મારું શહેર ભાણવડના શિવ બળદ આશ્રમમાં અનોખી દિવાળીની ઉજવણી: દાતાઓના સહયોગથી અશક્ત અને નિરાધાર બળદોને પૌષ્ટિક ખોળ ખવડાવી જીવદયાનો સંદેશ.
દિવાળી એટલે પ્રકાશ, આનંદ, ઉત્સાહ અને ખુશીઓ વહેંચવાનો પવિત્ર તહેવાર. દેશભરમાં લોકો પોતાના પરિવારજનો અને સ્વજનો સાથે દીપ પ્રગટાવી, મીઠાઈઓ વહેંચી અને એકબીજાને શુભેચ્છાઓ પાઠવીને આ પર્વની ઉજવણી કરે છે. જોકે, તહેવારની સાચી સાર્થકતા માત્ર પોતાના પરિવાર સુધી ખુશીઓ સીમિત રાખવામાં નહીં, પરંતુ સમાજના દરેક જીવ સુધી પ્રેમ અને કરુણાની લાગણી પહોંચાડવામાં રહેલી છે. ખાસ કરીને મૂંગા પશુઓ અને નિરાધાર જીવો પ્રત્યે દયા, સેવા અને સંવેદનશીલતા દાખવવી એ ભારતીય સંસ્કૃતિની વિશેષ ઓળખ રહી છે. આ જ ઉમદા વિચારધારાને સાકાર કરતું એક પ્રેરણાદાયી દૃશ્ય ભાણવડ ખાતે આવેલા શિવ બળદ આશ્રમમાં જોવા મળ્યું હતું. દિવાળીના પવિત્ર પર્વ નિમિત્તે આશ્રમ પરિવાર દ્વારા અબોલ પશુઓની સેવા કરીને તહેવારની અનોખી રીતે ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. જ્યાં એક તરફ લોકો પોતાના ઘરોમાં દીપ પ્રગટાવી ખુશીઓ મનાવી રહ્યા હતા, ત્યાં બીજી તરફ શિવ બળદ આશ્રમમાં નિરાધાર બળદોની સેવા દ્વારા જીવદયાનો પ્રકાશ ફેલાવવામાં આવ્યો હતો.
ભાણવડ સ્થિત શિવ બળદ આશ્રમમાં અનેક અશક્ત, નિરાધાર અને વૃદ્ધ બળદોને આશ્રય આપવામાં આવે છે. જીવનના અંતિમ પડાવમાં પહોંચેલા અથવા શારીરિક રીતે અશક્ત બનેલા આવા પશુઓની સંભાળ રાખવી અને તેમને જરૂરી આહાર તથા સેવા પૂરી પાડવી એ આશ્રમ માટે સતત ચાલતી જવાબદારી છે. સામાન્ય રીતે આવા પશુઓ પોતાની જરૂરિયાતો વ્યક્ત કરી શકતા નથી અને ઘણીવાર યોગ્ય સંભાળના અભાવે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરતા હોય છે. આવા સમયે આશ્રમ દ્વારા તેમને સુરક્ષિત આશરો, નિયમિત ખોરાક અને પ્રેમભર્યું વાતાવરણ પૂરું પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. દિવાળીના પવિત્ર અવસરને ધ્યાનમાં રાખીને આશ્રમમાં આશરો લઈ રહેલા તમામ બળદો માટે વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ આયોજન પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ હતો કે તહેવારની ખુશીઓમાં અબોલ જીવો પણ સહભાગી બને અને તેમને પણ પૌષ્ટિક આહાર સાથે પ્રેમ અને હૂંફનો અનુભવ થાય. આ પ્રકારની ઉજવણી સમાજમાં જીવદયાના મૂલ્યોને જીવંત રાખવાનો સુંદર પ્રયાસ બની રહી છે.
