ઈન્ડિયા ISRO મુખ્યાલયને બોમ્બથી ઉડાવી દેવાની ધમકીથી દોડધામ: સર્ચ ઓપરેશન બાદ મેઇલ નકલી સાબિત, તપાસ તેજ
દેશની અગ્રણી અવકાશ સંશોધન સંસ્થા **ISRO (ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન)**ના બેંગલુરુ સ્થિત મુખ્યાલયને બોમ્બથી ઉડાવી દેવાની ધમકી મળતા ગુરુવારે સુરક્ષા એજન્સીઓમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ હતી. એક અજ્ઞાત વ્યક્તિ દ્વારા ઇમેઇલ મારફતે મોકલાયેલી ધમકી બાદ સમગ્ર ISRO પરિસરને હાઈ એલર્ટ પર મૂકવામાં આવ્યું હતું. દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓમાંની એકને નિશાન બનાવતી આ ધમકી મળતાં જ સ્થાનિક પોલીસ, બોમ્બ નિરોધક દળ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓએ તાત્કાલિક કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. જોકે કલાકો સુધી ચાલેલા સર્ચ ઓપરેશન બાદ કોઈપણ પ્રકારનો વિસ્ફોટક કે શંકાસ્પદ વસ્તુ મળી આવી નહોતી અને આખરે આ ઇમેઇલ નકલી તથા ભ્રામક હોવાનું સ્પષ્ટ થયું હતું. તેમ છતાં સુરક્ષા એજન્સીઓ આ ઘટનાને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈને ધમકી મોકલનાર વ્યક્તિ સુધી પહોંચવા માટે સાયબર તપાસમાં લાગી ગઈ છે.
મળતી માહિતી મુજબ, ગુરુવારે સવારે ISROના બેંગલુરુ સ્થિત મુખ્યાલયને એક ઇમેઇલ પ્રાપ્ત થયો હતો, જેમાં પરિસરમાં બોમ્બ મૂકવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આ સંદેશ મળતાં જ ISROના અધિકારીઓએ કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ ન લેતાં તરત જ બેંગલુરુ પોલીસ અને સંબંધિત સુરક્ષા એજન્સીઓને જાણ કરી હતી. માહિતી મળતાં જ પોલીસની અનેક ટીમો ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગઈ હતી. સમગ્ર પરિસરને ઘેરી લેવામાં આવ્યું હતું અને સુરક્ષાના ભાગરૂપે ઇમારતમાં હાજર તમામ વૈજ્ઞાનિકો, કર્મચારીઓ અને અન્ય સ્ટાફને સુનિયોજિત રીતે સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા હતા. કોઈપણ સંભવિત જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને સમગ્ર વિસ્તારમાં પ્રવેશ અને અવરજવર પર પણ તાત્કાલિક નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું હતું.
ધમકી મળ્યા બાદ બોમ્બ ડિસ્પોઝલ એન્ડ ડિટેક્શન સ્ક્વોડ (BDDS), ડોગ સ્ક્વોડ તથા વિશેષ સુરક્ષા દળોએ ISRO મુખ્યાલયના દરેક ખૂણાની સઘન તપાસ શરૂ કરી હતી. ઇમારતના તમામ માળ, ઓફિસો, પાર્કિંગ વિસ્તાર, સ્ટોર રૂમ, સર્વર રૂમ તેમજ અન્ય સંવેદનશીલ સ્થળોની બારીકાઈથી તપાસ કરવામાં આવી હતી. કલાકો સુધી ચાલેલા કોમ્બિંગ ઓપરેશન દરમિયાન કોઈપણ શંકાસ્પદ પદાર્થ, વિસ્ફોટક સામગ્રી અથવા જોખમી વસ્તુ મળી આવી નહોતી. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પ્રાપ્ત થયેલો ઇમેઇલ સંપૂર્ણપણે ખોટો અને ભ્રામક હતો. ત્યારબાદ ISROના કર્મચારીઓને ફરીથી કાર્યસ્થળે પરત ફરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને સંસ્થાનું નિયમિત કાર્ય ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
હાલ સમગ્ર મામલાની તપાસ બેંગલુરુના સંજયનગર પોલીસ સ્ટેશન અને સાયબર ક્રાઇમ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. તપાસ અધિકારીઓ ઇમેઇલ કયા IP એડ્રેસ પરથી મોકલવામાં આવ્યો, તેમાં કયા સર્વરનો ઉપયોગ થયો અને તેની પાછળ કોણ જવાબદાર છે તે શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. સાયબર ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની મદદથી ઇમેઇલના ડિજિટલ ટ્રેલનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આવા કિસ્સાઓમાં આરોપીઓ પોતાની ઓળખ છુપાવવા માટે VPN, પ્રોક્સી સર્વર અથવા અન્ય ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરતા હોય છે, છતાં આધુનિક સાયબર તપાસની મદદથી આરોપીઓ સુધી પહોંચવાની શક્યતા ઘણી વધી જાય છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જવાબદાર વ્યક્તિ સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
