આંતરરાષ્ટ્રીય અમેરિકાના સ્ટુડન્ટ વિઝા નિયમોમાં મોટો ફેરફાર શક્ય: હવે અભ્યાસ માટે રહેવાની સમયમર્યાદા નક્કી થશે, હજારો આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ પર પડશે અસર

અમેરિકામાં ઉચ્ચ અભ્યાસનું સપનું જોતા લાખો આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા સરકાર સ્ટુડન્ટ વિઝા સંબંધિત નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારીમાં હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જો આ પ્રસ્તાવિત નિયમો અમલમાં આવશે તો અમેરિકામાં અભ્યાસ માટે જતા વિદ્યાર્થીઓ કેટલા સમય સુધી દેશમાં રહી શકશે તેના પર સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા લાગુ થઈ જશે. આ બદલાવનો સીધો પ્રભાવ ભારત સહિત વિશ્વભરના હજારો વિદ્યાર્થીઓ પર પડી શકે છે, જે અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે અથવા ભવિષ્યમાં ત્યાં જવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.

માહિતી મુજબ અમેરિકાના હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી વિભાગ (Department of Homeland Security) દ્વારા સ્ટુડન્ટ વિઝા સિસ્ટમમાં ફેરફાર કરવા માટે એક નવો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ હાલની “ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ” (Duration of Status) વ્યવસ્થાને બદલીને વિદ્યાર્થીઓ માટે નિશ્ચિત સમયગાળાની વિઝા સિસ્ટમ લાગુ કરવાની યોજના છે.

હાલની વ્યવસ્થામાં F-1 સ્ટુડન્ટ વિઝા અને J-1 એક્સચેન્જ વિઝા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓને તેમના અભ્યાસક્રમ ચાલુ રહે ત્યાં સુધી અમેરિકામાં રહેવાની મંજૂરી આપમેળે મળી રહે છે. એટલે કે વિદ્યાર્થીનો કોર્સ લંબાય, સંશોધન કાર્ય વધુ સમય લે અથવા અન્ય શૈક્ષણિક કારણોસર અભ્યાસ પૂર્ણ થવામાં વિલંબ થાય તો તેમને અલગથી વિઝા રિન્યૂ કરાવવાની જરૂર પડતી નથી. યુનિવર્સિટી દ્વારા આપવામાં આવેલા જરૂરી દસ્તાવેજોના આધારે તેઓ કાયદેસર રીતે અમેરિકામાં રહી શકે છે.

પરંતુ હવે પ્રસ્તાવિત નવા નિયમો અમલમાં આવ્યા બાદ આ વ્યવસ્થામાં મૂળભૂત ફેરફાર થશે. નવા નિયમ મુજબ વિદ્યાર્થીઓને તેમના કોર્સના નિર્ધારિત સમયગાળા અથવા વધુમાં વધુ ચાર વર્ષ સુધી જ અમેરિકામાં રહેવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. જો કોઈ વિદ્યાર્થીને અભ્યાસ પૂર્ણ કરવા માટે ચાર વર્ષથી વધુ સમયની જરૂર પડશે તો તેને અલગથી વિઝા એક્સ્ટેન્શન માટે અરજી કરવાની રહેશે અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓની મંજૂરી મેળવવી પડશે.

નિષ્ણાતોના મતે આ નિયમ ખાસ કરીને પી.એચ.ડી., રિસર્ચ પ્રોગ્રામ્સ, મેડિકલ અભ્યાસક્રમો અને લાંબા ગાળાના શૈક્ષણિક કાર્યક્રમોમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. આવા અભ્યાસક્રમો ઘણી વખત નિર્ધારિત સમય કરતાં વધુ સમય લઈ શકે છે. હાલની સિસ્ટમ હેઠળ વિદ્યાર્થીઓને આ બાબતે ખાસ ચિંતા રહેતી નથી, પરંતુ નવા નિયમો અમલમાં આવ્યા બાદ તેમને સમયસર વિઝા વધારવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડી શકે છે.

