મારું ગુજરાત ગુમ કે ચોરાયેલા મોબાઈલ પરત અપાવવામાં ગુજરાત દેશભરમાં બીજા ક્રમે! 50.75% રિકવરી રેટ સાથે પોલીસની મોટી સિદ્ધિ.
ગુમ થયેલા કે ચોરાયેલા મોબાઈલ ફોનને શોધવા અને તેનો દુરુપયોગ અટકાવવા માટે ગુજરાત પોલીસ તથા ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી કામગીરીને નોંધપાત્ર સફળતા મળી છે. સેન્ટ્રલ ઇક્વિપમેન્ટ આઇડેન્ટિટી રજિસ્ટર (CEIR) પોર્ટલના અસરકારક અમલીકરણના પરિણામે ગુજરાતે મોટા રાજ્યોમાં 50.75 ટકાના મોબાઈલ રિકવરી રેટ સાથે દેશભરમાં બીજું સ્થાન હાંસલ કર્યું છે. મોબાઈલ ફોન આજના સમયમાં માત્ર વાતચીતનું સાધન નહીં, પરંતુ બેંકિંગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ, અંગત દસ્તાવેજો, ફોટોગ્રાફ્સ અને અનેક મહત્વપૂર્ણ માહિતીનો સંગ્રહ પણ બની ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં મોબાઈલ ગુમ થાય અથવા ચોરાઈ જાય ત્યારે નાગરિકોને આર્થિક નુકસાનની સાથે વ્યક્તિગત માહિતીના દુરુપયોગનો ભય પણ રહે છે. આ પડકારને ધ્યાનમાં રાખીને CEIR પોર્ટલ દ્વારા ગુમ કે ચોરાયેલા મોબાઈલને બ્લોક કરવા અને ઉપલબ્ધ ટેકનિકલ માહિતીના આધારે તેને ટ્રેસ કરવામાં મદદ મળે છે. ગુજરાતમાં આ વ્યવસ્થાના અમલીકરણમાં પોલીસ અને DoT વચ્ચેનું સંકલન નાગરિકોને મોબાઈલ પરત અપાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહ્યું છે.
ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગના ગુજરાત લાયસન્સ સર્વિસ એરિયા (LSA) દ્વારા ગુજરાત પોલીસના સહયોગથી CEIR પોર્ટલના શ્રેષ્ઠ અમલીકરણ બદલ ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરનારા નોડલ અધિકારીઓનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. તા. 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ યોજાયેલા વિશેષ સમારોહમાં શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરનાર અધિકારીઓને શીલ્ડ અને પ્રશંસાપત્ર એનાયત કરીને તેમની કામગીરીને બિરદાવવામાં આવી હતી. આ સન્માનનો મુખ્ય હેતુ ગુમ કે ચોરાયેલા મોબાઈલ ફોનની શોધખોળ, ટ્રેસિંગ અને રિકવરીની કામગીરીમાં ટેકનોલોજીનો અસરકારક ઉપયોગ કરનારા અધિકારીઓને પ્રોત્સાહિત કરવાનો હતો. મોબાઈલ ગુમ થવાની ફરિયાદ બાદ યોગ્ય માહિતી એકત્રિત કરવી, ટેકનિકલ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવો અને સંબંધિત કાર્યવાહી આગળ વધારવી જેવી કામગીરીમાં પોલીસ તથા ટેલિકોમ વિભાગ વચ્ચે સંકલન જરૂરી બને છે. આ પ્રકારના સન્માનથી અધિકારીઓને વધુ સારી કામગીરી કરવા પ્રેરણા મળે છે અને નાગરિકકેન્દ્રિત પોલીસિંગને પણ પ્રોત્સાહન મળે છે.
