રો યોજવામાં આવે છે.

આ શ્રેણીનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને સામાન્ય નાગરિકોમાં સ્વસ્થ આદતો વિકસાવવાનો, સામાન્ય રોગો અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો અને નિવારક આરોગ્યસંભાળ (Preventive Healthcare) અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજ વધારવાનો છે. છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન વિવિધ આરોગ્ય વિષયો પર સફળતાપૂર્વક ચર્ચાઓ યોજાઈ છે અને હવે તેની 12મી આવૃત્તિમાં ‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ વિષયને કેન્દ્રસ્થાને રાખવામાં આવ્યો હતો.

‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ વિષય પર નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન

કાર્યક્રમમાં અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલની IKDRC-ITS કોલેજ ઓફ ફિઝિયોથેરાપીના લેક્ચરર ડૉ. ફગુન જૈને મુખ્ય વક્તા તરીકે ઉપસ્થિત રહી ‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ વિષય પર વિસ્તૃત માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.

તેમણે જણાવ્યું કે વધતી ઉંમર સાથે શરીરમાં સ્વાભાવિક રીતે અનેક ફેરફારો થાય છે, પરંતુ નિયમિત યોગાભ્યાસ દ્વારા આ પ્રક્રિયાને વધુ સ્વસ્થ અને સકારાત્મક બનાવી શકાય છે. યોગ્ય આસનો, શારીરિક મુદ્રાઓ, નિયંત્રિત શ્વાસ, ધ્યાન અને આરામની પદ્ધતિઓ દ્વારા વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી સક્રિય અને સ્વસ્થ રહી શકે છે.

ડૉ. જૈને પોતાના પ્રવચનમાં યોગના ‘7 B’ અને પ્રાણાયામના ‘6 R’ સિદ્ધાંતો અંગે માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે રોજિંદા જીવનમાં સરળ યોગાસનોનો સમાવેશ કરવાથી શરીરની શક્તિ, લવચીકતા, સંતુલન અને માનસિક સ્થિરતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થાય છે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે યોગ માત્ર કસરત નથી, પરંતુ સમગ્ર જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન લાવતું વૈજ્ઞાનિક સાધન છે. નિયમિત અને સતત યોગાભ્યાસ જીવનભર આરોગ્ય અને સુખાકારી જાળવવાની સૌથી અસરકારક રીતોમાંની એક છે.

યોગને જીવનશૈલી બનાવવાનો સંદેશ

કાર્યક્રમમાં ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડના અધ્યક્ષ અને યોગસેવક શ્રી સીશપાલ રાજપૂતે પ્રેરણાદાયી સંબોધન કર્યું હતું.

તેમણે યુવાનોને યોગને માત્ર એક દિવસની પ્રવૃત્તિ નહીં પરંતુ જીવનશૈલી તરીકે અપનાવવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાના વિઝનમાં સ્વસ્થ નાગરિકોની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે અને તેમાં યોગનું વિશેષ યોગદાન છે.

શ્રી રાજપૂતે જણાવ્યું કે નિયમિત યોગ, પ્રાણાયામ અને ખાસ કરીને ભ્રામરી પ્રાણાયામનો અભ્યાસ માનસિક શાંતિ, એકાગ્રતા, રક્ત પરિભ્રમણ, ઓક્સિજનનું યોગ્ય પ્રમાણ, શરીરની લવચીકતા અને સમગ્ર આરોગ્ય સુધારવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સંતુલિત આહાર, સકારાત્મક વિચારસરણી, કૃતજ્ઞતાની ભાવના અને પ્રકૃતિ સાથે સુમેળમાં જીવવાની જીવનશૈલી પણ સ્વસ્થ જીવન માટે એટલી જ જરૂરી છે જેટલો યોગ.

તેમણે યુવાનોને યોગ પ્રશિક્ષક બનવા અને સમાજમાં આરોગ્યપ્રદ જીવનનો સંદેશ ફેલાવવા પણ પ્રોત્સાહિત કર્યા.

તેમના પ્રેરણાદાયી સંબોધનના અંતે તેમણે સંદેશ આપ્યો:

“હમ યોગી બને, સમાજ કે લિયે સહયોગી બને.”

આ સંદેશને ઉપસ્થિત તમામ સહભાગીઓએ વધાવી લીધો હતો.