તાજેતરના સમયમાં દેશભરમાં બોમ્બની નકલી ધમકીઓ આપવાના બનાવોમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. એરપોર્ટ, એરલાઇન્સ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સરકારી કચેરીઓ, ધાર્મિક સ્થળો અને હવે દેશની અગ્રણી વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓને પણ આવા ઇમેઇલ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. થોડા દિવસો પહેલાં જ દિલ્હી પોલીસ દ્વારા એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ સહિત અનેક સંસ્થાઓને બોમ્બની ખોટી ધમકી આપવાના આરોપમાં ગાઝિયાબાદના 36 વર્ષીય વ્યક્તિની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે તે વ્યક્તિ વર્ષ 2008થી માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સારવાર હેઠળ હતો. આ પ્રકારની ઘટનાઓ સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે સતત પડકારરૂપ બની રહી છે, કારણ કે દરેક ધમકીને વાસ્તવિક માનીને સંપૂર્ણ સુરક્ષા પ્રક્રિયા અમલમાં મૂકવી ફરજિયાત બને છે.
નિષ્ણાતોના મતે બોમ્બની નકલી ધમકી આપવી માત્ર મજાક કે તોફાન નથી, પરંતુ ગંભીર ફોજદારી ગુનો છે. આવી ધમકીઓના કારણે પોલીસ, બોમ્બ નિરોધક દળ, અગ્નિશામક વિભાગ, આરોગ્ય સેવાઓ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓનો કિંમતી સમય તથા સરકારી સંસાધનોનો વ્યય થાય છે. સાથે જ સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ અને સામાન્ય નાગરિકોમાં અનાવશ્યક ભય અને ગભરાટ ફેલાય છે. ખાસ કરીને ISRO જેવી વ્યૂહાત્મક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને મળતી કોઈપણ ધમકીને અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવે છે. તેથી સુરક્ષા તંત્ર દ્વારા દરેક માહિતીની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે છે, ભલે અંતે તે ખોટી સાબિત થાય.
એકંદરે, ISRO મુખ્યાલયને મળેલી બોમ્બની ધમકી અંતે નકલી સાબિત થઈ હોવા છતાં આ ઘટનાએ દેશની મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાઓની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને સતર્ક રહેવાની જરૂરિયાત ફરી એકવાર ઉજાગર કરી છે. સુરક્ષા એજન્સીઓએ સમગ્ર ઘટનાની ઝડપી અને વ્યવસ્થિત રીતે તપાસ કરીને કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના બનતી અટકાવી હતી. હવે તપાસનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ ધમકીભર્યો ઇમેઇલ મોકલનાર વ્યક્તિની ઓળખ કરીને તેને કાયદાના કઠોર શિકંજામાં લાવવાનો છે. પોલીસે નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા, માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવા અને કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ અંગે તાત્કાલિક જાણ કરવાની અપીલ કરી છે. દેશની વ્યૂહાત્મક સંસ્થાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત રાખવા માટે ટેક્નોલોજી આધારિત દેખરેખ અને સાયબર તપાસને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો પણ સતત ચાલુ છે.