આ અનોખી દિવાળી ઉજવણીમાં ઉદારદિલ દાતાશ્રીઓનો સહયોગ વિશેષ મહત્ત્વનો રહ્યો હતો. દાતાઓના આર્થિક અને સેવાભાવી સહયોગથી આશ્રમમાં રહેતા તમામ બળદોને ઉત્તમ પ્રકારનો અને પૌષ્ટિક તાજો ખોળ ખવડાવવામાં આવ્યો હતો. દિવાળીના પવિત્ર દિવસે બળદોને પ્રેમપૂર્વક ખોળ પીરસવામાં આવ્યો ત્યારે આશ્રમમાં એક અલગ જ આનંદ અને સંતોષનું વાતાવરણ જોવા મળ્યું હતું. પશુઓ માટે પૌષ્ટિક આહારની વ્યવસ્થા કરવી એ તેમની તંદુરસ્તી અને સંભાળની દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધ અને અશક્ત પશુઓને યોગ્ય આહાર મળી રહે તે જરૂરી બને છે. દાતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ સેવા માત્ર એક દિવસના ભોજન પૂરતી મર્યાદિત લાગતી નથી, પરંતુ તે સમાજમાં અબોલ જીવો પ્રત્યેની જવાબદારી અને લાગણીનું પ્રતિબિંબ છે. પોતાના ઉત્સવની ખુશીઓમાંથી થોડો હિસ્સો નિરાધાર પશુઓ માટે ફાળવવો એ માનવતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહે છે.
દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન સામાન્ય રીતે ઘરોમાં મીઠાઈ, ફરસાણ અને વિવિધ વાનગીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે. લોકો પોતાના પરિવારજનોને ભેટસોગાદો આપે છે અને જરૂરિયાતમંદ લોકો સુધી પણ મદદ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ ભાણવડના શિવ બળદ આશ્રમમાં કરવામાં આવેલી આ સેવા એક અલગ જ સંદેશ આપે છે કે ઉત્સવની ખુશીઓ માત્ર મનુષ્યો પૂરતી સીમિત ન રહેવી જોઈએ. પશુઓ પણ આ ધરતી પરના જીવ છે અને તેમની સંભાળ રાખવી એ માનવસમાજની નૈતિક જવાબદારી છે. ખાસ કરીને બળદ જેવા પશુઓએ વર્ષો સુધી માનવજીવન અને ખેતીવાડી સાથે જોડાયેલી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. જ્યારે તેઓ વૃદ્ધ કે અશક્ત બને ત્યારે તેમની અવગણના કરવાને બદલે તેમની સેવા કરવી એ સાચી જીવદયાની ભાવના છે. શિવ બળદ આશ્રમ દ્વારા દિવાળીના દિવસે કરવામાં આવેલી આ પહેલ આ જ સંવેદનાને ઉજાગર કરે છે. સમાજના અન્ય લોકો પણ આવી પ્રવૃત્તિઓથી પ્રેરણા લઈ શકે છે.
આવા સેવાકાર્યોમાં દાતાઓનો સહયોગ પણ એટલો જ મહત્વપૂર્ણ છે. આશ્રમમાં રહેતા અશક્ત અને નિરાધાર બળદોની નિયમિત સંભાળ રાખવા માટે ખોરાક, પાણી, આરોગ્યલક્ષી સુવિધાઓ અને અન્ય જરૂરી વ્યવસ્થાઓની જરૂરિયાત રહેતી હોય છે. આ તમામ જવાબદારીઓ એક વ્યક્તિ કે સંસ્થા માટે સતત નિભાવવી સરળ હોતી નથી. આવી સ્થિતિમાં દાનવીરો અને સેવાભાવી લોકોનો સહયોગ આશ્રમની પ્રવૃત્તિઓને આગળ વધારવામાં મદદરૂપ બને છે. દિવાળીના પવિત્ર દિવસે દાતાશ્રીઓએ આપેલા સહયોગથી તમામ બળદોને તાજો અને પૌષ્ટિક ખોળ ખવડાવવાની વ્યવસ્થા શક્ય બની હતી. આ પ્રસંગે શિવ બળદ આશ્રમ પરિવાર દ્વારા આ સત્કાર્યમાં સહભાગી બનેલા તમામ દાતાશ્રીઓ પ્રત્યે હૃદયપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. દાતાઓએ આપેલું યોગદાન માત્ર આર્થિક મદદ નથી, પરંતુ અબોલ જીવો પ્રત્યેની તેમની કરુણા અને સેવાભાવનાનું પણ પ્રતીક છે. આવા સહયોગથી જીવદયાના કાર્યોને સતત આગળ વધારવાની પ્રેરણા મળે છે.
