ઈન્ડિયા આજથી ગુજરાતભરમાં વસ્તી ગણતરી 2027નો પ્રારંભ: પ્રથમવાર સંપૂર્ણ ડિજિટલ જનગણના, 30 જૂન સુધી ઘર અને મકાનોની ગણતરી

ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં આજથી વસ્તી ગણતરી 2027 (Census 2027)ની ઐતિહાસિક પ્રક્રિયાનો પ્રારંભ થયો છે. આ જનગણના અનેક રીતે વિશેષ અને મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે, કારણ કે દેશના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત સંપૂર્ણ ડિજિટલ માધ્યમથી જનગણના હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. ભારતની આ 16મી અને આઝાદી બાદની 8મી જનગણના હોવાથી તેનું રાષ્ટ્રીય આયોજન અને વિકાસની દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્વ છે.

કેન્દ્ર સરકાર અને જનગણના વિભાગ દ્વારા શરૂ કરાયેલી આ પ્રક્રિયા હેઠળ પ્રથમ તબક્કામાં 1 જૂનથી 30 જૂન 2026 દરમિયાન રાજ્યભરમાં ઘર અને મકાનોની ગણતરી કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ બીજા તબક્કામાં ફેબ્રુઆરી 2027 દરમિયાન વસ્તી સંબંધિત વિગતવાર માહિતી અને જાતિ આધારિત ગણતરી કરવામાં આવશે.

પ્રથમવાર સંપૂર્ણ ડિજિટલ પદ્ધતિનો ઉપયોગ

આ વખતે જનગણનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સમગ્ર પ્રક્રિયા ડિજિટલ ટેકનોલોજી આધારિત રહેશે. અગાઉના વર્ષોમાં ગણતરી માટે કાગળના ફોર્મનો ઉપયોગ થતો હતો, પરંતુ હવે મોબાઇલ એપ્લિકેશન અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.

ગણતરી કર્મચારીઓને વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવી છે અને તેમને ટેબલેટ તથા મોબાઇલ ડિવાઇસ દ્વારા સીધી માહિતી નોંધવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે. આથી માહિતી વધુ ઝડપથી, ચોક્કસ રીતે અને પારદર્શક રીતે એકત્રિત થઈ શકશે.

દેશની 16મી અને આઝાદી બાદની 8મી જનગણના

ભારતમાં પ્રથમ સત્તાવાર જનગણના 1872માં શરૂ થઈ હતી, જ્યારે નિયમિત દસ વર્ષીય જનગણનાની શરૂઆત 1881થી થઈ હતી. 2027ની જનગણના દેશની 16મી રાષ્ટ્રીય જનગણના તરીકે નોંધાશે. સાથે જ ભારતને આઝાદી મળ્યા બાદ યોજાનારી આ 8મી જનગણના છે.

જનગણના માત્ર વસ્તી ગણવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ દેશના વિકાસ માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ આયોજન સાધન છે. તેના આધારે સરકાર શિક્ષણ, આરોગ્ય, આવાસ, પાણી, વીજળી, રોજગારી અને અન્ય વિકાસલક્ષી યોજનાઓ ઘડતી હોય છે.

1થી 30 જૂન દરમિયાન થશે ઘર અને મકાનોની ગણતરી

જનગણનાના પ્રથમ તબક્કામાં રાજ્યના દરેક ગામ, શહેર અને મહાનગરમાં ઘર અને મકાનોની વિગતવાર ગણતરી કરવામાં આવશે.

આ તબક્કા દરમિયાન ગણતરી કર્મચારીઓ દ્વારા ઘરની સ્થિતિ, મકાનનો પ્રકાર, ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ, પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા, વીજળી, શૌચાલય, રસોડું અને અન્ય મૂળભૂત સુવિધાઓ અંગેની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.

સરકારનું માનવું છે કે આ માહિતી ભવિષ્યમાં આવાસ અને શહેરી વિકાસ સંબંધિત યોજનાઓને વધુ અસરકારક બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.