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 દરમિયાન 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધીના કામગીરીના આંકડા પ્રમાણે જિલ્લાવાર મૂલ્યાંકનમાં આણંદ જિલ્લો પ્રથમ ક્રમે રહ્યો છે. આણંદ જિલ્લાના સાયબર સેલના પી.આઈ. જયમીન ડોડિયાએ શ્રેષ્ઠ કામગીરી બદલ પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું. ડાંગ જિલ્લાના એલ.સી.બી.ના પી.એસ.આઈ. જે. જી. અનડકટે દ્વિતીય સ્થાન મેળવ્યું હતું, જ્યારે અમદાવાદ શહેરના એ.એસ.આઈ. ભાવેશકુમાર વિષ્ણુપ્રસાદ અને પોલીસ કોન્સ્ટેબલ હાર્દિકસિંહ જયંતીલાલે તૃતીય સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. આ અધિકારીઓએ ગુમ કે ચોરાયેલા મોબાઈલ હેન્ડસેટને ટ્રેસ કરવા અને મૂળ માલિકો સુધી પરત પહોંચાડવાની કામગીરીમાં પ્રશંસનીય યોગદાન આપ્યું હતું. ટેકનોલોજી આધારિત તપાસ અને નાગરિકોની ફરિયાદો પ્રત્યે સક્રિય અભિગમથી આવી કામગીરીને વેગ મળી શકે છે. જિલ્લા અને શહેર સ્તરે શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરનાર અધિકારીઓનું સન્માન થવાથી અન્ય એકમોને પણ CEIR પોર્ટલનો અસરકારક ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહન મળશે.
ગુજરાતમાં મોબાઈલ રિકવરીની કામગીરી અંગે જાહેર કરાયેલા આંકડા પણ નોંધપાત્ર છે. તા. 26 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીના ડેટા વિશ્લેષણ મુજબ રાજ્યમાં કુલ 2,38,533 મોબાઈલ હેન્ડસેટ બ્લોક કરવામાં આવ્યા છે. તેમાંથી 1,47,427 હેન્ડસેટ ટ્રેસ થયા છે અને કુલ 74,823 મોબાઈલ સફળતાપૂર્વક તેમના મૂળ માલિકોને પરત અપાવવામાં આવ્યા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે મોબાઈલ ગુમ થવાની કે ચોરી થવાની ઘટનાઓમાં ટેકનિકલ વ્યવસ્થા અને પોલીસની કાર્યવાહી દ્વારા મદદ મળી શકે છે. જોકે, મોબાઈલ બ્લોક થવો, તેનું લોકેશન અથવા અન્ય વિગતોના આધારે ટ્રેસ થવો અને અંતે મૂળ માલિકને પરત મળવો એ અલગ-અલગ તબક્કા છે. તેથી ટ્રેસ થયેલા દરેક મોબાઈલને પરત અપાવવામાં આવ્યો હોય એવું માનવું યોગ્ય નથી. તેમ છતાં, હજારો નાગરિકોને તેમના કિંમતી ઉપકરણો પાછા અપાવવામાં મળેલી સફળતા પોલીસ અને સંબંધિત વિભાગોની કામગીરીનું મહત્વ દર્શાવે છે. મોબાઈલ પરત મળવાથી નાગરિકોને આર્થિક નુકસાન ઘટાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
દેશમાં મોબાઈલ રિકવરીનો સરેરાશ દર 37.4 ટકા નોંધાયો હોવાની વિગતો સામે ગુજરાતે 50.75 ટકાનો રિકવરી રેટ હાંસલ કર્યો છે. આ આંકડા મુજબ મોટા રાજ્યોમાં ગુજરાત બીજા ક્રમે રહ્યું છે. વધુમાં, ગત વર્ષે ઓક્ટોબર 2025 દરમિયાન રાજ્યનો રિકવરી દર 41 ટકા હતો, જ્યારે આ વર્ષે તે વધીને 50.75 ટકા થયો છે. એટલે કે અગાઉના આંકડા સાથે સરખામણી કરતાં રિકવરી રેટમાં 9.75 ટકાવારી