હવામાન ચોમાસું સ્લો-મોશનમાં! ગુજરાત સહિત દેશભરના ખેડૂતોની ચિંતા વધી, વરસાદ માટે હજુ રાહ જોવી પડશે

ગુજરાત સહિત દેશભરના કરોડો ખેડૂતો અને સામાન્ય નાગરિકો જે ચોમાસાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે, તેને લઈને ચિંતાજનક સ્થિતિ સામે આવી રહી છે. નૈઋત્યનું ચોમાસું હાલ અપેક્ષા કરતાં ઘણી ધીમી ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે, જેના કારણે અનેક રાજ્યોમાં વરસાદની રાહ વધુ લાંબી બની રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ પશ્ચિમ કાંઠા અને બંગાળની ખાડી બંને તરફ અનુકૂળ વરસાદી સિસ્ટમો સક્રિય ન હોવાથી ચોમાસાની પ્રગતિ અટકી ગઈ છે.

હાલ ચોમાસું તેલંગાણાના ભદ્રાચલમ વિસ્તારની આસપાસ સ્થિર થઈ ગયું હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે. સામાન્ય રીતે આ સમય સુધી ચોમાસું વધુ ઝડપથી ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફ આગળ વધતું હોય છે, પરંતુ આ વખતે તેની ગતિમાં નોંધપાત્ર મંદી જોવા મળી રહી છે. હવામાન વિભાગના પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ આગામી એક સપ્તાહ સુધી કોઈ મજબૂત લો-પ્રેશર સિસ્ટમ અથવા વરસાદી તંત્ર સક્રિય થવાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા નથી.

ચોમાસાની આ ધીમી ગતિની સીધી અસર મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત સહિતના પશ્ચિમ ભારતના રાજ્યો પર પડી રહી છે. સામાન્ય રીતે મુંબઈમાં ચોમાસાના આગમન બાદ ગુજરાત તરફ વરસાદી પ્રવૃત્તિઓ ઝડપથી આગળ વધતી હોય છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિ જોતા મુંબઈ સુધી ચોમાસું પહોંચવામાં હજુ સાતથી આઠ દિવસ જેટલો સમય લાગી શકે છે. પરિણામે ગુજરાતમાં પણ વ્યાપક વરસાદ માટે હજુ થોડા દિવસો રાહ જોવી પડી શકે છે.

ખેડૂતો માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક બની રહી છે. ઘણા વિસ્તારોમાં ખેડૂતોએ વરસાદની આશાએ ખેતીની પૂર્વ તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. બિયારણ, ખાતર અને જમીન તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી ચૂકેલા ખેડૂતો હવે આકાશ તરફ મીટ માંડીને બેઠા છે. જો વરસાદ વધુ વિલંબથી આવશે તો વાવણીના સમયપત્રક પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.

દેશના અનેક જિલ્લાઓમાં હજુ સુધી સામાન્ય વરસાદ પણ નોંધાયો નથી. ઘણા વિસ્તારોમાં છૂટાછવાયા વાદળો અને પવન જોવા મળી રહ્યા છે, પરંતુ પૂરતો વરસાદ ન પડતાં જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ વધ્યું નથી. કૃષિ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આગામી દિવસોમાં વરસાદ ન આવે તો કેટલીક જગ્યાએ વાવણી મોડી પડવાની સંભાવના છે.

બીજી તરફ શહેરોમાં પણ ચોમાસાના વિલંબની અસર અનુભવાઈ રહી છે. ખાસ કરીને અમદાવાદ સહિતના મોટા શહેરોમાં વાદળછાયું વાતાવરણ હોવા છતાં વરસાદ ન પડતાં ગરમી અને ભેજનું પ્રમાણ અસહ્ય બની ગયું છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી શહેરમાં વાદળો છવાયેલા રહે છે, પરંતુ વરસાદના અભાવે ઉકળાટમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

અમદાવાદમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી જતાં લોકો ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠ્યા છે. દિવસ દરમિયાન બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે, જ્યારે ભેજના વધતા પ્રમાણને કારણે રાત્રે પણ લોકોને ગરમીથી ખાસ રાહત મળી રહી નથી. એર કન્ડિશનર, કુલર અને પંખાઓનો ઉપયોગ વધતાં વીજળીની માંગમાં પણ વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે.

ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે આવી ભેજવાળી ગરમીમાં હીટ સ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અને અન્ય ગરમી સંબંધિત બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો અને લાંબા સમય સુધી બહાર કામ કરતા લોકો માટે સાવચેતી રાખવી જરૂરી બની છે. લોકોને પૂરતું પાણી પીવાની અને બપોરના સમયે બહાર નીકળવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.

હવામાન નિષ્ણાતોના મતે ચોમાસાની ગતિ ધીમી હોવા છતાં તે સંપૂર્ણપણે નબળું પડ્યું નથી. અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં અનુકૂળ પરિસ્થિતિ સર્જાશે ત્યારબાદ ચોમાસું ફરી ગતિ પકડી શકે છે. જોકે હાલમાં કોઈ મજબૂત વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય ન હોવાથી તાત્કાલિક રાહત મળે તેવી શક્યતા ઓછી દેખાઈ રહી છે.

ગુજરાત સહિત દેશભરના ખેડૂતો, વેપારીઓ અને સામાન્ય લોકો હવે આગામી હવામાન પરિવર્તન પર નજર રાખી રહ્યા છે. ચોમાસું જેટલું મોડું આવશે, તેટલી કૃષિ, જળસંગ્રહ અને દૈનિક જીવન પર તેની અસર વધુ સ્પષ્ટ બનશે. હાલની સ્થિતિમાં એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે ચોમાસા માટેની રાહ હજુ થોડા દિવસો વધુ લંબાવાની છે, જ્યારે ગરમી અને ઉકળાટનો સામનો લોકોને યથાવત કરવો પડશે.