પ્રથમ તબક્કામાં પુછાશે 33 મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો

ઘર અને મકાનોની ગણતરી દરમિયાન નાગરિકોને કુલ 33 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે. આ પ્રશ્નો મુખ્યત્વે આવાસ અને ઘરગથ્થુ સુવિધાઓ સાથે સંબંધિત હશે.

માહિતી એકત્રિત કરતી વખતે મકાનની માલિકી, રહેણાંક સ્થિતિ, રૂમોની સંખ્યા, પીવાના પાણીનો સ્ત્રોત, ઇન્ટરનેટ સુવિધા, વાહન માલિકી અને અન્ય સામાજિક-આર્થિક પાસાઓને આવરી લેવામાં આવશે.

આ માહિતીના આધારે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓને વધુ અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકી શકશે.

બીજા તબક્કામાં ફેબ્રુઆરી 2027માં થશે જાતિ ગણતરી

જનગણનાનો બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી 2027માં યોજાશે. આ તબક્કામાં દરેક વ્યક્તિની વ્યક્તિગત અને સામાજિક માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.

ખાસ કરીને આ વખતે જાતિ આધારિત ગણતરી પણ કરવામાં આવશે, જેના કારણે દેશના વિવિધ સામાજિક વર્ગોની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે વિગતવાર માહિતી ઉપલબ્ધ થશે. આ માહિતીના આધારે ભવિષ્યમાં સામાજિક ન્યાય અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ ઘડવામાં મદદ મળશે.

ગુજરાતમાં સ્વ-ગણતરી માટે ઉત્સાહ

જનગણના 2027માં સ્વ-ગણતરી (Self Enumeration)ની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી છે. આ સુવિધા હેઠળ નાગરિકો પોતે જ ઓનલાઈન માધ્યમથી પોતાની અને પરિવારની માહિતી નોંધાવી શકે છે.

ગુજરાતમાં અત્યાર સુધીમાં 3.74 લાખથી વધુ લોકો સ્વ-ગણતરી પ્રક્રિયામાં જોડાઈ ચૂક્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ડિજિટલ ટેકનોલોજી પ્રત્યે લોકોમાં વધતી જાગૃતિને કારણે આ આંકડો સતત વધી રહ્યો છે.

વિકાસના આયોજન માટે મહત્વપૂર્ણ માહિતી મળશે

વિશેષજ્ઞોના મતે જનગણના કોઈપણ દેશના વિકાસ માટે પાયો સમાન છે. રાજ્યમાં કેટલી વસ્તી છે, કેટલા ઘરો છે, લોકોની જીવનશૈલી કેવી છે અને કઈ મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ છે તેની ચોક્કસ માહિતી સરકારને જનગણના દ્વારા મળે છે.

આ માહિતીના આધારે આગામી દાયકાઓ માટે શિક્ષણ, આરોગ્ય, પરિવહન, આવાસ અને સામાજિક કલ્યાણ સંબંધિત નીતિઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

નાગરિકોને સહકાર આપવા અપીલ

સરકાર દ્વારા તમામ નાગરિકોને જનગણના પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણ સહકાર આપવા અપીલ કરવામાં આવી છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે જનગણના દરમિયાન આપવામાં આવેલી માહિતી સંપૂર્ણપણે ગોપનીય રાખવામાં આવશે અને તેનો ઉપયોગ માત્ર આંકડાકીય તથા નીતિગત હેતુઓ માટે જ કરવામાં આવશે.

આજથી શરૂ થયેલી આ મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા આગામી મહિનાઓ સુધી ચાલશે અને તેના પરિણામો દેશના વિકાસના આગામી દાયકાના રોડમેપને નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશ માટે વસ્તી ગણતરી 2027 એક ઐતિહાસિક અને પરિવર્તનશીલ અભિયાન તરીકે સાબિત થવાની અપેક્ષા છે.