અમેરિકાની અનેક યુનિવર્સિટીઓ અને વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ પણ આ પ્રસ્તાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે અભ્યાસનો સમયગાળો દરેક વિદ્યાર્થી માટે અલગ હોઈ શકે છે. સંશોધન, પ્રોજેક્ટ, ઈન્ટર્નશિપ અથવા અન્ય શૈક્ષણિક કારણોસર અભ્યાસમાં વિલંબ થવો સામાન્ય બાબત છે. આવી સ્થિતિમાં વધારાની વિઝા પ્રક્રિયા વિદ્યાર્થીઓ માટે આર્થિક અને વહીવટી મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે.

બીજી તરફ, અમેરિકા સરકારનું માનવું છે કે આ પ્રકારની સમયમર્યાદા લાગુ કરવાથી ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક અને નિયંત્રિત બનશે. સરકારના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં પ્રવેશ અને રોકાણ સંબંધિત નિયમોને વધુ અસરકારક રીતે અમલમાં લાવવા માટે આ પ્રકારના સુધારા જરૂરી છે.

આ મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ હાલમાં અમેરિકાના હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી વિભાગ દ્વારા મંજૂરી માટે વ્હાઇટ હાઉસના ઓફિસ ઓફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ બજેટ (OMB) પાસે મોકલવામાં આવ્યો છે. OMB દ્વારા સમીક્ષા પૂર્ણ થયા બાદ આ પ્રસ્તાવને ફેડરલ રજિસ્ટરમાં સત્તાવાર રીતે પ્રકાશિત કરવામાં આવશે.

ફેડરલ રજિસ્ટરમાં નોંધણી થયા બાદ સામાન્ય રીતે જાહેર અભિપ્રાય અને પ્રતિસાદ માટે સમય આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ અંતિમ નિયમો તૈયાર કરવામાં આવે છે. અહેવાલો અનુસાર આગામી 30થી 60 દિવસની અંદર આ પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે આગળ વધી શકે છે અને ત્યારબાદ નવા નિયમોના અમલીકરણ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.

ભારત માટે આ મુદ્દો ખાસ મહત્વનો છે કારણ કે અમેરિકા હાલમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે સૌથી લોકપ્રિય અભ્યાસ સ્થળોમાંનું એક છે. દર વર્ષે લાખો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ, સંશોધન અને વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમો માટે અમેરિકાનો માર્ગ પસંદ કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

શૈક્ષણિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો નવા નિયમો અમલમાં આવશે તો વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના અભ્યાસનું આયોજન વધુ સાવચેતીપૂર્વક કરવું પડશે. લાંબા ગાળાના કોર્સ પસંદ કરતા વિદ્યાર્થીઓએ સમયમર્યાદા અને વિઝા એક્સ્ટેન્શન સંબંધિત તમામ નિયમોની અગાઉથી માહિતી મેળવવી જરૂરી બનશે.

હાલ માટે આ માત્ર એક પ્રસ્તાવ છે અને તેને અંતિમ મંજૂરી મળવાની પ્રક્રિયા બાકી છે. તેમ છતાં, અમેરિકા જવાની તૈયારી કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ અને હાલમાં ત્યાં અભ્યાસ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે આ વિકાસ પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. આગામી કેટલાક અઠવાડિયામાં અમેરિકી સરકાર દ્વારા લેવામાં આવતા નિર્ણયો આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થી સમુદાયના ભવિષ્યને અસર કરી શકે છે.

જો આ નિયમો અમલમાં આવશે તો અમેરિકાની સ્ટુડન્ટ વિઝા નીતિમાં છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં સૌથી મોટો ફેરફાર ગણાશે અને તેનો પ્રભાવ વિશ્વભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક આયોજન પર જોવા મળી શકે છે.