આ પ્રકારની ઉજવણી સમાજમાં અનેક સકારાત્મક સંદેશાઓ પહોંચાડે છે. આજના સમયમાં તહેવારોની ઉજવણી ઘણીવાર દેખાડા, ખર્ચ અને ભૌતિક સુખસગવડો સુધી સીમિત થઈ જતી હોય છે. પરંતુ ભાણવડના શિવ બળદ આશ્રમમાં થયેલી દિવાળીની ઉજવણી દર્શાવે છે કે સાચો આનંદ કોઈના જીવનમાં રાહત અને ખુશી લાવવામાં રહેલો છે. મૂંગા પશુઓની ભૂખ સંતોષવી, નિરાધાર જીવોને આશરો આપવો અને તેમની જરૂરિયાતોનું ધ્યાન રાખવું એ પણ એક પ્રકારની પૂજા અને માનવસેવા છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં જીવમાત્ર પ્રત્યે દયા રાખવાની પરંપરા પ્રાચીન સમયથી ચાલી આવી છે. ગૌસેવા અને પશુસેવાને પણ આ જ પરંપરાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે. જો દરેક વ્યક્તિ પોતાના તહેવારની ઉજવણીમાં થોડો સમય કે થોડું યોગદાન જરૂરિયાતમંદ પશુઓ અને અન્ય જીવોની સેવા માટે ફાળવે, તો સમાજમાં કરુણા અને પરોપકારની ભાવના વધુ મજબૂત બની શકે છે. શિવ બળદ આશ્રમનો આ પ્રયાસ આ દિશામાં એક પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ છે.
આમ, ભાણવડના શિવ બળદ આશ્રમ ખાતે દિવાળીના પવિત્ર પર્વની ઉજવણી દીપ પ્રગટાવી કે મીઠાઈ વહેંચીને નહીં, પરંતુ અબોલ જીવોને પૌષ્ટિક ખોરાક ખવડાવીને કરવામાં આવી હતી. દાતાશ્રીઓના સહયોગથી આશ્રમમાં આશરો લઈ રહેલા અશક્ત, નિરાધાર અને વૃદ્ધ બળદોને તાજો ખોળ ખવડાવવાનો આ સેવાયજ્ઞ માનવતા, જીવદયા અને પરોપકારની ભાવનાને ઉજાગર કરે છે. તહેવારની ખુશીઓમાં મૂંગા પશુઓને પણ ભાગીદાર બનાવવાનો આ પ્રયાસ અન્ય સેવાભાવી સંસ્થાઓ અને સમાજના લોકો માટે પ્રેરણારૂપ બની શકે છે. શિવ બળદ આશ્રમ પરિવાર દ્વારા આ સેવાકાર્યમાં સહભાગી બનેલા તમામ દાતાશ્રીઓનો આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. ખરેખર, દિવાળીનો સાચો પ્રકાશ ત્યારે જ ફેલાય છે જ્યારે આપણા આનંદની સાથે અન્ય જીવોના જીવનમાં પણ સુખ અને રાહતનો દીપ પ્રગટે. ભાણવડના આ આશ્રમમાં થયેલી અનોખી ઉજવણીએ એ જ સંદેશ આપ્યો છે કે સાચી દિવાળી એ છે, જેમાં માનવતા સાથે જીવમાત્ર પ્રત્યેની કરુણા પણ ઉજવાય.
રિપોર્ટર મયુર મોદી ભાણવડ