નિષ્ણાત દ્વારા સત્રનું સંચાલન

આ સમગ્ર કાર્યક્રમનું સંચાલન પ્રખ્યાત નેફ્રોલોજિસ્ટ અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ફિઝિશિયન ડૉ. મનોજ આર. ગુમ્બર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

તેમણે સમગ્ર ચર્ચાનો સાર રજૂ કરતાં જણાવ્યું કે યોગ દરેક વયના લોકો માટે સુરક્ષિત, સરળ અને અસરકારક કસરત છે. આસન, પ્રાણાયામ અને ધ્યાન માત્ર શરીરને જ નહીં પરંતુ મનને પણ સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે.

તેમણે જણાવ્યું કે નિયમિત યોગાભ્યાસ વ્યક્તિની જીવનશૈલીમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવે છે, એકાગ્રતા વધારે છે અને જીવનની ગુણવત્તામાં સતત સુધારો કરે છે.

સત્રના અંતે પ્રશ્નોત્તરી કાર્યક્રમ યોજાયો હતો, જેમાં સહભાગીઓએ યોગ, આરોગ્ય અને જીવનશૈલી સંબંધિત અનેક પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. નિષ્ણાતોએ વૈજ્ઞાનિક અને સરળ ભાષામાં તેમના પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા હતા.

નિવારક આરોગ્યસંભાળ પર ભાર

આ પ્રસંગે **GUJCOSTના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી દિગ્વિજયસિંહ ડી. જાડેજા (IAS)**ે પોતાના સંબોધનમાં નિવારક આરોગ્યસંભાળના મહત્વ પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું કે આજના સમયમાં માત્ર રોગની સારવાર પૂરતી નથી, પરંતુ રોગોથી બચવા માટે સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવી વધુ જરૂરી બની છે.

તેમણે જણાવ્યું કે GUJCOST દ્વારા આયોજિત ‘હેલ્થ મેટર્સ’ જેવી ચર્ચા શ્રેણીનો મુખ્ય હેતુ સમાજમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સાથે આરોગ્ય અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે.

શ્રી જાડેજાએ દરેક નાગરિકને નિયમિત યોગ, સંતુલિત આહાર અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવી પોતાના તેમજ પરિવારના આરોગ્ય પ્રત્યે જાગૃત રહેવા અપીલ કરી હતી.

સહભાગીઓએ પહેલને બિરદાવી

રાજ્યભરમાંથી જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને નાગરિકોએ GUJCOSTની આ પહેલની પ્રશંસા કરી હતી.

સહભાગીઓએ જણાવ્યું કે આવા કાર્યક્રમો દ્વારા આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો પાસેથી સીધું માર્ગદર્શન મેળવવાની તક મળે છે, જેના કારણે લોકોમાં આરોગ્ય અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજણ વિકસે છે અને રોજિંદા જીવનમાં અપનાવી શકાય તેવી વ્યવહારુ માહિતી પ્રાપ્ત થાય છે.

સ્વસ્થ ગુજરાત તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું

GUJCOST દ્વારા આયોજિત ‘હેલ્થ મેટર્સ’ શ્રેણી હવે રાજ્યમાં આરોગ્ય જાગૃતિનું મહત્વપૂર્ણ મંચ બની રહી છે. આ શ્રેણી દ્વારા લોકોને વિવિધ આરોગ્ય વિષયો અંગે માહિતગાર કરવામાં આવે છે, સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે અને નિવારક આરોગ્યસંભાળ અંગે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ વિકસાવવામાં આવે છે.

‘સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ’ વિષય પર યોજાયેલો આ 12મો વાર્તાલાપ માત્ર યોગના ફાયદાઓ સમજાવવા પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નહોતો, પરંતુ તેણે દરેક ઉંમરના લોકો માટે સ્વસ્થ જીવન જીવવાનો વ્યવહારુ માર્ગ પણ દર્શાવ્યો હતો. GUJCOSTએ આગામી સમયમાં પણ આવા જ્ઞાનવર્ધક કાર્યક્રમો દ્વારા સમગ્ર ગુજરાતમાં આરોગ્ય જાગૃતિનો વ્યાપ વધુ મજબૂત બનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે.