મારું શહેર રાજકોટ–કાનાલુસ રેલવે ડબલિંગ પ્રોજેક્ટમાં મોટી સફળતા! જામવંથલી–અલિયાબાડા વચ્ચે 11.804 કિમી ટ્રેકનું કમિશનિંગ પૂર્ણ.
પશ્ચિમ રેલવેના રાજકોટ ડિવિઝન હેઠળ ચાલી રહેલા રાજકોટ–કાનાલુસ બ્રોડગેજ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ થઈ છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત જામવંથલી–અલિયાબાડા વચ્ચેના 11.804 કિલોમીટર લાંબા રેલખંડનું ડબલિંગ કાર્ય 4 નવેમ્બર, 2026ના રોજ સફળતાપૂર્વક કમિશન કરવામાં આવ્યું છે. આ કામગીરી પૂર્ણ થતાં કુલ 111 કિલોમીટર લાંબા રાજકોટ–કાનાલુસ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટમાંથી અત્યાર સુધી 96 કિલોમીટર રેલખંડનું ડબલિંગ કાર્ય કમિશન થઈ ચૂક્યું છે. રેલવે માળખાગત સુવિધાઓના વિસ્તરણની દિશામાં આ કામગીરીને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ડબલિંગને કારણે એક જ માર્ગ પર ટ્રેનોની અવરજવર માટે થતી મર્યાદાઓ ઘટાડવામાં મદદ મળશે અને રેલવેની પરિચાલન ક્ષમતા વધશે. ખાસ કરીને રાજકોટ અને કાનાલુસ વચ્ચે વધતા રેલવે ટ્રાફિકને ધ્યાનમાં રાખીને આ પ્રોજેક્ટ મહત્વ ધરાવે છે. નવા રેલખંડના કમિશનિંગથી આ માર્ગ પર ટ્રેનોનું સંચાલન વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવાની દિશામાં પ્રગતિ થઈ છે.
રાજકોટ ડિવિઝનના સિનિયર ડિવિઝનલ કોમર્શિયલ મેનેજર શ્રી સુનીલ કુમાર મીના દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી પ્રેસ વિજ્ઞપ્તિ અનુસાર, જામવંથલી–અલિયાબાડા વચ્ચે નવનિર્મિત ડાઉન મેઇન લાઇન પર 122 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની મહત્તમ ઝડપે સફળ સ્પીડ ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરીક્ષણનો હેતુ નવી લાઇનની ક્ષમતા અને સલામતી સંબંધિત માપદંડોનું નિરીક્ષણ કરવાનો હતો. આ પ્રસંગે રેલવે સુરક્ષા કમિશનર, પશ્ચિમ સર્કલ, મુંબઈના શ્રી ઈ. શ્રીનિવાસ દ્વારા રેલખંડનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમની સાથે મુખ્ય વહીવટી અધિકારી (બાંધકામ), અમદાવાદના શ્રી પ્રદીપ ગુપ્તા તથા રાજકોટ ડિવિઝનલ રેલવે મેનેજર શ્રી ગિરિરાજ કુમાર મીના પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. રેલવેના સંબંધિત અધિકારીઓની હાજરીમાં કરવામાં આવેલા આ પરીક્ષણ અને નિરીક્ષણ બાદ નવી લાઇનના કમિશનિંગની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હતી. આ કામગીરીથી રાજકોટ–કાનાલુસ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટના બાંધકામ અને સુરક્ષા સંબંધિત તબક્કામાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પડાવ પાર થયો છે.
જામવંથલી–અલિયાબાડા ડબલિંગ રેલખંડના નિર્માણ દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ સિવિલ અને ટ્રેક સંબંધિત કામગીરી કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કુલ 11.804 કિલોમીટર નવી રેલલાઇન પાથરીને તેને જોડવાનું કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. ટ્રેક વ્યવસ્થાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે 24 નવા ટર્નઆઉટ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 10 જૂના ટર્નઆઉટ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત 108 મીટરની જળમાર્ગ ક્ષમતા ધરાવતા એક મોટા પુલનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. સાથે જ કુલ 16 નાના પુલો પણ બનાવવામાં આવ્યા છે. રેલલાઇનના નિર્માણ માટે આશરે 1.2 લાખ ઘનમીટર માટીકામ કરવામાં આવ્યું હતું. ટ્રેકની મજબૂતી અને સ્થિરતા જાળવવા માટે 0.40 લાખ ઘનમીટર બ્લેન્કેટિંગ લેયર તથા 0.36 લાખ ઘનમીટર કપચી એટલે કે બેલાસ્ટ પાથરવામાં આવી છે. આ તમામ કામગીરી નવી રેલલાઇનને જરૂરી માળખાકીય મજબૂતી અને પરિચાલનક્ષમતા પૂરી પાડવા માટે કરવામાં આવી છે.
ડબલિંગ પ્રોજેક્ટમાં ટ્રેનોના સંચાલનને વધુ સરળ બનાવવા માટે લૂપ લાઇન અને લાંબી માલગાડીઓ માટેની વિશેષ સુવિધાઓ પણ વિકસાવવામાં આવી છે. આ અંતર્ગત બે નવી લૂપ લાઇનો બનાવવામાં આવી છે, જ્યારે લાંબી માલગાડીઓના સંચાલન માટે એક વિશેષ લાઇનનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત કુલ છ રેલવે ફાટકોનું વિસ્તરણ કરવામાં આવ્યું છે. મુસાફરોની સુવિધા અને સ્ટેશન પરની અવરજવર સરળ બનાવવા માટે ત્રણ નવા હાઇ-લેવલ પ્લેટફોર્મનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. સાથે જ બે નવા ફૂટ ઓવરબ્રિજ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેથી મુસાફરોને પ્લેટફોર્મ વચ્ચે સુરક્ષિત રીતે અવરજવર કરવામાં મદદ મળે. અલિયાબાડા સ્ટેશન ખાતે નવું સ્ટેશન ભવન પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ સુવિધાઓથી રેલવે સ્ટેશન અને આસપાસના રેલવે માળખામાં સુધારો થવાની સાથે મુસાફરો તથા માલસામાનની અવરજવર માટે વધુ સુવ્યવસ્થિત વ્યવસ્થા ઊભી થઈ છે.
આ રેલખંડના ડબલિંગ કાર્યમાં વીજળીકરણની વ્યવસ્થાને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. નવનિર્મિત રેલલાઇનનું ઓવરહેડ ઇલેક્ટ્રિફિકેશન એટલે કે OHE સિસ્ટમ સાથે સફળ કમિશનિંગ કરવામાં આવ્યું છે. ઇલેક્ટ્રિફાઇડ લાઇન પર ટ્રેનોના સંચાલન માટે જરૂરી વીજ માળખું તૈયાર થવાથી રેલવેની આધુનિક પરિચાલન વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂતી મળશે. આ ઉપરાંત નવનિર્મિત ડાઉન મેઇન લાઇન પર 100 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ટ્રેનો ચલાવવા માટે સત્તાવાર મંજૂરી પણ મળી ગઈ છે. નોંધનીય છે કે સ્પીડ ટ્રાયલ દરમિયાન 122 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે નિયમિત ટ્રેન સંચાલન માટે 100 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. બંને આંકડા અલગ પ્રક્રિયાઓ સાથે સંબંધિત છે. મંજૂર ઝડપે ટ્રેનોનું સંચાલન શરૂ થતાં આ રેલખંડની પરિચાલન ક્ષમતાનો ઉપયોગ વધુ અસરકારક રીતે થઈ શકશે.
રાજકોટ–કાનાલુસ ડબલિંગ પ્રોજેક્ટ સમગ્ર વિસ્તારની રેલવે વ્યવસ્થા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. એકલ રેલલાઇન પર બંને દિશામાં ટ્રેનોનું સંચાલન કરતી વખતે ટ્રેનોને ક્રોસિંગ માટે રોકવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ શકે છે. ડબલિંગથી બંને દિશામાં અલગ લાઇન ઉપલબ્ધ થતાં ટ્રેનોની અવરજવર વધુ સુગમ બનાવવામાં મદદ મળે છે. આ ઉપરાંત માલગાડીઓ અને પેસેન્જર ટ્રેનોના સંચાલનનું આયોજન વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કરી શકાય છે. જામવંથલી–અલિયાબાડા વચ્ચેનું ડબલિંગ કાર્ય પૂર્ણ થવાથી આ માર્ગ પર રેલવે ટ્રાફિકની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે વધારાની ક્ષમતા ઉપલબ્ધ થશે. ભવિષ્યમાં ટ્રેનોની સંખ્યા અથવા માલસામાનની હેરફેરમાં વધારો થાય તો પણ વધારાની લાઇનથી સંચાલનનું આયોજન કરવામાં મદદ મળી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટથી સમયપાલન, ટ્રેનોની અવરજવર અને રેલવે સેવાઓની વિશ્વસનીયતામાં સુધારો લાવવાનો હેતુ છે.
આમ, જામવંથલી–અલિયાબાડા વચ્ચેના 11.804 કિલોમીટર લાંબા ડબલિંગ રેલખંડનું સફળ કમિશનિંગ રાજકોટ–કાનાલુસ પ્રોજેક્ટની પ્રગતિમાં મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થયું છે. 122 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે સફળ સ્પીડ ટ્રાયલ અને નવી ડાઉન મેઇન લાઇન પર 100 કિમી પ્રતિ કલાકે ટ્રેન ચલાવવાની મંજૂરીથી આ રેલખંડની તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે. સમગ્ર 111 કિલોમીટરના પ્રોજેક્ટમાંથી અત્યાર સુધી 96 કિલોમીટરનું ડબલિંગ કાર્ય કમિશન થઈ ચૂક્યું છે. નવા પુલો, લૂપ લાઇનો, પ્લેટફોર્મ, ફૂટ ઓવરબ્રિજ, સ્ટેશન ભવન અને OHE જેવી સુવિધાઓથી રેલવે માળખું વધુ આધુનિક બન્યું છે. બાકી રહેલા રેલખંડનું ડબલિંગ કાર્ય પૂર્ણ થતાં રાજકોટ–કાનાલુસ માર્ગની કુલ ક્ષમતામાં વધુ વધારો થવાની અપેક્ષા છે. આ વિકાસથી મુસાફરોની અવરજવર અને માલસામાનના પરિવહનને વધુ સુગમ બનાવવામાં મદદ મળશે.