હવામાન હિમાચલ પ્રદેશમાં ચોમાસાની આફતઃ 296 મોત, 59 રસ્તા બંધ અને ₹3,212 કરોડથી વધુનું નુકસાન.

હિમાચલ પ્રદેશમાં આ વર્ષે ચોમાસું ભારે વિનાશક સાબિત થયું છે. 30 જૂનથી 15 સપ્ટેમ્બર સુધીના સમયગાળા દરમિયાન ભારે વરસાદ, વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ, ભૂસ્ખલન અને અન્ય કુદરતી આફતોને કારણે રાજ્યમાં મોટા પાયે જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. સત્તાવાર આંકડા મુજબ, આ સમયગાળામાં હિમાચલ પ્રદેશને અત્યાર સુધીમાં કુલ ₹3,212.21 કરોડનું નુકસાન થયું છે. કુદરતી આફતો અને માર્ગ અકસ્માતોને કારણે કુલ 296 લોકોનાં મોત થયા છે, જ્યારે અનેક લોકો ઈજાગ્રસ્ત બન્યા છે.

મૃત્યુઆંકની વિગત પર નજર કરીએ તો, કુલ 296 મોતમાંથી 119 લોકોનાં મોત સીધી કુદરતી આપત્તિઓ અને હવામાન સંબંધિત ઘટનાઓને કારણે થયાં છે. તેમાં ભારે વરસાદ, ભૂસ્ખલન, મકાન ધરાશાયી થવા અને અન્ય આપત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ, 177 લોકોનાં મોત માર્ગ અકસ્માતોમાં થયાં છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ચોમાસા દરમિયાન માત્ર કુદરતી આફત જ નહીં, પરંતુ ખરાબ માર્ગ પરિસ્થિતિ અને વાહનવ્યવહાર સાથે જોડાયેલા જોખમો પણ ગંભીર બન્યા હતા. આ સમયગાળામાં કુલ 520 લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયાં હોવાની માહિતી સામે આવી છે.

ભારે વરસાદ અને ભૂસ્ખલનની સૌથી મોટી અસર રહેણાંક મકાનો અને સરકારી માળખાકીય સુવિધાઓ પર પડી છે. રાજ્યમાં કુલ 131 મકાનો સંપૂર્ણપણે ધરાશાયી થયા છે, જ્યારે 502 મકાનોને આંશિક નુકસાન પહોંચ્યું છે. અનેક પરિવારોને પોતાના ઘર ગુમાવવાનો વારો આવ્યો છે અને તેમને રાહત તથા પુનર્વસનની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. પહાડી વિસ્તારોમાં જમીન ધસી પડવાની ઘટનાઓને કારણે રસ્તાઓ, પુલો અને અન્ય જાહેર સુવિધાઓને પણ ભારે નુકસાન થયું છે.

વિભાગવાર નુકસાનની વાત કરીએ તો, લોક નિર્માણ વિભાગને સૌથી મોટું નુકસાન થયું છે. રસ્તાઓ, પુલો અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓને થયેલા નુકસાનને કારણે લોક નિર્માણ વિભાગને અંદાજે ₹2,744.67 કરોડનું નુકસાન સહન કરવું પડ્યું છે. જ્યારે જલ શક્તિ વિભાગને પાણી પુરવઠા અને સિંચાઈ સંબંધિત યોજનાઓને થયેલા નુકસાનને કારણે ₹38.57 કરોડનું નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત અન્ય સરકારી વિભાગો અને સ્થાનિક સ્તરની સુવિધાઓને થયેલા નુકસાનને કારણે કુલ આર્થિક નુકસાનનો આંકડો ₹3,200 કરોડને પાર પહોંચી ગયો છે.

ચોમાસું ધીમું પડ્યું હોવા છતાં આફતના નિશાન હજુ સંપૂર્ણપણે દૂર થયા નથી. રાજ્યમાં હાલ પણ કુલ 59 રસ્તાઓ વાહનવ્યવહાર માટે બંધ છે. તેમાં મંડી જિલ્લામાં સૌથી વધુ 27 રસ્તાઓ બંધ છે, જ્યારે કુલ્લુ જિલ્લામાં 12 રસ્તાઓ હજુ પણ અવરજવર માટે ખુલ્લા થઈ શક્યા નથી. રસ્તાઓ બંધ હોવાથી અનેક ગામો અને દૂરના વિસ્તારોનો સંપર્ક મુશ્કેલ બન્યો છે. માર્ગોને ફરી શરૂ કરવા માટે મશીનરી અને કર્મચારીઓની મદદથી યુદ્ધના ધોરણે કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

રસ્તાઓ ઉપરાંત રાજ્યમાં 11 પેયજલ યોજનાઓ પણ હજુ સુધી અસરગ્રસ્ત છે. જેના કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં પીવાના પાણીની સપ્લાય પર અસર પડી રહી છે. આ સાથે બે વીજળીના ટ્રાન્સફોર્મર પણ બાધિત હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. સંબંધિત વિભાગો દ્વારા પાણી પુરવઠો અને વીજળી વ્યવસ્થા પૂર્વવત કરવા માટે સતત કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત અને પુનઃસ્થાપન કામગીરીને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.

આ દરમિયાન હવામાન વિભાગે આગામી દિવસો માટે રાહતરૂપ આગાહી કરી છે. વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આગામી સાત દિવસ દરમિયાન હિમાચલ પ્રદેશમાં ભારે વરસાદની કોઈ મોટી સંભાવના નથી. 16 અને 17 સપ્ટેમ્બરે કેટલાક વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે. ત્યારબાદ 18થી 21 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હવામાન સામાન્ય રીતે સ્વચ્છ રહેવાની શક્યતા છે અને માત્ર ગણતરીના સ્થળોએ હળવા વરસાદના આસાર છે. જોકે, અગાઉ થયેલા નુકસાનને ધ્યાનમાં રાખીને પહાડી વિસ્તારોમાં સાવચેતી અને રાહત કામગીરી હજુ પણ ચાલુ રાખવી જરૂરી રહેશે.