પોઈન્ટનો વધારો નોંધાયો છે. આ સુધારો મોબાઈલ શોધવા અને પરત અપાવવાની પ્રક્રિયામાં થયેલી પ્રગતિ દર્શાવે છે. જોકે, આવા આંકડાઓની સરખામણી કરતી વખતે સમયગાળો, ગણતરીની પદ્ધતિ અને રિકવરીની વ્યાખ્યા જેવા પરિબળો પણ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. CEIR જેવી ટેકનિકલ વ્યવસ્થા ગુમ થયેલા ઉપકરણને બ્લોક કરવામાં મદદરૂપ બને છે, જેથી તેનો નેટવર્ક પર દુરુપયોગ અટકાવવાની શક્યતા વધે છે. નાગરિકોએ પણ મોબાઈલ ગુમ થાય ત્યારે વિલંબ કર્યા વિના ફરિયાદ નોંધાવી અને અધિકૃત પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
આ સન્માન સમારોહ સી.આઈ.ડી. ક્રાઈમ અને રેલવેઝના ડીજીપી ડૉ. કે. એલ. એન. રાવ તથા DoT ગુજરાત LSAના એડિશનલ ડાયરેક્ટર જનરલ ગિરીશ કટારિયાની ગરિમામય ઉપસ્થિતિમાં યોજાયો હતો. સમારોહ દરમિયાન ગુજરાત પોલીસ અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ વચ્ચેના સંકલનનું મહત્વ પણ ઉજાગર થયું હતું. ગુમ થયેલા મોબાઈલને ટ્રેસ કરવા માટે ટેકનિકલ માહિતી, યોગ્ય ફરિયાદ અને સંબંધિત વિભાગો વચ્ચે સમયસર સંદેશાવ્યવહાર જરૂરી હોય છે. આ પ્રકારનું સંકલન મોબાઈલ ઉપકરણોના દુરુપયોગને રોકવા ઉપરાંત નાગરિકોની ફરિયાદોના નિરાકરણમાં પણ મદદરૂપ બની શકે છે. મોબાઈલમાં રહેલી વ્યક્તિગત માહિતીનો દુરુપયોગ, અનધિકૃત પ્રવૃત્તિઓ અથવા ડિજિટલ છેતરપિંડીના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને ગુમ થયેલા ફોનને સમયસર બ્લોક કરાવવો મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે, મોબાઈલ બ્લોક કરાવવાથી દરેક પ્રકારની સાયબર છેતરપિંડી આપમેળે અટકી જાય તેવી ખાતરી નથી; નાગરિકોએ બેંકિંગ અને અન્ય ડિજિટલ ખાતાઓની સુરક્ષા માટે પણ જરૂરી પગલાં લેવા જોઈએ.
ગુજરાતમાં CEIR પોર્ટલના અમલીકરણથી મળેલી સફળતા ટેકનોલોજી અને પોલીસ તંત્રના સંયુક્ત પ્રયાસોનું મહત્વ દર્શાવે છે. અત્યાર સુધીમાં 2,38,533 મોબાઈલ બ્લોક થવા, 1,47,427 હેન્ડસેટ ટ્રેસ થવા અને 74,823 મોબાઈલ મૂળ માલિકોને પરત મળવાના આંકડા આ કામગીરીનો વ્યાપ રજૂ કરે છે. સાથે જ 50.75 ટકાનો રિકવરી રેટ ગુજરાતને મોટા રાજ્યોમાં બીજા સ્થાને રાખે છે. નાગરિકો માટે પણ જાગૃતિ એટલી જ જરૂરી છે: મોબાઈલ ગુમ થાય કે ચોરાઈ જાય તો પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવવી, CEIRની અધિકૃત વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરીને ઉપકરણ બ્લોક કરાવવાની પ્રક્રિયા અનુસરવી અને જરૂરી વિગતો સાચવી રાખવી જોઈએ. અજાણી વ્યક્તિઓને OTP, બેંકિંગ માહિતી કે અન્ય ગુપ્ત વિગતો આપવી નહીં. ગુજરાત પોલીસ અને DoTનું સંકલન વધુ અસરકારક બને અને ગુમ થયેલા મોબાઈલ વધુ ઝડપથી તેમના માલિકો સુધી પહોંચે તે માટે આવી કામગીરીને સતત આગળ વધારવી જરૂરી છે.
